ΓΣΕΒΕΕ προς Σκρέκα: Όλες οι προτάσεις για την στήριξη και ανάπτυξη των ελληνικών ΜμΕ

Συνάντηση εργασίας πραγματοποίησαν, την Πέμπτη 27 Ιουλίου 2023, ο Πρόεδρος της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας κ. Γιώργος Καββαθάς και ο Γενικός Γραμματέας κ. Δημήτρης Βαργιάμης με τη νέα ηγεσία του Υπουργείου Ανάπτυξης και τον Υπουργό Ανάπτυξης κ. Κωνσταντίνο Σκρέκα.

Στο πλαίσιο της συνάντησης συζητήθηκαν ζητήματα που απασχολούν τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Ειδικότερα, συζητήθηκαν θέματα που σχετίζονται με την αδειοδότηση και πιστοποίηση των τεχνικών επαγγελμάτων, τη σημασία της στήριξης των συνεργατικών σχημάτων σε επίπεδο μικρών επιχειρήσεων, τα ζητήματα που έχουν ανακύψει σε σχέση με την ορθή ρύθμιση αγορών προϊόντων, όπως εμπορία και χρήση προϊόντων κομμωτικής και βαφών μαλλιών σε μη επαγγελματίες χρήστες καθώς και τα θέματα χρηματοδότησης και υποστήριξης των μικρών επιχειρήσεων εν γένει μέσα από κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Επιπλέον, κατατέθηκε στη νέα ηγεσία του Υπουργείου Ανάπτυξης υπόμνημα με τις αναλυτικές θέσεις και τις προτάσεις της ΓΣΕΒΕΕ. Στα βασικά σημεία του υπομνήματος περιλαμβάνονται:

• Πολιτικές ψηφιακής ανάπτυξης με στόχευση στις μικρές επιχειρήσεις
• Ενίσχυση της συνεργατικότητας και προώθηση των συνεργατικών σχημάτων
• Χρηματοδότηση μικρών επιχειρήσεων
• Ωράριο λειτουργίας καταστημάτων
• Θέματα ρύθμισης ανταγωνισμού και αγορών προϊόντων
• Αντιμετώπιση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας
• Επιτροπή Τεχνικών Επαγγελμάτων
• Ενιαίο Μητρώο Προσώπων τα οποία ασκούν τεχνικά επαγγέλματα

Στη συνάντηση στο Υπουργείο Ανάπτυξης, τον Πρόεδρο και το Γενικό Γραμματέα της ΓΣΕΒΕΕ συνόδευσαν στελέχη της ΓΣΕΒΕΕ και του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ.

Υπόμνημα ΓΣΕΒΕΕ Συνάντησης με Υπουργό Ανάπτυξης, κ. Κωνσταντίνο Σκρέκα

Η ελληνική οικονομία στις αρχές του 2020 βίωσε ένα ισχυρό εξωγενές σοκ, το ξέσπασμα της πανδημικής κρίσης, με συνέπεια να περιέλθει απότομα σε βαθιά ύφεση που ακολουθήθηκε από επάλληλες ενεργειακές κρίσεις και προβλήματα σε επίπεδο εφοδιαστικών αλυσίδων. Χρειάστηκε μια άνευ προηγουμένου δημοσιονομική παρέμβαση προκειμένου να μετριαστούν οι αρνητικές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας. Στην Ελλάδα, η πανδημία οδήγησε πολύ γρήγορα σε ραγδαία υποχώρηση των βασικών οικονομικών δεικτών που προσδιορίζουν την οικονομική κατάσταση των ΜμΕ. Η κυβέρνηση, με σκοπό την αντιμετώπιση των αρνητικών συνεπειών επιπτώσεων της πανδημίας στην οικονομία, έλαβε σταδιακά σειρά μέτρων στήριξης, τα οποία αποσκοπούσαν κυρίως στην ενίσχυση της ρευστότητας των επιχειρήσεων και στη συγκράτηση της απασχόλησης. Τα μέτρα στήριξης μετρίασαν τον αρνητικό αντίκτυπο της πανδημίας ενώ βοήθησαν τις επιχειρήσεις να παραμείνουν «ζωντανές» και συγκράτησαν την απασχόληση.

Η εμφάνιση του πληθωρισμού, που από τα μέσα του 2021 και μετά καλπάζει -κυρίως λόγω της υπέρμετρης αύξησης των διεθνών τιμών ενέργειας και της διατάραξης των εφοδιαστικών αλυσίδων- εντάθηκε περαιτέρω λόγω των δυσμενών γεωπολιτικών εξελίξεων, δημιούργησε νέες προκλήσεις, υποσκάπτοντας τις προσδοκώμενες προοπτικές δυναμικής ανάκαμψης. Περαιτέρω, το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων αυξήθηκε σημαντικά εν μέσω της ενεργειακής κρίσης, ενώ όπως είναι επόμενο ο υψηλός πληθωρισμός απομείωσε τα πραγματικά εισοδήματα και κατ’ επέκταση την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Η πλέον σημαντική συνέπεια των πληθωριστικών πιέσεων, όπως αποτυπώνεται στις έρευνες οικονομικού κλίματος του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, αφορά στη σοβαρή αύξηση του κόστους λειτουργίας των επιχειρήσεων, ενώ όπως είναι επόμενο ο υψηλός πληθωρισμός απομείωσε τα πραγματικά εισοδήματα και κατ’ επέκταση την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Με βάση τις έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ το κόστος ενέργειας των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων αυξήθηκε μεσοσταθμικά κατά 76%, το κόστος προμήθειας πρώτων υλών και εμπορευμάτων κατά 43,5% και το κόστος καυσίμων οχημάτων κατά 57,8%.

Παρόλα αυτά, η κατάσταση των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων φαίνεται πως έχει σταθεροποιηθεί παρουσιάζοντας σημάδια ανάκαμψης, λόγω της ανάταξης της σωρευτικής ζήτησης και της παραγωγικής και επενδυτικής δραστηριότητας, του πλήρους ανοίγματος της οικονομίας, της ανάπτυξης του τουρισμού και των μέτρων που έχουν ληφθεί για στήριξη της οικονομίας. Ωστόσο, σημαντικά προβλήματα παραμένουν λόγω της μακράς περιόδου των διαδοχικών και παράλληλων κρίσεων που συνεχίζουμε να βιώνουμε (π.χ. πληθωρισμός, ενεργειακή κρίση, κλιματική κρίση).

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΓΣΕΒΕΕ με το παρόν υπόμνημα σημειώνει τους βασικούς άξονες αναπτυξιακής πολιτικής που θεωρεί ότι πρέπει να ακολουθηθούν ώστε να ενισχυθεί η πορεία ανάκαμψης των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.

Πολιτικές ψηφιακής ανάπτυξης με στόχευση στις μικρές επιχειρήσεις

H επιτάχυνση εξελίξεων ως προς την άμεση ανάγκη περαιτέρω «ψηφιακού μετασχηματισμού» στην αναδυόμενη ψηφιακή εποχή συμπίπτει με την ανάγκη διαμόρφωσης βελτιωμένων προϋποθέσεων υποστήριξης της ψηφιακής μετάβασης των μικρών επιχειρήσεων. Επιπλέον, φαίνεται ότι μεγάλο μέρος των μικρών επιχειρήσεων καλείται άμεσα να αντιμετωπίσει μια ισχυρή τριπλή πρόκληση που περιλαμβάνει: i) την ανάγκη προσαρμογής στις υφιστάμενες ψηφιακές προκλήσεις που προκύπτουν από την κλιμάκωση του νέου τεχνολογικού κύματος και την έλευση της λεγόμενης «4ης Βιομηχανικής Επανάστασης», ii) την αντιμετώπιση ενός έντονα και επιταχυνόμενα ψηφιοποιούμενου οικονομικού περιβάλλοντος, και iii) την επιβίωση, λειτουργία και ανάπτυξη των πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων σε ένα ευρύτερο περιβάλλον «απομόχλευσης», οικονομικής ύφεσης, μακροοικονομικών και χρηματοδοτικών περιορισμών καθώς και εντατικοποιημένου ανταγωνισμού και πιθανής ενισχυμένης συγκεντροποίησης σε συγκεκριμένους κλάδους.

Τα παραπάνω δεδομένα συνηγορούν ως προς την ανάγκη διαμόρφωσης ενός νέου πλαισίου πολιτικών ψηφιακής προσαρμογής και ανάπτυξης, με διακριτή και ειδικότερη στόχευση στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, προτείνεται άμεσα η προώθηση δράσεων όπως:

• Συγκρότηση Ταμείου Ψηφιακής Οικονομίας για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις (μέσω μεικτών σχημάτων χρηματοδότησης στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021-2027 και άλλων χρηματοδοτικών πλαισίων, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας) που θα υποστηρίξει μέσω πολυ-επίπεδων εμβληματικών δράσεων ψηφιακής ανάπτυξης (π.χ. κοινές ψηφιακές υποδομές, σχεδιασμός και υλοποίηση προσαρμοσμένων συνεργατικών έργων) τον ψηφιακό μετασχηματισμό των παραγωγικών κλάδων.
• Εκπόνηση ενός στοχευμένου και «βασικού πολύ-επίπεδου πακέτου ψηφιακής μετάβασης για πολύ μικρές επιχειρήσεις» (π.χ. κουπόνια τεχνολογίας) σε βασικές κατηγορίες ψηφιακού εκσυγχρονισμού (π.χ. λογισμικό, συστήματα παραγγελιοληψίας και προμηθειών, προβολή).
• Εκπόνηση ειδικών προγραμμάτων στοχευμένων «μικροπιστώσεων ψηφιοποίησης», με σκοπό τη διευκόλυνση των διαδικασιών και ενεργειών ψηφιοποίησης, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με τις ανάγκες των επιμέρους τομέων εμπορίου, υπηρεσιών και μεταποίησης.
• Εκπόνηση ειδικών συνεργατικών έργων, με έμφαση σε αναδυόμενες συστάδες ψηφιακών τεχνολογιών και με προσανατολισμό στην ψηφιακή και τεχνολογική προσαρμογή και αναβάθμιση ευρύτερων τομέων της οικονομίας.
• Διαμόρφωση σύγχρονων πολυ-χώρων καινοτομίας και ψηφιακών κόμβων για μη τεχνολογικές επιχειρήσεις (digital hubs for non-tech SMEs) που θα περιλαμβάνουν υποδομές εκπαίδευσης/κατάρτισης, επίδειξης και πιλοτικής χρήσης νέων ψηφιακών τεχνολογιών.
• Εκπόνηση ειδικών εργαλείων και στοχευμένων δράσεων αναβάθμισης των ψηφιακών δεξιοτήτων σε επίπεδο μικρών επιχειρήσεων, με έμφαση σε θέματα σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων που κρίνονται αναγκαία για την ψηφιακή ανάπτυξη των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στο πλαίσιο της «4ης Βιομηχανικής Επανάστασης» (4ΒΕ).
• Θέσπιση φορολογικών κινήτρων για ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών και επενδύσεις σε υιοθέτηση και ενσωμάτωση νέων ψηφιακών εφαρμογών (π.χ. αφορολόγητο αποθεματικό, συμψηφισμός με προκαταβολή φόρου, υπερ-αποσβέσεις).
• Δημιουργία οργανωμένου δικτύου «ψηφιακών συμβούλων για ΜμΕ» που θα υποστηρίζουν τις επιχειρήσεις στην αξιολόγηση των αναγκών τους, την εξειδίκευση των διαθέσιμων λύσεων και στην καθοδήγηση σε θέματα ενσωμάτωσης τεχνολογιών και ανάπτυξης βασικών ψηφιακών ικανοτήτων της επιχείρησης (digital competences).

Η διαμόρφωση ενός υποστηρικτικού χρηματοδοτικού περιβάλλοντος αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση ψηφιακής μετάβασης για τις μικρές επιχειρήσεις. Η προώθηση των παραπάνω δράσεων θα απαιτηθεί να συνδυασθεί με την υλοποίηση των νέων χρηματοδοτικών πλαισίων και εργαλείων (π.χ. Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ΕΣΠΑ 2021-2027, Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα) μέσα από διακριτές και ενισχυμένες κατηγορίες στόχευσης που να προτεραιοποιούν την ανάγκη ψηφιακής προσαρμογής των μικρών επιχειρήσεων σε όλο το φάσμα των κλάδων της ελληνικής οικονομίας.

Ενίσχυση της συνεργατικότητας και προώθηση των συνεργατικών σχημάτων

Η ΓΣΕΒΕΕ διαχρονικά θεωρεί ότι μια βασική προϋπόθεση για τον ουσιαστικό και μακροπρόθεσμο παραγωγικό μετασχηματισμό των μικρών επιχειρήσεων αφορά στην ενίσχυση, ωρίμανση και υποστήριξη συνεργατικών σχημάτων (π.χ. clusters, δίκτυα καινοτομίας). Τα μέτρα ενίσχυσης των συνεργατικών σχημάτων στοχεύουν στην οργανωμένη ενίσχυση της επιχειρηματικής συνεργασίας, των διεπιχειρησιακών σχέσεων, της συνεργατικής καινοτομίας, της «ανοικτής καινοτομίας» καθώς και της ανάπτυξης νέων επιχειρηματικών μοντέλων ανάμεσα σε πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις ή/και φορείς έρευνας-τεχνολογίας. Οι δράσεις αυτές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν οικονομίες κλίμακας, νέες παραγωγικές αλυσίδες προστιθέμενης αξίας και να προωθήσουν τον παραγωγικό μετασχηματισμό των μικρών επιχειρήσεων, να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστική θέση τους καθώς και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για βελτιωμένη πρόσβαση σε χρηματοδοτικές πηγές.

Οι σχετικές προτάσεις που η ΓΣΕΒΕΕ συστηματικά διαμορφώνει και προωθεί, συνθέτουν ένα πολυ-επίπεδο και ολοκληρωμένο πλαίσιο ενίσχυσης της συνεργατικότητας σε επίπεδο μικρών επιχειρήσεων και εστιάζουν, μεταξύ άλλων, σε κατηγορίες όπως:

• φορολογικά και οικονομικά κίνητρα,
• άμεση και στοχευμένη επίλυση των θεσμικών και ρυθμιστικών εμποδίων,
• στοχευμένες δράσεις διευκόλυνσης της πρόσβασης σε χρηματοδότηση και σε σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό,
• ειδικές δράσεις ενίσχυσης των ικανοτήτων και δεξιοτήτων των υφιστάμενων σχημάτων συνεργασίας ως προς την επιχειρηματική τους ανάπτυξη,
• ειδικές δράσεις ανάπτυξης κοινών ή/και διαμοιρασμένων υποδομών και
• ειδικές δράσεις ενίσχυσης της «ψηφιακής καινοτομίας» και του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Aναλυτικότερα, οι βασικές προτάσεις που συνθέτουν ένα πλαίσιο ενίσχυσης της συνεργατικότητας σε επίπεδο μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στη νέα οικονομική περίοδο, εστιάζουν στις εξής παρακάτω πέντε (5) κατηγορίες:

• Άμεση και στοχευμένη επίλυση των θεσμικών, ρυθμιστικών και φορολογικών εμποδίων, με σκοπό τη διευκόλυνση διαδικασιών ανάπτυξης συνεργατικών σχημάτων.
• Φορολογικά και οικονομικά κίνητρα που να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή σε συνεργατικούς σχηματισμούς καθώς και τη σύσταση νέων συνεργατικών σχημάτων, ιδιαίτερα κατά τα πρώτα έτη λειτουργίας τους.
• Στοχευμένες δράσεις διευκόλυνσης της πρόσβασης σε πηγές χρηματοδότησης για την ανάπτυξη συνεργατικών σχημάτων (π.χ. ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, εγγυοδοτικά εργαλεία, ειδικές δράσεις), με σκοπό την υποβοήθηση συνεργατικών επενδύσεων σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό, εξοπλισμό πληροφορικής και επικοινωνιών καθώς και την υιοθέτηση σύγχρονων παραγωγικών διαδικασιών που θα οδηγήσουν σε βελτιωμένα προϊόντα και υπηρεσίες (π.χ. παραγωγή τυποποιημένων, πιστοποιημένων και εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών).
• Δημιουργία ενός Δικτύου υποστήριξης της Συνεργατικότητας (Clusters’ Support Network) μεταξύ φορέων στήριξης των ΜμΕ για την προώθηση στοχευμένων δράσεων ανάπτυξης συνεργατικών σχημάτων και αλυσίδων αξίας μεταξύ μικρών επιχειρήσεων καθώς και την υποστήριξη σε ειδικές θεματικές κατηγορίες (π.χ. προμήθειες, καινοτομία προϊόντος, τεχνολογικός και ψηφιακός μετασχηματισμός, πράσινη μετάβαση) και την καθοδήγηση ως προς τη διείσδυση σε νέες αγορές και ένταξη σε ευρύτερα δίκτυα διανομής προϊόντων.
• Ειδικές δράσεις ενίσχυσης των ικανοτήτων και δεξιοτήτων των υφιστάμενων σχημάτων συνεργασίας ως προς την επιχειρηματική τους ανάπτυξη αλλά και την σύσταση και ανάπτυξη νεοφυών σχημάτων συνεργασίας με έμφαση στην αναζωογόνηση παραδοσιακών κλάδων που μπορούν να αναπτύξουν προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας (π.χ. αγροδιατροφή και νέα προϊόντα, τομείς ένδυσης και υπόδησης, παραδοσιακά υφάσματα και ενδύματα προστιθέμενης αξίας, χειροτεχνία και δημιουργική οικονομία).

Χρηματοδότηση μικρών επιχειρήσεων

Η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση αποτελεί ένα διαχρονικό και διαρθρωτικό πρόβλημα για τις μικρές επιχειρήσεις, το οποίο έχει μεν ενταθεί στα χρόνια της κρίσης, υπήρχε όμως ως σημαντικό πρόβλημα και πριν την εκδήλωσή της. Σε όλες τις έρευνες κλίματος του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, ανεξάρτητα από την οικονομική συγκυρία και τα ποσοστά αισιοδοξίας-απαισιοδοξίας, προκύπτει σταθερά μια αναφορά (άνω του 70%) αρνητικών επιδόσεων σχετικά με τη ρευστότητα των επιχειρήσεων. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και από τις εξαμηνιαίες έρευνες γνώμης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, όπου η χώρα μας κατατάσσεται σταθερά πρώτη στο χρηματοδοτικό κενό, καθ’ όλη τη διάρκεια που πραγματοποιείται η έρευνα (από το 2009 ως και σήμερα).

Η ΓΣΕΒΕΕ έχει εκφράσει εδώ και καιρό την άποψη ότι το παρόν σύστημα χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης στην Ελλάδα δυσλειτουργεί. Οι περιορισμοί της χρηματοοικονομικής υποδομής είναι εμφανείς και δεν καλύπτουν ολόκληρο το εύρος των αναγκών χρηματοδότησης της χώρας. Είναι επομένως επιτακτική η ανάγκη διεύρυνσης των χρηματοοικονομικών υποδομών της χώρας, καθώς ένα δυσλειτουργικό σύστημα κατανομής των χρηματοδοτικών πόρων σε μια οικονομία δυσχεραίνει την ανάπτυξή της.

Το ερευνητικό ινστιτούτο της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ) έχει τεκμηριώσει επιστημονικά τα εξής επτά βασικά σημεία που προκύπτουν από τις μελέτες του στο χώρο της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση:

• Η πρόσβαση των ΜμΕ στη χρηματοδότηση είναι κλιμακούμενα πιο δύσκολη και πιο δαπανηρή όσο μικρότερη είναι η επιχείρηση.
• Το σχετικά υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης και η σχετικά δυσκολότερη πρόσβαση σε αυτή αποτελούν σημαντικά εμπόδια αποδοτικότητας των ΜμΕ.
• Οι παράγοντες διαμόρφωσης της χρηματοδότης των ΜΜΕ διαφέρουν από χώρα σε χώρα στην Ευρώπη, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε κάθε χώρα.
• Οι χρηματοοικονομικές υποδομές επηρεάζουν τον βαθμό αντίδρασης των επιχειρήσεων σε μεταβολές των μακροοικονομικών συνθηκών.
• Θα πρέπει να γίνεται διαχωρισμός της συνολικής μόχλευσης σε βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη μόχλευση.
• Επιχειρήσεις διαφορετικών μεγεθών έχουν διαφορετικά επίπεδα πρόσβασης στη χρηματοδότηση, διαφορετικές χρηματοδοτικές ανάγκες και καθορίζουν με διαφορετικό τρόπο την κεφαλαιακή τους διάρθρωση.
• Οι μικρές επιχειρήσεις (και ιδιαίτερα οι πολύ μικρές) χρειάζονται καθοδήγηση αναφορικά με την εύρεση του κατάλληλου χρηματοδοτικού προϊόντος, καθώς φαίνεται να υπάρχει ένα πληροφοριακό κενό αναφορικά με τα διαθέσιμα προϊόντα.

Στην παρούσα φάση με τις περιορισμένες δημοσιονομικές δυνατότητες, η χώρα έχει ανάγκη ένα αποτελεσματικό πλαίσιο αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων. Είναι ενδεικτικό ότι ακόμη και σήμερα και παρά την πληθώρα συμβούλων και διεθνών φορέων που έχουν εμπλακεί με τη διαδικασία ενίσχυσης και προσέλκυσης των επενδύσεων στην Ελλάδα, απουσιάζει ένα συντεταγμένο σχέδιο διαχείρισης και διάχυσης της πληροφόρησης.

Συνολικά, οι παρεμβάσεις που θα πρέπει να αφορούν τη βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

• Θεσμικό πλαίσιο και πολιτικές ενίσχυσης που να οδηγούν στη διαφοροποίηση των εργαλείων και πηγών χρηματοδότησης ώστε να ταιριάζουν στις ανάγκες της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Υπό αυτό το πρίσμα, πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες προσαρμογής σύγχρονων εργαλείων μικροχρηματοδότησης, συμμετοχικής χρηματοδότησης, factoring και άλλων μορφών συνεταιριστικής τραπεζικής.
• Δημιουργία εργαλείων εγγυοδοσίας με βάση τις παρεχόμενες ασφάλειες από τους επιχειρηματίες, ως εγγύηση για λήψη χρηματοδότησης.
• Συντονισμός και διάχυση πληροφόρησης για το ρόλο και τις λειτουργίες που επιτελούν οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, τη διάρθρωση και τη σκοπιμότητα του Ταμείου Ανάκαμψης, του ΕΣΠΑ, την ανάλυση επίδρασης του Αναπτυξιακού Νόμου, τις επενδυτικές ευκαιρίες και τις στρατηγικές επενδύσεις. Ειδικά για τις Στρατηγικές Επενδύσεις, το κράτος οφείλει να δώσει κατευθύνσεις για το παραγωγικό μοντέλο που επιθυμεί με κλάδους-ατμομηχανές.
• Καθιέρωση σχεδιασμού Επενδυτικού Νόμου ανά 4ετία με ένα συνολικό πλαίσιο σταθερού περιβάλλοντος που θα διασφαλίζει αντίστοιχη σταθερότητα ως προς τις υποχρεώσεις της επιχείρησης (π.χ. φορολογικές, ασφαλιστικές).
• Συστηματική παρακολούθηση από την ΤτΕ των ροών χρηματοδότησης από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με βάση διάφορες κατηγορίες (μεγέθους επιχείρησης, κλάδοι κ.α.) και δημοσίευση εκθέσεων για λόγους ενημέρωσης και διαφάνειας.
• Ειδικά προγράμματα για τη χρηματοδότηση νέων μορφών συνεργατικότητας, συνεργατικών σχηματισμών των συνεργατικών επιχειρηματικών μοντέλων.
• Επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, και παράλληλη μεταβατική καθιέρωση ακατάσχετου λογαριασμού για επιχειρήσεις ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν βραχυπρόθεσμα στα προβλήματα ρευστότητας.
• Αποτελεσματική ρύθμιση των κόκκινων δανείων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων καθώς και εφαρμογή και εποπτεία τήρησης του Κώδικα Δεοντολογίας από την ΤτΕ. Η εμπιστοσύνη πρέπει να καλλιεργηθεί αμφίδρομα. Για τα κόκκινα δάνεια έχουμε τονίσει επανειλημμένα την ανάγκη εξατομικευμένων λύσεων και άρσης της ομηρίας χιλιάδων επαγγελματιών, μέσα από προγράμματα υποστήριξης εκκαθάρισης και επανεισόδου στην αγορά.

Ωράριο λειτουργίας καταστημάτων

Η ΓΣΕΒΕΕ σταθερά υποστηρίζει ότι πριν τη λήψη σημαντικών νομοθετικών παρεμβάσεων, που επηρεάζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων, είναι αναγκαίο να διεξάγεται ουσιαστική διαβούλευση.

Δυστυχώς, όσον αφορά τις παρεμβάσεις που διαχρονικά έχουν εφαρμοστεί για το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων οι απόψεις των κοινωνικών εταίρων, που εκπροσωπούν τη συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών επιχειρήσεων οι οποίες προσφέρουν το 85% των θέσεων απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα, συστηματικά δεν λαμβάνονται υπόψη.

Στο πλαίσιο αυτό έντονο προβληματισμό δημιούργησε τροπολογία με ρυθμίσεις του ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων, που εισήχθη αιφνιδιαστικά –και μάλιστα σε προεκλογική περίοδο- στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης με τίτλο «Μέτρα στήριξης των συγγενών των θυμάτων και των πληγέντων του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών της 28ης Φεβρουαρίου 2023 κλπ.».

Σύμφωνα με την τροπολογία προβλέπεται η προαιρετική λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου, αντί για την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου και τη δεύτερη Κυριακή των χειμερινών εκπτώσεων αντί για την πρώτη Κυριακή του Μαΐου. Επιπλέον, προβλέπεται η παράταση του ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων, πέρα από τις 21:00 και συγκεκριμένα με δυνατότητα λειτουργίας κατά τη διάρκεια της νύχτας και έως τις 06:00 το πρωί, μετά από πρόταση του τοπικού Εμπορικού Συλλόγου προς τον Δήμο, ο οποίος λαμβάνει και τη σχετική απόφαση.

Με άλλα λόγια, «εν μια νυκτί» τροποποιήθηκε το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων και άλλαξε ο φορέας παράτασης του εθνικού πλαισίου ωραρίου χωρίς πειστικό λόγο. Δεν αντιλαμβανόμαστε τον λόγο κυρίως της μεταφοράς της Κυριακής του Μαΐου στις χειμερινές εκπτώσεις. Επιπλέον, δεν καταλαβαίνουμε τον λόγο που το υφιστάμενο επιτυχημένο και αποτελεσματικό σύστημα λήψης απόφασης για την διεύρυνση του ωραρίου πέρα από τις 21:00 το βράδυ τροποποιείται και η αρμοδιότητα μεταφέρεται στους Δήμαρχους από τα περιφερειακά συμβούλια (που είχαν και υπό μία έννοια εξακολουθούν να έχουν την σχετική αρμοδιότητα, καθώς η διάταξη δεν έχει καταργηθεί – άρθρο 186, περ. ΙΙΔ΄, παρ. 10). Ιδιαίτερα αρνητική είναι επίσης και η ρητή αναφορά της δυνατότητας που έχουν πλέον οι Δήμαρχοι να επεκτείνουν το εθνικό πλαίσιο μέχρι τις 6:00 την άλλη ημέρα το πρωί, ώρα έναρξης του ωραρίου της επόμενης ημέρας, δίνοντάς τους ουσιαστικά την δυνατότητα για ωράριο 24 ωρών και 7 ημερών την εβδομάδα. Θυμίζουμε εδώ ότι, μέχρι σήμερα, τα περιφερειακά συμβούλια έδιναν στους Εμπορικούς Συλλόγους το δικαίωμα να πραγματοποιήσουν «λευκές νύχτες» (που αναφέρονται ως λόγος στην αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας) μέχρι τις 12 τα μεσάνυχτα και οι Εμπορικοί Σύλλογοι ήταν απόλυτα ικανοποιημένοι με την διεύρυνση αυτή του ωραρίου.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις αποτελεί μια ιδιαίτερα και σε κάθε περίπτωση δυσμενή συνθήκη, καθώς δίνεται στους Δήμαρχους η δυνατότητα όχι απλά να δίνουν άδεια για μία και μοναδική διεύρυνση κατ’ έτος (όπως συνήθως συμβαίνει στις «λευκές νύχτες») αλλά να καθορίσουν εκτεταμένα χρονικά διαστήματα λειτουργίας όλων των καταστημάτων κάθε είδους με συνεχή 24ωρη λειτουργία.

Με βάση τα παραπάνω:

1. Πρώτον, έχουμε τον δικαιολογημένο φόβο ότι θα επιδιωχθεί από πολλούς τοπικούς Δήμαρχους η δημιουργία «ειδικών» Εμπορικών Συλλόγων, (στην ουσία σωματείων-φαντασμάτων) με μόνο σκοπό να προτείνουν διευρύνσεις του ωραρίου, φαινόμενο που έχει επισημανθεί και στο παρελθόν.
2. Δεύτερον, στην τρέχουσα συγκυρία όπου η ακρίβεια έχει απομειώσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών η οποιαδήποτε διεύρυνση ωραρίου, πέραν της συνήθως μίας και εξαιρετικής «λευκής νύχτας» ανά Δήμο κατ’ έτος, δεν θα προσφέρει επιπλέον τζίρο, αλλά μόνο επιπλέον κόστη.
3. Τρίτον, ακόμα και εάν υποθέσουμε ότι η κατάσταση στην ελληνική οικονομία και στα εισοδήματα των νοικοκυριών βελτιώνεται, η λειτουργία 24 ώρες το 24ωρο ειδικά για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις επιφυλάσσει μόνο την βιολογική εξάντληση επιχειρηματιών και εργαζομένων, αλλά και τη μεταφορά τζίρου και εισοδήματος από τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις προς τις μεγάλες που έχουν την δυνατότητα να καταβάλλουν τα επιπλέον κόστη, να οργανώσουν καλύτερα τον χρόνο εργασίας, ενώ παράλληλα διαθέτουν τους πόρους για μεγαλύτερη και αποτελεσματικότερη προβολή των προϊόντων τους, εντείνοντας τον «θεσμικό» ιδιότυπο αθέμιτο ανταγωνισμό προς τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Τούτων δοθέντων, θεωρούμε ότι άμεσα θα πρέπει να ξεκινήσει σχετική διαβούλευση που να οδηγήσει στις απαραίτητες νομοθετικές διορθώσεις.

Θέματα ρύθμισης ανταγωνισμού

Η ΓΣΕΒΕΕ σταθερά υποστηρίζει μέτρα και πολιτικές που βοηθούν στην δημιουργία συνθηκών δίκαιου και ισότιμου ανταγωνισμού. Οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που εκπροσωπούμε, οι οποίες αποτελούν την συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων στην Ελλάδα, διαχρονικά βρίσκονται αντιμέτωπες με πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού, είτε αυτές αφορούν το παρεμπόριο, είτε αυτές αφορούν την ολιγοπωλιακή διάρθρωση επιμέρους αγορών της Ελληνικής οικονομίας, που τις αναγκάζουν να ανταγωνιστούν ένα μικρό αριθμό επιχειρήσεων με όρους ανισότητας και σε συνθήκες τέλειου ανταγωνισμού μεταξύ τους.

Σε αυτό το πλαίσιο η ΓΣΕΒΕΕ ήδη από τότε που συμμετείχε στη σύνθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού υποστήριζε την ενίσχυση του ρόλου και των αρμοδιοτήτων της ως ελεγκτικής αρχής, προκειμένου να αντιμετωπίζονται όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται συμπεριφορές καταχρηστικής εκμετάλλευσης των σχέσεων οικονομικής εξάρτησης, καθώς και η κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης.

Τα τελευταία χρόνια έχουν υιοθετηθεί οι ρυθμίσεις που σε γενικές γραμμές ανταποκρίνονται σε αυτό το πλαίσιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν επιδέχεται σημαντικές βελτιώσεις. Επιπλέον, η συνεργασία με την Επιτροπή Ανταγωνισμού είναι μέχρι σήμερα καλή. Θα επιθυμούσαμε ωστόσο να γίνεται επί θεσμοποιημένης βάσης ώστε αφενός να μην επαφίεται μόνο στην καλή προαίρεση των μερών, αφετέρου να δημιουργηθούν προϋποθέσεις συστηματικής συνεργασίας για ζητήματα τα οποία επηρεάζουν αρνητικά κυρίως τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Αντιμετώπιση αισχροκέρδειας

Με το άρθρο 54 (περιστολή φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας) του Νομοσχεδίου του Υπουργείου Οικονομικών: Ενίσχυση του εισοδήματος των μισθωτών, των νέων, της οικογένειας και της εργασίας – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις, το οποίο αναμένεται να ψηφιστεί τις προσεχείς μέρες, επεκτείνονται με πολύ γενικό τρόπο οι ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας. Υποθέτουμε ότι δεν αφορά τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που είναι και οι μόνες οι οποίες στην ελληνική οικονομία επιχειρούν σε συνθήκες τέλειου ανταγωνισμού και ως εκ τούτου θα επιθυμούσαμε να ενημερωθούμε για το περιεχόμενο της σχετικής εφαρμοστικής Υπουργικής Απόφασης πριν την έκδοση της.

Επιτροπή Τεχνικών Επαγγελμάτων

Σύμφωνα με το άρθρο 10 του Ν. 3982/2011 συνιστάται Επιτροπή Τεχνικών Επαγγελμάτων με αρμοδιότητα να εισηγείται στον Υπουργό σχετικά για την επίλυση θεμάτων, που ανακύπτουν από την εφαρμογή του ως άνω νόμου. Δυστυχώς, η Επιτροπή αυτή επί της ουσίας ποτέ δεν λειτούργησε με αποτέλεσμα ο Ν. 3982/2011 ο οποίος αποτέλεσε θεμελιώδη προσπάθεια ρεαλιστικής ρύθμισης και απλοποίησης των διαδικασιών αδειοδότησης και λειτουργίας των τεχνικών επαγγελμάτων να εφαρμοστεί μέσω της έκδοσης των σχετικών ΠΔ χωρίς να ληφθούν υπόψη οι προτάσεις των εμπλεκόμενων φορέων. Συνέπεια ήταν οι εφαρμοστικές ρυθμίσεις να τροποποιούν εν μέρει τη αρχική πρόθεση του νομοθέτη δημιουργώντας σε αρκετές περιπτώσεις πρόσθετες δυσκολίες για τους επαγγελματίες. Η λειτουργία της Επιτροπής θα μπορούσε να αποτρέψει αυτή την εξέλιξη και επειδή σημαντικά προβλήματα παραμένουν παρά τις βελτιώσεις που έχουν υιοθετηθεί θεωρούμε ότι θα πρέπει να επανασυσταθεί και λειτουργήσει η Επιτροπή Τεχνικών Επαγγελμάτων ώστε να διορθωθούν τα προβλήματα που παραμένουν.

Ενιαίο Μητρώο Προσώπων τα οποία ασκούν τεχνικά επαγγέλματα

Με το άρθρο 9 του Ν. 3982/2011 ορίστηκε ότι στη Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας συνιστάται και τηρείται Ενιαίο Μητρώο Αδειών Τεχνικών Επαγγελμάτων. Στο μητρώο αυτό καταχωρούνται σε ιδιαίτερες κατηγορίες οι άδειες των φυσικών προσώπων και οι άδειες των νομικών προσώπων, που εκδίδονται. Σκοπός του Ενιαίου Μητρώου Αδειών ήταν η παρακολούθηση της τήρησης των υποχρεώσεων των προσώπων που ασκούν τεχνικά επαγγέλματα, των προσώπων που αδειοδοτούνται και της εξέλιξης της αδειοδότησης των αντίστοιχων επαγγελματικών δραστηριοτήτων.

Δυστυχώς το ως άνω μητρώο δεν έχει επί της ουσίας τεθεί σε λειτουργία μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα σειρά ζητημάτων όπως η αναθεώρηση των αδειών ή η κατάθεση των αδειών λόγω διακοπής άσκησης του επαγγέλματος ή ακόμα και ζητήματα που σχετίζονται με την απόκρυψη εισοδημάτων να εκκρεμούν δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα τόσο στους επαγγελματίες όσο και στο κλάδο των τεχνικών επαγγελμάτων συνολικά. Θεωρούμε ότι άμεσα θα πρέπει να ξεκινήσει διαβούλευση με τους φορείς εκπροσώπησης των τεχνικών επαγγελμάτων ώστε η σημαντική αυτή εκκρεμότητα να τακτοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Παρατηρήσεις – προβληματισμοί επί των αλλαγών – προσθηκών στο άρθρο 5. του ν. 1712/1987 (άρθρα 80,81 Φ.Ε.Κ. Α’/195/15-10-2022)

Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην προστιθέμενη παράγραφο 4α. στο άρθρο 5. του ν. 1712/1987 ορίζεται ότι,

«Ως παρουσία κατά την παρ.4 νοείται η φυσική παρουσία ή η παρουσία εξ αποστάσεως μέσω διαδικτύου ή άλλων ηλεκτρονικών μέσων, εφόσον μπορεί να διαπιστωθεί η ταυτοπροσωπία του συμμετέχοντος μέλους ή αντιπροσώπου. Αν η ψηφοφορία είναι μυστική, οι επαγγελματικές οργανώσεις παρέχουν υποχρεωτικά στα μέλη τους τη δυνατότητα ηλεκτρονικής εξ αποστάσεως ψηφοφορίας, με διασφάλιση της μυστικότητας των ψήφων, με χρήση του συστήματος «ΖΕΥΣ», που διατίθεται μέσω του Εθνικού Δικτύου Υποδομών Τεχνολογίας και ‘Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε.-GRNET), ή άλλου κατάλληλου συστήματος ηλεκτρονικής ψηφοφορίας που διασφαλίζει το αδιάβλητο και την μυστικότητα της ψηφοφορίας. Αν η ψηφοφορία είναι φανερή, τα μέλη ή οι αντιπρόσωποι επαγγελματικών οργανώσεων μπορούν να ψηφίζουν προφορικώς ή γραπτώς, μέσω διαδικτύου ή άλλων ηλεκτρονικών μέσων.»

Δεδομένης της μη λεπτομερούς αναφοράς των διαδικασιών για την διεξαγωγή της εκλογικής διαδικασίας, αλλά και των ασαφειών που παρουσιάζουν τα διάφορα συστήματα της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, βασικοί προβληματισμοί που εγείρονται είναι:

Πως αποδεδειγμένα διασφαλίζεται η εξ αποστάσεως ταυτοπροσωπία ,δεδομένου ότι δεν υπάρχει η «δια ζώσης» ελεγκτική διαδικασία από εφορευτική επιτροπή γι’ αυτό τον σκοπό.

Όλα τα συστήματα ηλεκτρονικής απομακρυσμένης διαδικασίας ψηφοφορίας δέχονται ως δεδομένη και διασφαλισμένη την ταυτοπροσωπία του εκλογέα μέσω κωδικών, χωρίς όμως να μπορούν εν τοις πράγμασι να το πιστοποιήσουν.

Με την δια ζώσης ψηφοφορία δεν επιτρέπεται η αλλαγή της ψήφου από την στιγμή που ο φάκελος με το ψηφοδέλτιο έχει εισαχθεί στην κάλπη.

Με τα ηλεκτρονικά συστήματα ψηφοφορίας, δίνεται η δυνατότητα πολλαπλής αλλαγής της ψήφου και μετά την εισαγωγή της στην κάλπη και πριν την λήξη της εκλογικής διαδικασίας, κατά το δοκούν, του ψηφοφόρου, κάτι που είναι ανεπίτρεπτο στην δια ζώσης εκλογική διαδικασία.

Το συγκεκριμένο δικαιολογείται σύμφωνα με όσα αναφέρουν κάποια συστήματα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας με το σκεπτικό, ότι κάποιος ψηφοφόρος μπορεί να είχε επηρεαστεί και στην συνέχεια μετά από άλλη σκέψη αποφάσισε διαφορετικά.

Αυτό όμως μπορεί να ερμηνευτεί με πολλούς τρόπους, καθώς κάποιος κακοπροαίρετος θα μπορούσε να επηρεάζει, όχι μόνο έναν, αλλά αρκετούς ψηφοφόρους και με αυτό τον τρόπο να καταστρατηγείται η ανόθευτη ψήφος.

Αποτελεί λοιπόν παραδοξολογία , το να μπορεί κάποιος ψηφοφόρος να εισάγει και να αφαιρεί τον φάκελο με το ψηφοδέλτιό από την κάλπη. Άραγε πως θα μπορούσε αυτό να ισχύσει για παράδειγμα σε εθνικού ή θεσμικού χαρακτήρα εκλογική διαδικασία.

Σε κάθε περίπτωση δε, αποτελεί καταστρατήγηση του ενιαίου τρόπου διενέργειας της εκλογικής διαδικασίας, καθόσον σε ένα υβριδικό σύστημα, άλλοι εκλογείς θα έχουν το δικαίωμα να αλλάζουν την ψήφο τους «βάζοντας και βγάζοντας» φακέλους από την κάλπη ενώ άλλοι όχι, παραβιάζοντας έτσι βίαια την ισονομία των ψηφοφόρων.

Η εκ των υστέρων διαπίστωση τυχόν παρατυπίας ή αστοχίας του ηλεκτρονικού συστήματος εκτέλεσης και διαχείρισης της εκλογικής διαδικασίας αποτελεί ένα ιδιαίτερα σοβαρό σημείο προβληματισμού, δεδομένης της πολυσύνθετης δομής αυτών των συστημάτων για την αποκατάσταση της ορθότητας των αποτελεσμάτων (οι δικαστικές αρχές πως μπορούν να πιστοποιήσουν το σύννομο της διαδικασίας και πως συμμετέχουν στο όλο εγχείρημα;).

Με ποιο τρόπο αποστέλλονται και διατηρούνται με ενιαία μορφή τα πρωτογενή στοιχεία της εκλογικής διαδικασίας στα πρωτοδικεία (φάκελοι, ψηφοδέλτια, εκλογικοί κατάλογοι, μητρώα ψηφισάντων κ.λπ. εκλογικό υλικό).

Ποιος φορέας – ανεξάρτητη αρχή, πιστοποιεί θεσμικά τα όποια συστήματα ηλεκτρονικής απομακρυσμένης εκλογικής διαδικασίας;

Εν κατακλείδι θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να διασφαλίζονται η διαφάνεια, η εμπιστευτικότητα και η αυθεντικότητα της ψήφου, σύμφωνα με την σχετική νομοθεσία αλλά και τις προβλέψεις του Συντάγματος.

Κάθε σύστημα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με το πιο πάνω πλαίσιο απαιτήσεων και να αντιστοιχεί πλήρως με την δια ζώσης εκλογική διαδικασία.

θα πρέπει άμεσα να προβλεφθεί, ότι για την δυνατότητα ή μη της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας στις επαγγελματικές οργανώσεις του Ν. 1712/87 να αποφασίζουν τα Διοικητικά Συμβούλια των Οργάνων Διοίκησης , με πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3) των μελών τους.