Γιατί επιμένει ο πληθωρισμός στην Ελλάδα - Αναγκαία η διεύρυνση της παραγωγικής βάσης

Σύμφωνα με την ανάλυση της τράπεζας, από τους πέντε οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης που λαμβάνει υπόψη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο πλαίσιο της άσκησης της νομισματικής πολιτικής και της αποδοχής ενεχύρων για παροχή ρευστότητας, ο DBRS Morningstar θα ανοίξει τον κύκλο αξιολογήσεων της ελληνικής οικονομίας για το 2026 στις 6 Μαρτίου. Θα ακολουθήσουν ο Moody’s στις 13 Μαρτίου, ο Scope Ratings στις 20 Μαρτίου, ο Standard & Poor’s στις 24 Απριλίου, ενώ ο πρώτος γύρος θα ολοκληρωθεί με την έκθεση του Fitch στις 8 Μαΐου 2026.

Πλην του οίκου Moody’s, ο οποίος έχει κατατάξει την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα, οι υπόλοιποι οίκοι τοποθετούν το ελληνικό αξιόχρεο μία βαθμίδα χαμηλότερα. Παράλληλα, εκτός του Scope Ratings που διατηρεί θετικές προοπτικές, οι υπόλοιποι οίκοι αξιολόγησης αποδίδουν σταθερές προοπτικές, στοιχείο που περιορίζει τις πιθανότητες άμεσης αναβάθμισης στις επόμενες αξιολογήσεις.

Στις εκθέσεις τους για την ελληνική οικονομία, οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης, πέρα από τις θετικές εξελίξεις —κυρίως στο δημοσιονομικό μέτωπο— επισημαίνουν τα διαχρονικά διαρθρωτικά προβλήματα, καθώς και τους καθοδικούς κινδύνους για τις μεσομακροπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές.

Καθώς η εγχώρια ζήτηση παραμένει αυξημένη μετά την πανδημία, η ανάγκη ενίσχυσης και διεύρυνσης της παραγωγικής βάσης, μέσω της βελτίωσης της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας, αναδεικνύεται σε κομβική προτεραιότητα. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να συμβάλει τόσο στον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων όσο και στη σταδιακή μείωση του ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Παράλληλα, η βιώσιμη ενίσχυση της παραγωγικής δυναμικής αυξάνει τις πιθανότητες για περαιτέρω αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας στο μέλλον.

Επίμονος πληθωρισμός το 2025, κυρίως λόγω των υπηρεσιών, των μη επεξεργασμένων τροφίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας, του φυσικού αερίου, των στερεών καυσίμων και της θερμικής ενέργειας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αποδείχτηκε επίμονος το 2025. Αναλυτικά, η μέση ετήσια μεταβολή του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) διαμορφώθηκε στο 2,9%, από 3,0% το 2024. Στην Ευρωζώνη καταγράφηκε αποκλιμάκωση στο 2,1%, δηλαδή σε ένα επίπεδο οριακά υψηλότερο του μεσοπρόθεσμου στόχου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), από 2,4% το 2024.

Εντούτοις, μεταξύ των χωρών της ζώνης του ευρώ, παρατηρούνται σημαντικές διαφορές ως προς τα επίπεδα του πληθωρισμού. Ειδικότερα, στην Εσθονία οι τιμές αυξήθηκαν με τον ταχύτερο ρυθμό το 2025 (4,8%), και ακολούθησαν (εξαιρουμένων των χωρών της Ιρλανδίας και του Λουξεμβούργου): η Κροατία (4,4%), η Σλοβακία (4,2%), η Λετονία (3,8%), η Αυστρία (3,6%), η Λιθουανία (3,4%), το Βέλγιο (3,0%), η Ολλανδία (3,0%), η Ελλάδα (2,9%), η Ισπανία (2,7%), η Σλοβενία (2,5%), η Μάλτα (2,4%), η Γερμανία (2,3%), η Πορτογαλία (2,2%), η Φιλανδία (1,8%), η Ιταλία (1,7%), η Γαλλία (0,9%) και η Κύπρος (0,8%).

Οι παραπάνω αποκλίσεις, πέραν των παραγόντων όπως είναι το παραγωγικό κενό, δηλαδή η διαφορά του τρέχοντος με το δυνητικό ΑΕΠ, τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής κάθε χώρας (π.χ. έμμεσοι φόροι) και το επίπεδο του ανταγωνισμού στις διάφορες αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, σχετίζονται και με τον βαθμό ευαισθησίας κάθε οικονομίας στις γεωπολιτικές διαταραχές των τελευταίων ετών. Κατά την 6ετία 2020-2025, δηλαδή την περίοδο που περιλαμβάνει την πανδημία και τον εν εξελίξει πόλεμο στην Ουκρανία, οι χώρες της Ευρωζώνης που κατέγραψαν τον υψηλότερο σωρευτικό πληθωρισμό ήταν η Εσθονία (47,1%), η Λιθουανία (42,5%), η Σλοβακία (40,4%) και η Λετονία (39,0%). Οι χώρες της Βαλτικής παρουσιάζουν γεωγραφική εγγύτητα με τη Ρωσία, ενώ η Σλοβακία με την Ουκρανία.

Γιατί η... επιμονή του πληθωρισμού στην Ελλάδα το 2025

Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό στην Ελλάδα το 2025, η επιμονή του προήλθε κυρίως από τις κατηγορίες των υπηρεσιών, των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής, καθώς και της ηλεκτρικής ενέργειας, του φυσικού αερίου, των στερεών καυσίμων και της θερμικής ενέργειας. Και στις τρεις κατηγορίες καταγράφηκε επιτάχυνση του ρυθμού ανόδου των τιμών: στην πρώτη στο 4,8%, από 4,4% το 2024, στη δεύτερη στο 6,4%, από 3,4%, και στην τρίτη στο 6,2%, από -1,2%.

Οι εν λόγω πληθωριστικές πιέσεις αντισταθμίστηκαν εν μέρει από την επιβράδυνση του πληθωρισμού στα επεξεργασμένα είδη διατροφής και στα αλκοολούχα ποτά και καπνό, στο 0,2% από 2,5% το 2024, καθώς και στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά, στο 0,7% από 1,7%. Επιπλέον, παρατηρήθηκε επιτάχυνση του αρνητικού πληθωρισμού στα υγρά καύσιμα και στα καύσιμα και λιπαντικά για εξοπλισμό προσωπικών μεταφορών, στο -5,5% από -1,5%, εξέλιξη που συνδέεται με τη μείωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου.

Ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα το 2025 παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος

Εν κατακλείδι, ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα το 2025 παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος σε σχέση με το προηγούμενο έτος, αποτέλεσμα της ταυτόχρονης δράσης αντίρροπων δυνάμεων. Από τη μία πλευρά, οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής, των υπηρεσιών (στέγαση, αναψυχή κ.ά.) και της ηλεκτρικής ενέργειας, του φυσικού αερίου κ.ά., και από την άλλη, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα επεξεργασμένα είδη διατροφής, στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά και στα υγρά καύσιμα. Λαμβάνοντας υπόψη την ισχυρή ζήτηση, η διεύρυνση της παραγωγικής βάσης, μέσω της ενίσχυσης της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας, δύναται να συμβάλει τόσο στην επιβράδυνση του επίμονου πληθωρισμού όσο και στη σταδιακή αποκλιμάκωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Η διεύρυνση της παραγωγικής βάσης με βιώσιμο τρόπο, αυξάνει την πιθανότητα για περαιτέρω αναβαθμίσεις από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης του αξιόχρεου της Ελλάδας στο μέλλον.