ΕΒΕΘ: Παρέμβαση για Επιχειρηματικά Πάρκα και άτυπες βιομηχανικές συγκεντρώσεις

Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το θεσμικό πλαίσιο για τα Επιχειρηματικά Πάρκα βρίσκεται υπό νομοπαρασκευαστική επεξεργασία. Το ΕΒΕΘ επισημαίνει ότι η οργανωμένη ανάπτυξη των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων δεν είναι μόνο ζήτημα επιχειρηματικής λειτουργίας, αλλά και περιβαλλοντικής εξυγίανσης, πολεοδομικής οργάνωσης και ποιότητας ζωής στις περιοχές όπου έχουν αναπτυχθεί βιομηχανικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες χωρίς επαρκείς υποδομές.

Στο επίκεντρο το Καλοχώρι

Χαρακτηριστικότερη περίπτωση αποτελεί η Άτυπη Βιομηχανική Συγκέντρωση Καλοχωρίου, η οποία περιγράφεται ως η μεγαλύτερη άτυπη βιομηχανική συγκέντρωση στη Βόρεια Ελλάδα. Η περιοχή έχει αναπτυχθεί άναρχα από τη δεκαετία του 1970 και σήμερα αντιμετωπίζει σημαντικά λειτουργικά, πολεοδομικά και περιβαλλοντικά προβλήματα.

Σύμφωνα με το ΕΒΕΘ, η θεσμικά ενδεδειγμένη λύση είναι η μετατροπή της περιοχής σε Επιχειρηματικό Πάρκο Εξυγίανσης, με βάση το πλαίσιο του Ν. 4982/2022. Η έκδοση της ΚΥΑ με την οποία η περιοχή χαρακτηρίστηκε ως ΑΒΣ προς εξυγίανση θεωρείται θετική εξέλιξη, ωστόσο το επόμενο βήμα είναι η έγκριση ανάπτυξης του Επιχειρηματικού Πάρκου.

Το κόστος και οι υποδομές

Το βασικό ζήτημα που αναδεικνύει το Επιμελητήριο είναι το κόστος ανάπτυξης που καλούνται να αναλάβουν οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις και οι ιδιοκτήτες γης, μέσω εισφοράς σε γη και χρήμα. Το ΕΒΕΘ εκτιμά ότι, χωρίς κατάλληλα οικονομικά κίνητρα και χωρίς ένταξη βασικών έργων υποδομής στους προϋπολογισμούς των αρμόδιων φορέων, η μετεξέλιξη των ΑΒΣ σε οργανωμένους υποδοχείς κινδυνεύει να συναντήσει σοβαρές αντιστάσεις.

Στην παρέμβαση γίνεται ειδική αναφορά στην ανάγκη να χρηματοδοτηθούν έργα οδοποιίας, ύδρευσης, αποχέτευσης ομβρίων και ακαθάρτων, τηλεπικοινωνιών, ενέργειας και μεταφορών. Πρόκειται για υποδομές που δεν αφορούν μόνο τις ίδιες τις επιχειρήσεις, αλλά και τη λειτουργία της ευρύτερης περιοχής.

Η διάσταση της Κεντρικής Μακεδονίας

Το θέμα δεν περιορίζεται στο Καλοχώρι. Όπως επισημαίνεται στην επιστολή, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας εντοπίζονται 30 Άτυπες Βιομηχανικές Συγκεντρώσεις, συνολικής έκτασης 90.815 στρεμμάτων. Οι περισσότερες βρίσκονται στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, ενώ ακολουθούν η Ημαθία, το Κιλκίς και η Πέλλα.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ανάγκη θεσμικής και χρηματοδοτικής παρέμβασης δεν αφορά μία μεμονωμένη περιοχή, αλλά ένα ευρύτερο παραγωγικό και πολεοδομικό ζήτημα για τη Βόρεια Ελλάδα. Για το ΕΒΕΘ, η εξυγίανση των ΑΒΣ μπορεί να συμβάλει στην προστασία του περιβάλλοντος, στη βελτίωση των όρων λειτουργίας των επιχειρήσεων και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της περιοχής.

Οι προτάσεις του ΕΒΕΘ

Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΒΕΘ ζητά την προτεραιοποίηση της μετεξέλιξης των ΑΒΣ σε Επιχειρηματικά Πάρκα Εξυγίανσης, τη θέσπιση οικονομικών κινήτρων για επιχειρήσεις και ιδιοκτήτες γης, την ένταξη βασικών έργων υποδομής στους προϋπολογισμούς Δήμων, Περιφερειών και αρμόδιων φορέων, καθώς και την προώθηση έργων μεταφορών στις ευρύτερες περιοχές όπου λειτουργούν συγκεντρώσεις επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

Οι θέσεις του Επιμελητηρίου αποτυπώνονται σε επιστολή του Α΄ Αντιπροέδρου του ΕΒΕΘ, κ. Κωνσταντίνου Μωραϊτίδη, προς τον Υπουργό Ανάπτυξης, κ. Παναγιώτη Θεοδωρικάκο, και τον Γενικό Γραμματέα Βιομηχανίας, κ. Ελευθέριο Κρητικό.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της επιστολής του ΕΒΕΘ:

«Αγαπητέ κύριε Υπουργέ,

Αγαπητέ κύριε Γενικέ Γραμματέα,

Στο πλαίσιο της εν εξελίξει νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας για τη βελτίωση του Ν. 4982/2022 σχετικά με τα Επιχειρηματικά Πάρκα, θα θέλαμε να θέσουμε υπόψη σας τις ακόλουθες θέσεις του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης.

Καταρχάς, σε σχέση με το ζήτημα της διαχείρισης και λειτουργίας των Επιχειρηματικών Πάρκων, το ΕΒΕΘ συντάσσεται πλήρως με τις σχετικές απόψεις του Πανελληνίου Συνδέσμου Επιχειρήσεων Βιομηχανικών Περιοχών - ΠΑ.Σ.Ε.ΒΙ.ΠΕ., τις οποίες επισυνάπτει στην παρούσα επιστολή.

Επιπρόσθετα, αναφορικά με το θέμα των Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων (Α.Β.Σ.), επισημαίνονται τα εξής:

Όπως γνωρίζετε, ως Άτυπη Βιομηχανική Συγκέντρωση (ΑΒΣ), σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 3 του Ν. 4982/2022, ορίζεται η περιοχή που παρουσιάζει αυξημένη συγκέντρωση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, με έλλειψη υποδομών, πολεοδομικά και περιβαλλοντικά προβλήματα, και χρήζει περιβαλλοντικής και λειτουργικής εξυγίανσης.

Σύμφωνα με το Επιχειρησιακό Σχέδιο της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας για την ανάπτυξη Επιχειρηματικών Πάρκων, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας εντοπίζονται 30 ΑΒΣ, με συνολική έκταση 90.815 στρεμμάτων. Οι ΑΒΣ κατανέμονται στις Περιφερειακές Ενότητες Ημαθίας, Πέλλας, Κιλκίς, Σερρών, Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, ενώ στην ΠΕ Πιερίας δεν εντοπίζεται καμία. Οι περισσότερες ΑΒΣ (9) εντοπίζονται στην ΠΕ Θεσσαλονίκης και έπειτα ακολουθούν οι ΠΕ Ημαθίας, Κιλκίς και Πέλλας με 8, 6 και 5 συγκεντρώσεις αντίστοιχα. Στις ΠΕ Χαλκιδικής και Σερρών εντοπίζονται 2 και 1 συγκεντρώσεις αντίστοιχα.

Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας χαρακτηρίζεται από ανομοιομορφία χρήσεων γης και έλλειψη οργανωμένου σχεδιασμού. Οι ΑΒΣ αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα, με βασικότερο όλων τη σταδιακή υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των λειτουργικών χαρακτηριστικών των εκτάσεων αυτών. Ως εκ τούτου, η περιβαλλοντική και λειτουργική εξυγίανση των περιοχών αυτών, μέσω της μετεξέλιξής τους σε Επιχειρηματικά Πάρκα Εξυγίανσης (ΕΠΕ), αποτελεί στόχο με πολύ υψηλή σημασία για το περιβάλλον, την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την οικονομική ευμάρεια της ευρύτερης περιοχής.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ΑΒΣ Καλοχωρίου, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη άτυπη βιομηχανική συγκέντρωση στη Βόρεια Ελλάδα. Η περιοχή αναπτύχθηκε άναρχα από τη δεκαετία του 1970 και σήμερα παρουσιάζει έντονα λειτουργικά προβλήματα. Ενδεδειγμένη και μοναδική θεσμικά λύση για την αντιμετώπιση του προβλήματος αποτελεί η μετατροπή της ΑΒΣ Καλοχωρίου σε Επιχειρηματικό Πάρκο Εξυγίανσης (ΕΠΕ) του Ν.4982/2022 (Άρθρο 20).

Η έκδοση της υπ’ αριθμ. 79474/6-9-2023 ΚΥΑ (ΦΕΚ 5486Β/2023), με την οποία η περιοχή χαρακτηρίστηκε ως ΑΒΣ προς εξυγίανση, αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη. Η οριοθετημένη έκταση ανέρχεται σε περίπου 11.294 στρ., με περίπου 875 εγκατεστημένες επιχειρήσεις, που εγκαταστάθηκαν νομίμως μέσω του καθεστώτος της «εκτός σχεδίου δόμησης». Επόμενο βήμα αποτελεί η έκδοση ΚΥΑ για την έγκριση ανάπτυξης του ΕΠΕ, βάσει των άρθρων 7-10 του Ν. 4982/2022. Η πρωτοβουλία ανάπτυξης του ΕΠΕ θα πρέπει να αναληφθεί από εταιρεία ειδικού σκοπού (ΕΑΔΕΠ) η οποία είναι υπό σύσταση και στην οποία μπορούν να συμμετέχουν οι ΟΤΑ, η ΠΚΜ, οι ιδιοκτήτες γης και οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις, καθώς και τρίτοι ιδιώτες, επενδυτές και stakeholders.

Εντούτοις, ειδικά για την περίπτωση της ΑΒΣ Καλοχωρίου και τη μετεξέλιξή της σε ΕΠΕ, καταγράφονται προβλήματα στο παρόν στάδιο της διαδικασίας, που αφορούν πρωτίστως τις εγκατεστημένες επιχειρήσεις και τους ιδιοκτήτες γης εντός του ορίου της ΑΒΣ, οι οποίοι καλούνται να αναλάβουν το κόστος ανάπτυξης του ΕΠΕ μέσω εισφοράς σε γη και σε χρήμα, αναλογικά με την επιφάνεια των ιδιοκτησιών τους. Δεδομένου ότι η ανάπτυξη ενός ΕΠΕ αποτελεί μια επένδυση υψηλής έντασης και λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις λειτουργούν μέχρι σήμερα με τους εκτός σχεδίου και εκτός οργανωμένου υποδοχέα όρους, υπάρχει σημαντική δυσκολία στη στήριξη του έργου αυτού. Παράλληλα, η ΑΒΣ αναπτύσσεται σε μια ευρύτερη περιοχή που υπολείπεται σε υποδομές, με σημαντικότερη την έλλειψη επαρκούς δικτύου υποδομών.

Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών που εντοπίζονται στην ΑΒΣ Καλοχωρίου, αλλά, κατ’ επέκταση, αφορούν στο σύνολο των ΑΒΣ της ΠΚΜ, εκτιμάται ότι θα πρέπει να προβλεφθούν κατάλληλες αλλαγές του θεσμικού πλαισίου που να στοχεύουν:

• στην προτεραιοποίηση της μετεξέλιξης των ΑΒΣ σε ΕΠΕ και στην υποστήριξη και τον υπερτονισμό της αναγκαιότητας αυτής,
• στη θέσπιση κινήτρων για τους ιδιοκτήτες γης και κυρίως για τις εγκατεστημένες επιχειρήσεις, πρωτίστως οικονομικού χαρακτήρα, ικανών ώστε να μεταστραφεί η αρνητική στάση που παρατηρείται απέναντι σε έργα μετεξέλιξης ΑΒΣ,
• στην ένταξη των έργων υποδομών των ΑΒΣ (έργα οδοποιίας, υδραυλικών δικτύων- ύδρευσης αποχέτευσης ομβρίων και ακαθάρτων, αναβάθμιση υποδομών τηλεπικοινωνιών και ενέργειας) κατά περίπτωση και κατά προτεραιότητα στους προϋπολογισμούς των Δήμων, Περιφερειών και αρμόδιων φορέων, ώστε να ενισχυθεί η βιωσιμότητα του έργου μετεξέλιξής τους σε ΕΠΕ και να μειωθούν οι οικονομικές υποχρεώσεις ιδιοκτητών γης και εγκατεστημένων επιχειρήσεων,
• στην προτεραιοποίηση έργων υποδομών και κυρίως υποδομών μεταφορών, της ευρύτερης περιοχής των ΑΒΣ, που να αντιμετωπίζουν λειτουργικά προβλήματα, λόγω του αυξημένου φόρτου που υπάρχει ως αποτέλεσμα των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, που παρατηρούνται εντός των ΑΒΣ αλλά και της ευρύτερης περιοχής και επηρεάζουν και τους χρήστες του δικτύου της ευρύτερης περιοχής.

Αγαπητέ κύριε Υπουργέ, αγαπητέ κύριε Γενικέ Γραμματέα, εκτιμούμε ότι οι ανωτέρω προτάσεις του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση του Ν. 4982/2022 και στη διαμόρφωση ενός αποτελεσματικότερου πλαισίου ανάπτυξης της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε περαιτέρω συνεργασία».