Ανάλυση ΕΤΕ: Οι άμυνες της Ελλάδας απέναντι στην ενεργειακή κρίση - Σε υψηλά 16 ετών οι επενδύσεις

Σύμφωνα με τη μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, η ελληνική οικονομία ολοκλήρωσε το 2025 με ενισχυμένη δυναμική. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,4% σε ετήσια βάση και κατά 0,8% σε τριμηνιαία το τέταρτο τρίμηνο, από 2,1% και 0,5% αντίστοιχα κατά το εννεάμηνο του έτους.

Η επιτάχυνση αυτή συνοδεύτηκε από συγχρονισμένη ενίσχυση των βασικών συνιστωσών της εγχώριας ζήτησης, στοιχείο που υποδηλώνει βελτιωμένη ποιότητα ανάπτυξης.

Οι επενδύσεις στο επίκεντρο της ανάπτυξης

Κεντρικό ρόλο στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας διαδραμάτισαν οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 14% σε ετήσια βάση το τέταρτο τρίμηνο του 2025, από 13,2% το τρίτο τρίμηνο. Η συμβολή τους στην αύξηση του ΑΕΠ διαμορφώθηκε στις 2,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Η άνοδος προήλθε κυρίως από την έντονη δραστηριότητα στον κατασκευαστικό κλάδο. Οι οικιστικές κατασκευές κατέγραψαν άλμα 41,2% σε ετήσια βάση, ενώ οι λοιπές κατασκευές αυξήθηκαν κατά 8,5%. Παράλληλα, αυξήθηκαν οι επενδύσεις σε μεταφορικό εξοπλισμό, μηχανήματα, οπλικά συστήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Στο σύνολο του 2025, οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 8,4%, έναντι 4,1% το 2024. Ως ποσοστό του ΑΕΠ ανήλθαν στο 19,1% το τέταρτο τρίμηνο και στο 18% κατά μέσο όρο στο έτος, επίπεδα που αποτελούν υψηλά 16 ετών. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη σταδιακή μείωση του επενδυτικού κενού της ελληνικής οικονομίας αλλά και την αυξανόμενη επίδραση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι οποίοι αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω τη δραστηριότητα την περίοδο 2026–2027.

Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται και η ποιοτική αναβάθμιση του επενδυτικού μίγματος. Οι δαπάνες για προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας – όπως λογισμικό και έρευνα και ανάπτυξη – καθώς και για εξοπλισμό τεχνολογίας και επικοινωνιών έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια στο 4,5% του ΑΕΠ, έναντι περίπου 2,7% την προηγούμενη δεκαετία.

Κατανάλωση και αγορά εργασίας

Θετική ήταν και η συμβολή της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία αυξήθηκε κατά 2,5% σε ετήσια βάση το τέταρτο τρίμηνο, από 1,4% το προηγούμενο τρίμηνο. Η ενίσχυση αποδίδεται κυρίως στη βελτίωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας, στην αύξηση των μη μισθολογικών εισοδημάτων και σε στοχευμένα μέτρα στήριξης, όπως έκτακτα βοηθήματα σε συνταξιούχους και επιδοτήσεις ενοικίου.

Η απασχόληση αυξήθηκε κατά 1,9% το τέταρτο τρίμηνο – έναντι 1,4% στο εννεάμηνο – γεγονός που αντιστοιχεί σε περίπου 70.000 νέες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε στο 7,9% τον Δεκέμβριο, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 17 ετών.

Την ίδια στιγμή, ο μέσος πραγματικός μισθός στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε περίπου κατά 2% το 2025, με τάση επιτάχυνσης στο δεύτερο εξάμηνο.

Θετική έκπληξη από τις εξαγωγές αγαθών

Οι εξαγωγές αγαθών αποτέλεσαν έναν ακόμη παράγοντα στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας. Σε σταθερές τιμές αυξήθηκαν κατά 7,1% σε ετήσια βάση το τέταρτο τρίμηνο και κατά 3% στο σύνολο του 2025, τον υψηλότερο ρυθμό της τελευταίας τριετίας.

Σε συνδυασμό με τη σχετικά ήπια αύξηση των εισαγωγών, οι καθαρές εξαγωγές συνέβαλαν κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του ΑΕΠ το τέταρτο τρίμηνο και κατά 1,3 ποσοστιαίες μονάδες στο σύνολο του έτους. Οι συνολικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 1,7%, ενώ οι εισαγωγές μειώθηκαν κατά 1,1%.

Η ισχυρή επίδοση των εξαγωγών αγαθών αντιστάθμισε τη σχετικά αδύναμη πορεία των εξαγωγών υπηρεσιών, οι οποίες αυξήθηκαν μόλις κατά 0,4% το 2025, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως στην υποχώρηση της ναυτιλιακής δραστηριότητας. Η δυναμική του τουρισμού παρέμεινε ισχυρή, με νέο ιστορικό υψηλό.

Αρνητική συμβολή από τα αποθέματα

Αντίθετα, αρνητική επίδραση στην ανάπτυξη είχαν τα αποθέματα, τα οποία αφαίρεσαν 1,9 ποσοστιαίες μονάδες από την ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ το τέταρτο τρίμηνο και 1,8 ποσοστιαίες μονάδες στο σύνολο του 2025.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται τόσο με την ολοκλήρωση μεγάλων επενδυτικών έργων, όσο και με την αυξημένη απορρόφηση έτοιμων αγαθών και πρώτων υλών λόγω της ισχυρής ζήτησης στην εγχώρια αγορά και στις εξαγωγές.

Θετική βάση για το 2026

Η ισχυρή επίδοση του τελευταίου τριμήνου δημιουργεί θετική «μετακύλιση» για το 2026, η οποία εκτιμάται σε 1,1 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ.

Με βάση το υπόδειγμα nowcasting της Εθνικής Τράπεζας, που αξιοποιεί δείκτες όπως το οικονομικό κλίμα, οι έρευνες επιχειρηματικής εμπιστοσύνης, ο δείκτης PMI μεταποίησης, οι δείκτες της αγοράς εργασίας και τα στοιχεία για διεθνείς αφίξεις, το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,4% το πρώτο τρίμηνο του 2026.

Υπό κανονικές συνθήκες, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στο 2,5% το 2026, στηριζόμενος σε παράγοντες όπως:

• η ισχυρή αγορά εργασίας και η αναμενόμενη αύξηση του κατώτατου μισθού,
• η δημοσιονομική ώθηση από τις δαπάνες του Ταμείου Ανάκαμψης,
• η αυξημένη πιστωτική επέκταση και οι υψηλές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων,
• οι θετικές ενδείξεις για την τουριστική ζήτηση,
• τα υψηλά ποσοστά αξιοποίησης παραγωγικής δυναμικότητας στη βιομηχανία και στις υπηρεσίες.

Ο παράγοντας της ενεργειακής κρίσης

Ωστόσο, η πρόσφατη κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέα αβεβαιότητα για την πορεία της οικονομίας.

Οι ενεργειακές αγορές έχουν ήδη αντιδράσει έντονα. Στις 9 Μαρτίου οι τιμές του αργού πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι και του φυσικού αερίου τα 56 ευρώ ανά MWh, πριν υποχωρήσουν ελαφρά κοντά στα 90 δολάρια και 48 ευρώ αντίστοιχα τις επόμενες ημέρες. Τα επίπεδα αυτά παραμένουν περίπου 30% και 50% υψηλότερα σε σχέση με τον μέσο όρο του Φεβρουαρίου.

Με βάση το δυσμενέστερο σενάριο, στο οποίο οι τιμές παραμένουν αυξημένες λόγω των προβλημάτων στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να κινηθεί στο 3,5%–4% τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.

Σε αυτή την περίπτωση, ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης το πρώτο εξάμηνο του 2026 ενδέχεται να επιβραδυνθεί στο 1,7%, με το δεύτερο τρίμηνο να εμφανίζει αύξηση περίπου 1,5%. Η δραστηριότητα θα μπορούσε να ανακάμψει στο δεύτερο εξάμηνο, οδηγώντας σε ετήσια ανάπτυξη περίπου 2%.

Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στο 3,2% σε ετήσια βάση, έναντι 2,3% στο βασικό σενάριο.

Ο ρόλος των μέτρων στήριξης

Η ανάλυση επισημαίνει ότι οι εκτιμήσεις αυτές δεν λαμβάνουν υπόψη ενδεχόμενα νέα μέτρα στήριξης από την κυβέρνηση ή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Εάν η κρίση παραταθεί και οι πιέσεις στις ενεργειακές αγορές διατηρηθούν, ενδέχεται να απαιτηθούν παρεμβάσεις αντίστοιχες με εκείνες που εφαρμόστηκαν μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα της ελληνικής οικονομίας στο τέλος του 2025 δείχνει ότι εισέρχεται στο 2026 με ισχυρότερη αναπτυξιακή βάση, στοιχείο που, σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα, μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό «μαξιλάρι» απέναντι σε πιθανές εξωτερικές αναταράξεις.