Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ρίχνει φως στα προβλήματα των διεθνών οικογενειών και διοργανώνει διαβούλευση σχετικά με την περαιτέρω δράση

Έκθεση που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει τα νομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν ακόμη τα διεθνή ζευγάρια (σύζυγοι από διάφορες εθνικότητες) σε όλη την Ευρώπη για τη διευθέτηση διασυνοριακών διαφορών σε θέματα γάμου και γονικής μέριμνας.

Η αυξημένη κινητικότητα των πολιτών στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης οδήγησε σε αύξηση του αριθμού των οικογενειών των οποίων τα μέλη έχουν διαφορετικές εθνικότητες, κατοικούν σε διαφορετικές χώρες της ΕΕ ή ζουν σε χώρα της ΕΕ της οποίας ενδέχεται να μην είναι υπήκοοι ορισμένα από τα μέλη της οικογένειας. Σε περίπτωση χωρισμού των συζύγων, είναι αναγκαία η διασυνοριακή δικαστική συνεργασία προκειμένου να παρασχεθεί στα παιδιά ένα ασφαλές νομικό περιβάλλον για να διατηρήσουν τις σχέσεις και με τους δύο γονείς ή κηδεμόνες, οι οποίοι μπορεί να κατοικούν σε διαφορετικό κράτος μέλος. Η έκθεση που δημοσιεύτηκε σήμερα υπογραμμίζει ότι πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη ώστε να μπορούν οι διεθνείς οικογένειες να έχουν νομική σαφήνεια σε παρόμοιες περιστάσεις (για παράδειγμα όσον αφορά τον προσδιορισμό του δικαστηρίου που είναι αρμόδιο). Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολογεί ευρεία δημόσια διαβούλευση σχετικά με τις πιθανές λύσεις, καθώς και εκστρατεία ευαισθητοποίησης όσον αφορά το πού μπορούν να βρίσκουν βοήθεια και ποιοι κανόνες ισχύουν για τις διεθνείς οικογένειες που αποφασίζουν να χωρίσουν. Κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει εδώ στις απόψεις του στη διαβούλευση. Η διαβούλευση θα διαρκέσει έως τις 18 Ιουλίου 2012.

«Η διάλυση μιας οικογένειας αποτελεί εκ φύσεως πάντα δύσκολη υπόθεση. Όταν η διάλυση γίνεται διασυνοριακά, προκύπτουν πρόσθετες νομικές δυσκολίες λόγω της πολυπλοκότητας της κατάστασης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον η Ευρώπη χρειάζεται να θεσπίσει το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο ώστε να βοηθά τα ζευγάρια να χωρίζουν όσο το δυνατόν πιο ομαλά, ιδίως μάλιστα όταν έχουν παιδιά», δήλωσε η Αντιπρόεδρος Viviane Reding, Επίτροπος της ΕΕ αρμόδια για θέματα δικαιοσύνης. «Ήδη από το 2001 διαθέτουμε κανόνες στην ΕΕ για τον καθορισμό της δικαιοδοσίας και την παροχή βοήθειας στις διεθνείς οικογένειες, αλλά 13 χρόνια αργότερα είναι πλέον καιρός να βελτιωθούν οι κανόνες αυτοί. Πολίτες, δικηγόροι, δικαστές, εθνικές αρχές και ενδιαφερόμενες ΜΚΟ — όλοι μπορούν να καταθέσουν τις απόψεις τους όσον αφορά το είδος των μέτρων που θα πρέπει να θεσπίσει η ΕΕ για να διευκολυνθούν ακόμα περισσότερο τα διεθνή ζευγάρια.»

Η Roberta Angelilli, βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε: «Περίπου το ήμισυ των αιτήσεων που υποβάλλονται στο Γραφείο της Διαμεσολαβήτριας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη Διεθνή Απαγωγή Ανήλικων Τέκνων από Γονείς, καταγγέλλουν παρατυπίες κατά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου. Είναι, επομένως, σημαντικό, να αξιολογήσουμε προσεκτικά την εφαρμογή του κανονισμού 2201/2003 προκειμένου να πραγματοποιήσουμε διορθώσεις όπου είναι αναγκαίο ώστε να εξασφαλιστεί η ομοιόμορφη και αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας. Για τον λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταρτίζει επίσης μελέτη σχετικά με τη διεθνή απαγωγή παιδιών στην Ευρώπη, η οποία έχει ως στόχο να εξετάσει το νομικό πλαίσιο και την εφαρμογή του, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, ώστε να εξασφαλισθεί περισσότερη βεβαιότητα για τους πολίτες και καλύτερη προστασία των παιδιών που εμπλέκονται στις καταστάσεις αυτές.»

Η έκθεση που δημοσίευσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ έχουν προσφέρει σημαντικά οφέλη στους πολίτες όσον αφορά τη διευθέτηση διασυνοριακών διαφορών στον τομέα του γάμου και της γονικής μέριμνας. Ο κανονισμός του 2003 περί της διεθνούς δικαιοδοσίας, αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας έναντι των κοινών τέκνων των συζύγων συνέβαλε ώστε να προληφθούν παράλληλες δικαστικές διαδικασίες σε διάφορες χώρες της ΕΕ, προσδιορίζοντας τη χώρα της οποίας οι δικαστές είναι αρμόδιοι να εκδικάσουν ένα διαζύγιο και θέματα γονικής μέριμνας (όπως σχετικά με την επιμέλεια και τα δικαιώματα επικοινωνίας ) — ακόμη και για τα παιδιά που έχουν γεννηθεί εκτός γάμου. Δημιούργησε επίσης ένα σύστημα συνεργασίας μεταξύ των κεντρικών αρχών των κρατών μελών σε ζητήματα γονικής μέριμνας και διευκόλυνε την εκτέλεση τόσο των δικαιωμάτων επικοινωνίας των γονέων όσο και ορισμένων εντολών επιστροφής ώστε να εξασφαλίζεται η ταχεία επιστροφή των παιδιών σε περιπτώσεις διασυνοριακών απαγωγών παιδιών από γονείς.

Ωστόσο, η έκθεση καταδεικνύει επίσης ορισμένες σημαντικές ελλείψεις στο νομικό πλαίσιο που ισχύει σήμερα:

Όσον αφορά τους κανόνες που ορίζουν ποιας χώρας της ΕΕ το δικαστήριο είναι αρμόδιο σε υποθέσεις γαμικών διαφορών και γονικής μέριμνας, η απουσία ενιαίου και διεξοδικού κανόνα σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία ο οποίος να καλύπτει όλες τις καταστάσεις οδηγεί σε έλλειψη ασφάλειας δικαίου και σε άνιση πρόσβαση των πολιτών της Ένωσης στη δικαιοσύνη.

Η ελεύθερη κυκλοφορία των αποφάσεων σε κάθε υπόθεση γάμου και γονικής μέριμνας δεν είναι ακόμη απόλυτα εγγυημένη δεδομένου ότι ορισμένες κατηγορίες αποφάσεων χρειάζεται ακόμη και σήμερα να υποβάλλονται σε χρονοβόρες και δαπανηρές διαδικασίες προτού αναγνωριστούν σε άλλη χώρα της ΕΕ.

Αποφάσεις που εκδίδονται στα άλλα κράτη μέλη είναι συχνά δύσκολο να εφαρμοστούν λόγω αποκλίσεων μεταξύ των δικονομικών κανόνων των κρατών μελών, π.χ. όσον αφορά την ακρόαση του παιδιού.

Η συνεργασία μεταξύ των κεντρικών αρχών των κρατών μελών μπορεί να βελτιωθεί, ιδίως όσον αφορά τη συλλογή και την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση του παιδιού σε περιπτώσεις απαγωγής.

Προκειμένου να διερευνηθούν πιθανές λύσεις που θα μπορούσαν να προταθούν, θα διεξαχθεί δημόσια διαβούλευση σχετικά με την εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων κατά τους επόμενους 3 μήνες (από την 15 Απριλίου έως την 18 Ιουλίου). Ταυτόχρονα, μια πανευρωπαϊκή εκστρατεία ευαισθητοποίησης θα παράσχει στοχοθετημένες πληροφορίες σε διεθνείς οικογένειες σχετικά με τη διασυνοριακή απαγωγή ανήλικου τέκνου από γονέα, την επιμέλεια των παιδιών και το δικαίωμα επικοινωνίας, ώστε να κατανοήσουν καλύτερα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους.