NEWSFLASH...
Ειδήσεις | Έρευνες, Εκθέσεις, Μελέτες
ανάγνωση

ΣΕΒ για πρακτική άσκηση: Αμοιβαία τα οφέλη για φοιτητές και επιχειρήσεις - Γέφυρα με την αγορά εργασίας

ΣΕΒ για πρακτική άσκηση: Αμοιβαία τα οφέλη για φοιτητές και επιχειρήσεις - Γέφυρα με την αγορά εργασίας

Η ποιοτική πρακτική άσκηση στη διάρκεια των σπουδών είναι η γέφυρα μεταξύ της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της αγοράς εργασίας δίνοντας στους φοιτητές την ευκαιρία επαφής με το πραγματικό εργασιακό περιβάλλον.

Αυτό είναι ένα από τα βασικά ευρήματα του Special Report του ΣΕΒ με θέμα: «Πρακτική άσκηση φοιτητών: γέφυρα με την αγορά εργασίας για τους νέους, ικανά μελλοντικά στελέχη για τις επιχειρήσεις».

Σύμφωνα με τη μελέτη του ΣΕΒ η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες στη μετάβαση των νέων από την εκπαίδευση στην απασχόληση (OECD, 2017).

Η πρακτική άσκηση έχει σημαντικά οφέλη και για τις επιχειρήσεις καθώς αξιοποιούν νέες γνώσεις, αλλά και δημιουργούν μια δεξαμενή αξιόλογου ανθρώπινου δυναμικού.

Παρόλα αυτά στην Ανώτατη Εκπαίδευση, είναι σχετικά υποβαθμισμένη και χαρακτηρίζεται από προαιρετικό χαρακτήρα, μικρή διάρκεια, εξάρτηση της χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ, και γραφειοκρατικές διαδικασίες. Η πρακτική άσκηση πρέπει να προσεγγισθεί ολιστικά, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο διευκόλυνσης της μετάβασης των νέων από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας. Πανεπιστήμια και επιχειρήσεις χρειάζεται και μπορούν να συνεργαστούν, με δομημένο και συστηματικό τρόπο, μέσα σ΄ ένα πλαίσιο αμοιβαίας αναγνώρισης και κατανόησης των αναγκών.

Η ποιοτική πρακτική άσκηση στη διάρκεια των σπουδών είναι η γέφυρα μεταξύ της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της αγοράς εργασίας. Δίνει την ευκαιρία σε φοιτητές να βρεθούν σε πραγματικό επιχειρηματικό και εργασιακό περιβάλλον, να διερευνήσουν τα επαγγελματικά τους ενδιαφέροντα, να εφαρμόσουν στην πράξη και να ενισχύσουν τις επιστημονικές τους γνώσεις, και να αποκτήσουν οριζόντιες και επαγγελματικές δεξιότητες χρήσιμες για τη μετέπειτα επαγγελματική τους σταδιοδρομία. Με επείγουσες προκλήσεις για την απασχόληση των νέων και τον παραγωγικό μετασχηματισμό, είναι κρίσιμο να ενισχυθεί ο θεσμός και η αποτελεσματικότητα της πρακτικής άσκησης, με συνένωση δυνάμεων και ανάληψη κοινών πρωτοβουλιών και δεσμεύσεων.

Η θέση της Ελλάδας

Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες στη μετάβαση των νέων από την εκπαίδευση στην απασχόληση (OECD, 2017). Η έλλειψη εργασιακής εμπειρίας είναι ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην υψηλή ανεργία των νέων αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή στην απασχόληση σε θέσεις χαμηλότερων προσόντων. Με δεδομένη τη δυσκολία κάλυψης κενών θέσεων εργασίας με προσωπικό με κατάλληλες γνώσεις και δεξιότητες, τις συνέπειες της ελληνικής κρίσης, αλλά και της πανδημίας, χρειάζονται νέες πρωτοβουλίες, μεταξύ άλλων, για επενδύσεις στην πρακτική άσκηση των φοιτητών.

Αμοιβαία οφέλη για τις επιχειρήσεις και για τους νέους

Η πρακτική άσκηση παρέχει στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν νέες γνώσεις, δεξιότητες και καινοτόμες ιδέες, που μεταφέρουν οι φοιτητές μέσα από τη στενή επαφή τους με την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα. Επίσης, οι επιχειρήσεις που προσφέρουν ποιοτικές θέσεις πρακτικής άσκησης έχουν την ευκαιρία, όχι μόνο να δημιουργήσουν μία δεξαμενή αξιόλογου ανθρώπινου δυναμικού, μέσα από την οποία μπορούν να αντλούν ικανά μελλοντικά στελέχη, αλλά και να αναβαθμίσουν την εταιρική τους εικόνα και να προωθήσουν τη φήμη τους ως εργοδότες (employer brand).

Θέση στην ανώτατη εκπαίδευση

Παρά τα αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματά της, η πρακτική άσκηση δεν έχει τη θέση που θα όφειλε στα προγράμματα σπουδών των ελληνικών Πανεπιστημίων, αλλά ούτε και στις επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν την αξία και χρησιμότητά της. Αναπόφευκτα, δεν αποτελεί προτεραιότητα ούτε για τους φοιτητές.

Στην Ελλάδα, η πρακτική άσκηση των φοιτητών χαρακτηρίζεται από: προαιρετικό χαρακτήρα, μικρή διάρκεια, έλλειψη ευελιξίας, ισχυρή εξάρτηση της χρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ, μη σταθερό και ενιαίο διοικητικό πλαίσιο, γραφειοκρατικές διαδικασίες. Όλα αυτά, αποθαρρύνουν τη συμμετοχή των επιχειρήσεων ή και υπονομεύουν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Με τα σημερινά μάλιστα δεδομένα, όπως έχουν διαμορφωθεί από την πρόσφατη ενσωμάτωση των ΤΕΙ στα Πανεπιστήμια, οι ποιοτικές διαστάσεις της πρακτικής άσκησης αναμένεται να επιβαρυνθούν ακόμα παραπάνω. Στα νέα προγράμματα σπουδών η εξάμηνη υποχρεωτική πρακτική άσκηση των πρώην ΤΕΙ αντικαθίσταται, στις περισσότερες περιπτώσεις, με πρακτική άσκηση προαιρετικού χαρακτήρα και μικρής διάρκειας.

Ο ΣΕΒ στηρίζει την πρακτική άσκηση

Ο ΣΕΒ αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να στηρίξει έμπρακτα την αναβάθμιση του θεσμού της πρακτικής άσκησης, ξεκινώντας με τη δημιουργία ενός πλαισίου και ενός δικτύου διαλόγου και συνεργασίας Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων.

Πρώτο βήμα ήταν η διεξαγωγή έρευνας προς τα μέλη του, με στόχο να καταγράψει τις απόψεις και τις προτάσεις τους για τη βελτίωση της πρακτικής άσκησης. Παράλληλα, επιχείρησε να διερευνήσει το τοπίο της πρακτικής άσκησης, όπως διαμορφώνεται σήμερα στα ελληνικά Πανεπιστήμια, προκειμένου να αναδείξει με τεκμηριωμένο τρόπο τα βασικά χαρακτηριστικά της.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στις 8 Απριλίου 2021, σε διαδικτυακή εκδήλωση, με θέμα «Επένδυση στην αναβάθμιση της πρακτικής άσκησης φοιτητών στις επιχειρήσεις», με τη συμμετοχή εκπροσώπων της ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής κοινότητας. Στόχος της εκδήλωσης ήταν να τεθούν τα καίρια ζητήματα της πρακτικής άσκησης από τις δύο πλευρές, να διατυπωθούν διαφορετικές προτάσεις και απόψεις και, κυρίως, να διερευνηθούν, και να δημιουργηθούν, δυνητικά πεδία συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών. Οι ομιλητές συμφώνησαν πως με τη συμβολή των επιχειρήσεων, η πρακτική άσκηση πρέπει να αποτελέσει σημαντικό συστατικό στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Συμπεράσματα της έρευνας και της εκδήλωσης του ΣΕΒ

  • Η πρακτική άσκηση είναι κυρίως προαιρετική, μικρής διάρκειας, με περιορισμένη ευελιξία και με ισχυρή εξάρτηση της χρηματοδότησής της από το ΕΣΠΑ. Αυτό δημιουργεί ασυνέχειες στη διάθεση των πόρων ενώ οι επιχειρήσεις θέλουν και μπορούν να συνεισφέρουν ώστε να ανταποκρίνεται περισσότερο στις ανάγκες τους.
  • Έντονο είναι το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων για πρακτική άσκηση φοιτητών που προέρχονται από Σχολές Οικονομικών Επιστημών/Διοίκησης Επιχειρήσεων, Πληροφορικής και Επιστημών Μηχανικής. Ο θεσμός της πρακτικής άσκησης μπορεί τόσο να προωθηθεί σε όλους τους κύκλους σπουδών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όσο και να προσλάβει διάφορες εναλλακτικές μορφές (ως προς τη διάρκεια, τη συνεχή ή διακεκομμένη άσκηση, κοκ.).
  • Για τις επιχειρήσεις η διάρκεια της πρακτικής άσκησης πρέπει να είναι ιδανικά 6 μήνες και να πραγματοποιείται, κατά προτίμηση, στο τελευταίο έτος/εξάμηνο των σπουδών.
  • Οι επιχειρήσεις θεωρούν απαραίτητη την απλοποίηση και ενοποίηση των διαδικασιών για την πρακτική άσκηση και επισημαίνουν την ανάγκη λειτουργίας οργανωμένου διαύλου επικοινωνίας μεταξύ επιχειρήσεων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και φοιτητών.
  • Η διασφάλιση σταθερής χρηματοδότησης, με διεύρυνση των πηγών χρηματοδότησης, της πρακτικής άσκησης εγγυάται τη διαχρονική προσφορά θέσεων από τις επιχειρήσεις.
  • Η πρακτική άσκηση πρέπει να προσεγγισθεί ολιστικά, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο διευκόλυνσης της μετάβασης των νέων από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας.
  • Πανεπιστήμια και επιχειρήσεις χρειάζεται και μπορούν να συνεργαστούν, με δομημένο και συστηματικό τρόπο, μέσα σ΄ ένα πλαίσιο αμοιβαίας αναγνώρισης και κατανόησης των αναγκών.
  • Η υιοθέτηση αρχών ποιότητας αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο ενός αναβαθμισμένου θεσμού πρακτικής άσκησης.

Προτάσεις του ΣΕΒ

Στο πλαίσιο του θεσμικού του ρόλου, ο ΣΕΒ έχει καταθέσει επανειλημμένα προτάσεις προς την Πολιτεία για την αναβάθμιση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του θεσμού. Ενδεικτικά:

  • Υποχρεωτικότητα και τουλάχιστον τρίμηνη διάρκεια της πρακτικής άσκησης στις σχολές STEM, καθώς και στις οικονομικές σχολές
  • Δημιουργία ενιαίου ρυθμιστικού πλαισίου για την εφαρμογή της πρακτικής άσκησης, με σταθερή χρηματοδότηση και με κίνητρα για τις επιχειρήσεις
  • Συνεργασία με τις επιχειρήσεις για την υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ποιότητας για την πρακτική άσκηση.

Προς αυτήν την κατεύθυνση, ο ΣΕΒ προχωρά στα επόμενα βήματα της πρωτοβουλίας, θέτοντας τα θεμέλια ενός δικτύου διαλόγου και συνεργασίας Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων για το μέλλον, που δεν θα αφορά μόνο την πρακτική άσκηση αλλά γενικότερα την εκπαίδευση, απασχόληση και ομαλή ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας.

Α. Τα συμπεράσματα της έρευνας και της διαδικτυακής εκδήλωσης του ΣΕΒ

Ο ΣΕΒ διοργάνωσε στις 8 Απριλίου 2021 διαδικτυακή εκδήλωση εμε θέμα «Επένδυση στην αναβάθμιση της πρακτικής άσκησης φοιτητών στις επιχειρήσεις», στην οποία συμμετείχαν μέλη της ακαδημαϊκής και επιχειρηματικής κοινότητας.

Παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της έρευνας και στη συνέχεια σε δύο θεματικά πάνελ, ακαδημαϊκοί και στελέχη επιχειρήσεων τοποθετήθηκαν σε κρίσιμα ζητήματα αναφορικά με τη θέση της πρακτικής άσκησης στα Προγράμματα Σπουδών και με το ρόλο των επιχειρήσεων στην προσφορά ποιοτικών θέσεων.

Οι ομιλητές συμφώνησαν ως προς τη χρησιμότητα της πρακτικής άσκησης για την ένταξη των νέων αποφοίτων στην αγορά εργασίας, ενώ και οι επιχειρήσεις δείχνουν ενδιαφέρον για ενεργό συμμετοχή (και χρηματοδότηση) υπό τους κατάλληλους όρους και προϋποθέσεις.

«… και πραγματικά πολλοί μας είπαν ότι λόγω της πρακτικής τους άσκησης στη ΔΕΗ έχουν αλλάξει τον αρχικό προσανατολισμό τους για την τελική τους κατεύθυνση ή ειδίκευση μετά την απόκτηση του πτυχίου τους.» σημείωσε ο κ. Παναγιώτης Μαυροειδής, ΔΕΗ

Ωστόσο, η πρακτική άσκηση, έτσι όπως οργανώνεται στα ελληνικά Πανεπιστήμια, έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που αποδυναμώνουν την αξία της, επηρεάζοντας την προσφορά θέσεων από τις επιχειρήσεις, αλλά και την ίδια την ποιότητά της (ενδεικτικά, η περιορισμένη διάρκειά της, ο προαιρετικός της χαρακτήρας και η έντονη εξάρτηση της χρηματοδότησής της από το ΕΣΠΑ). Η εφαρμογή του νέου χάρτη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την κατάργηση της υποχρεωτικότητας και τη μείωση της διάρκειας της πρακτικής άσκησης, ως επακόλουθα της ενσωμάτωσης των ΤΕΙ στα Πανεπιστήμια, εντείνουν ακόμη περισσότερο τις παραπάνω αδυναμίες.

Τα χαρακτηριστικά αυτά, καθώς και η απουσία ενιαίου θεσμικού πλαισίου και οι γραφειοκρατικές, συχνά διαφορετικές ανά Πανεπιστήμιο, διαδικασίες εφαρμογής της πρακτικής άσκησης, δεν ενθαρρύνουν την ευελιξία, την ενημέρωση και τη συνεργασία που χρειάζονται οι επιχειρήσεις, ώστε να συνεισφέρουν ουσιαστικά στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Ταυτόχρονα, τα Πανεπιστήμια καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες για την προώθηση του θεσμού, αντιμετωπίζοντας, συχνά, αντίστοιχες δυσκολίες και προκλήσεις στην κάλυψη των αναγκών, τόσο των φοιτητών όσο και των φορέων που θέλουν να προσφέρουν θέσεις πρακτικής άσκησης (ενδεικτικά, έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης και ευελιξίας, αδυναμία υποστήριξης της διαδικασίας και της ουσιαστικής επαφής και συνεργασίας με τους Φορείς Υποδοχής).

Η διάσταση της ποιότητας που είναι συνυφασμένη με τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα της πρακτικής άσκησης αποτελεί πεδίο στο οποίο καλούνται και πρέπει να επενδύσουν οι επιχειρήσεις. Όμως, για να γίνει αυτή η επένδυση πιο ορατή και αποδοτική για τους νέους και τις επιχειρήσεις, είναι απαραίτητο οι επιχειρήσεις να έχουν στη διάθεσή τους, κατάλληλους διαύλους επικοινωνίας, μέσα και εργαλεία, ευελιξίες και επιλογές και σαφείς, ενιαίες και απλές διαδικασίες, και, εν τέλει, να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στο σχεδιασμό και την οργάνωση της πρακτικής άσκησης.

Τα κυριότερα συμπεράσματα της έρευνας του ΣΕΒ και της εκδήλωσης φωτίζουν κρίσιμα ζητήματα της πρακτικής άσκησης για τα οποία ακαδημαϊκή, επιχειρηματική κοινότητα και Πολιτεία χρειάζεται να συνομιλήσουν και να συνεργαστούν, σε μια κοινή προσπάθεια αναβάθμισης του θεσμού. Συγκεκριμένα:

  • Σε αντίθεση με τις απόψεις και ανάγκες των επιχειρήσεων, δυνητικών Φορέων Υποδοχής φοιτητών, στα προγράμματα σπουδών κυριαρχεί η πρακτική άσκηση προαιρετικού χαρακτήρα, μικρής διάρκειας, με περιορισμένη ευελιξία και με ισχυρή εξάρτηση της χρηματοδότησής της από το ΕΣΠΑ.
  • Για τις επιχειρήσεις η πρακτική άσκηση πρέπει να έχει μεγάλη διάρκεια (6 μήνες) και να πραγματοποιείται, κατά προτίμηση, στο τελευταίο έτος/εξάμηνο των σπουδών.
  • Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον των επιχειρήσεων για υποδοχή φοιτητών επικεντρώνεται στις Σχολές Οικονομικών Επιστημών/Διοίκησης Επιχειρήσεων, Πληροφορικής και Επιστημών Μηχανικής.
  • Κρίσιμα στοιχεία για την αναβάθμιση της πρακτικής άσκησης αποτελούν η δημιουργία ενιαίου, απλουστευμένου θεσμικού και διοικητικού πλαισίου, και οι ποιοτικές προδιαγραφές της εφαρμογής της, στη βάση κοινά αποδεκτών αρχών ποιότητας.
  • Απαιτείται σταθερή χρηματοδότηση της πρακτικής άσκησης, με διεύρυνση των πηγών χρηματοδότησης. Μάλιστα, οι επιχειρήσεις εξέφρασαν ενδιαφέρον να χρηματοδοτήσουν μια αναβαθμισμένη πρακτική άσκηση.
  • Ο θεσμός της πρακτικής άσκησης μπορεί να προωθηθεί σε όλους τους κύκλους σπουδών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ, ενισχυτικά, μπορεί να προσλάβει διάφορες εναλλακτικές μορφές (τμηματικά, στο πλαίσιο διπλωματικής εργασίας κλπ.)
  • Η πρακτική άσκηση πρέπει να προσεγγισθεί ολιστικά, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο διευκόλυνσης της μετάβασης των νέων στην αγορά εργασίας.

«Αν το πρώτο στάδιο της επαγγελματικής ανάπτυξης οριοθετηθεί ως στάδιο απόκτησης εργασιακής εμπειρίας, τότε η δημιουργία ενός δικτύου απόκτησης εργασιακής εμπειρίας με Πανεπιστήμια και επιχειρήσεις υπό τη σκέπη του ΣΕΒ θα ήταν καταλυτική», αναφέρει η Αντιπρύτ. Άννα Σπύρτου, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας

Το πιο κρίσιμο, όμως στοιχείο, που αναδείχθηκε καταφανώς από την εκδήλωση που οργάνωσε ο ΣΕΒ, είναι ότι η πρακτική άσκηση αποτελεί πεδίο στο οποίο Πανεπιστήμια και επιχειρήσεις χρειάζεται και μπορούν να συνεργαστούν, με δομημένο και συστηματικό τρόπο, μέσα σ΄ ένα πλαίσιο αμοιβαίας αναγνώρισης και κατανόησης των αναγκών.

«Μια πρακτική plus είναι μία ευκαιρία για συνεργασία Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων πάνω στην Οικονομία της Γνώσης, και ακόμα πιο συγκεκριμένα σε αυτό που λέμε high skilled jobs. Αυτά είναι που χρειάζεται η ελληνική οικονομία.» σύμφωνα με τον Αν. Καθ. Πέτρο Καβάσαλη, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Προς αυτήν την κατεύθυνση, ο ΣΕΒ, στηρίζοντας έμπρακτα την αναβάθμιση του θεσμού της πρακτικής άσκησης, προχωρά στα επόμενα βήματα αυτής της πρωτοβουλίας, δημιουργώντας τα θεμέλια ενός δικτύου διαλόγου και συνεργασίας Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων για το μέλλον, όχι μόνο της πρακτικής άσκησης, αλλά γενικότερα της εκπαίδευσης, της απασχόλησης και της ομαλής ένταξης των νέων αποφοίτων στην αγορά εργασίας και σε θέσεις εργασίας, σε όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.

... σχόλια | Κάνε click για να σχολιάσεις
Επιχειρώ - epixeiro.gr
Επιχειρώ - epixeiro.gr