Mastercard: Εξετάζει την πώληση πλειοψηφικού πακέτου της Vocalink

Σε προκαταρκτικές συζητήσεις για την πώληση πλειοψηφικού πακέτου της Vocalink φέρεται να βρίσκεται η Mastercard, σχεδόν μία δεκαετία μετά την εξαγορά της βρετανικής εταιρείας υποδομών πληρωμών.

Σύμφωνα με τους Financial Times, δεν έχει κατατεθεί επίσημη πρόταση και οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε πολύ αρχικό στάδιο. Η Mastercard αρνήθηκε να σχολιάσει τις σχετικές πληροφορίες, ενώ μια ενδεχόμενη συναλλαγή δεν θεωρείται πιθανό να ολοκληρωθεί πριν από το 2027.

Πώληση του 51%

Το σενάριο που εξετάζεται αφορά την πώληση ποσοστού τουλάχιστον 51%, ώστε ο νέος επενδυτής να αποκτήσει τον έλεγχο της Vocalink και η Mastercard να διατηρήσει μειοψηφική συμμετοχή.

Πηγή με γνώση των συζητήσεων εκτίμησε στους Financial Times ότι ένα πλειοψηφικό πακέτο θα μπορούσε να αποτιμηθεί περίπου στα 400 εκατ. λίρες. Δεν έχει γίνει γνωστό εάν η αποτίμηση αυτή αποτελεί επίσημη προσδοκία της Mastercard ή μια πρώτη εκτίμηση στο πλαίσιο των διερευνητικών επαφών.

Πιθανός αγοραστής θεωρείται η DeliveryCo, μια νέα εταιρεία που δημιουργείται με τη συμμετοχή βρετανικών τραπεζών και επιχειρήσεων πληρωμών για να αναλάβει τη χρηματοδότηση και την προμήθεια της επόμενης γενιάς υποδομών λιανικών πληρωμών του Ηνωμένου Βασιλείου.

Τι είναι η Vocalink

Η Vocalink σχεδιάζει, κατασκευάζει και λειτουργεί συστήματα πληρωμών που βασίζονται σε απευθείας μεταφορές μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών.

Η τεχνολογία της υποστηρίζει, μεταξύ άλλων:

• το Bacs, μέσω του οποίου πραγματοποιούνται άμεσες πιστώσεις και πάγιες χρεώσεις,
• το Faster Payments System, που επιτρέπει άμεσες μεταφορές χρημάτων όλο το εικοσιτετράωρο,
• το Image Clearing System, για την ηλεκτρονική εκκαθάριση επιταγών,
• την υποδομή μεταγωγής και εκκαθάρισης του δικτύου ΑΤΜ LINK.

Σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία, μέσω των υποδομών της διεκπεραιώνονται περισσότερο από το 90% των μισθών, πάνω από το 70% των λογαριασμών των νοικοκυριών και το 98% των κρατικών επιδομάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Παράλληλα, η Vocalink υποστηρίζει ένα δίκτυο άνω των 47.000 ΑΤΜ.

Δισεκατομμύρια συναλλαγές

Τα τρία συστήματα που λειτουργεί η Vocalink για λογαριασμό της Pay.UK —Faster Payments, Bacs και Image Clearing System— επεξεργάστηκαν το 2024 σχεδόν 12 δισ. συναλλαγές, συνολικής αξίας άνω των 10 τρισ. λιρών.

Σε ημερήσια βάση, μέσω των συγκεκριμένων υποδομών διακινούνται περισσότερα από 37 δισ. λίρες. Αν συνυπολογιστούν και οι συναλλαγές άλλων δικτύων, όπως το LINK, οι Financial Times ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό των πληρωμών που υποστηρίζει η Vocalink σε περισσότερες από 14 δισ. τον χρόνο.

Η κλίμακα αυτή εξηγεί γιατί η συζήτηση για την ιδιοκτησία της εταιρείας ξεπερνά τα όρια μιας συνηθισμένης εξαγοράς. Η Vocalink αποτελεί κρίσιμο τμήμα της οικονομικής υποδομής της χώρας, καθώς μια σοβαρή διακοπή λειτουργίας θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα εργαζομένους, επιχειρήσεις, τράπεζες και δημόσιες υπηρεσίες.

Γιατί εξετάζεται τώρα η πώληση

Η χρονική στιγμή συνδέεται με την προσπάθεια του Ηνωμένου Βασιλείου να ανανεώσει τις βασικές υποδομές λιανικών πληρωμών του.

Η βρετανική κυβέρνηση έχει παρουσιάσει το National Payments Vision, με στόχο ένα σύστημα που θα ενισχύει την ασφάλεια, τον ανταγωνισμό, την καινοτομία και την επιλογή διαφορετικών τρόπων πληρωμής από επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Τον Ιούνιο του 2026, το Retail Payments Infrastructure Board της Τράπεζας της Αγγλίας ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση για τον σχεδιασμό της νέας κεντρικής υποδομής εκκαθάρισης και ανταλλαγής μηνυμάτων. Το σύστημα αναμένεται να υποστηρίζει τόσο τις σημερινές πληρωμές μεταξύ λογαριασμών όσο και νέες εφαρμογές, όπως πληρωμές account-to-account στο σημείο πώλησης, διασυνοριακές συναλλαγές και διαφορετικές μορφές ψηφιακού χρήματος.

Η Vocalink προετοιμάζεται να διεκδικήσει το σχετικό έργο, αξιοποιώντας την εμπειρία και την ήδη εγκατεστημένη υποδομή της. Σύμφωνα, όμως, με το ρεπορτάζ των Financial Times, ο έλεγχός της από έναν αμερικανικό όμιλο θεωρείται από ορισμένα τραπεζικά στελέχη πιθανό εμπόδιο στην επιλογή της.

Ποια είναι η DeliveryCo

Η DeliveryCo είναι μια νέα, ελεγχόμενη από τον κλάδο εταιρεία, η οποία θα αναλάβει να προμηθευτεί, να χρηματοδοτήσει και να υλοποιήσει την υποδομή πληρωμών επόμενης γενιάς.

Το νέο μοντέλο διαχωρίζει τις αρμοδιότητες μεταξύ διαφορετικών φορέων:

• το Payments Vision Delivery Committee χαράσσει τη στρατηγική,
• το Retail Payments Infrastructure Board μετατρέπει τη στρατηγική σε σχεδιασμό,
• η DeliveryCo αναλαμβάνει την πρακτική υλοποίηση,
• η Pay.UK συνεχίζει να λειτουργεί τα σημερινά διατραπεζικά συστήματα όσο κατασκευάζεται η νέα υποδομή.

Η DeliveryCo δεν αποτελεί ακόμη πλήρως ώριμο οργανισμό. Η σύστασή της βρίσκεται σε εξέλιξη, με τη συμμετοχή τραπεζών, παρόχων πληρωμών και άλλων επιχειρήσεων του οικοσυστήματος. Το γεγονός αυτό αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους μια πιθανή συμφωνία με τη Mastercard δεν αναμένεται άμεσα.

Το ζήτημα της τεχνολογικής κυριαρχίας

Πίσω από τις συζητήσεις βρίσκεται η ευρύτερη έννοια της τεχνολογικής κυριαρχίας: ποιος κατέχει και ελέγχει τις ψηφιακές υποδομές πάνω στις οποίες στηρίζεται μια εθνική οικονομία.

Σύμφωνα με τους Financial Times, στη βρετανική κυβέρνηση και στην Τράπεζα της Αγγλίας έχουν εκφραστεί ανησυχίες για το γεγονός ότι μια τόσο κρίσιμη υποδομή ελέγχεται από αμερικανικό όμιλο. Η συζήτηση ενισχύεται από την ευρύτερη κυριαρχία των Mastercard και Visa στις πληρωμές με κάρτες.

Η ανησυχία δεν σημαίνει ότι η Mastercard έχει κατηγορηθεί για παρέμβαση στη λειτουργία των βρετανικών πληρωμών. Αντανακλά περισσότερο την αυξανόμενη επιθυμία κυβερνήσεων και ρυθμιστικών αρχών να διατηρούν μεγαλύτερο εγχώριο έλεγχο σε συστήματα που θεωρούνται ζωτικής σημασίας.

Μια πώληση του πλειοψηφικού πακέτου σε όχημα ελεγχόμενο από βρετανικές τράπεζες και εταιρείες πληρωμών θα μπορούσε να περιορίσει τις πολιτικές και ρυθμιστικές επιφυλάξεις, επιτρέποντας παράλληλα στη Mastercard να διατηρήσει οικονομική και τεχνολογική συμμετοχή μέσω ενός μειοψηφικού ποσοστού. Πρόκειται για πιθανή στρατηγική ερμηνεία και όχι για όρο συμφωνίας που έχει ήδη ανακοινωθεί.

Η εξαγορά του 2016

Η Mastercard συμφώνησε το 2016 να αποκτήσει το 92,4% της Vocalink έναντι περίπου 700 εκατ. λιρών, με πρόβλεψη πρόσθετης καταβολής έως 169 εκατ. λιρών εφόσον επιτυγχάνονταν συγκεκριμένοι στόχοι απόδοσης.

Οι προηγούμενοι μέτοχοι, κυρίως μεγάλες βρετανικές τράπεζες, διατήρησαν αρχικά ποσοστό 7,6%.

Η εξαγορά αποτελούσε βασικό μέρος της στρατηγικής της Mastercard να επεκταθεί πέρα από τις κάρτες και να αποκτήσει ισχυρή θέση στις πληρωμές απευθείας από λογαριασμό σε λογαριασμό.

Όταν ανακοινώθηκε η συμφωνία, η Vocalink επεξεργαζόταν ήδη περισσότερες από 11 δισ. συναλλαγές ετησίως και είχε έσοδα 182 εκατ. λιρών. Παρείχε επίσης τεχνολογία και υπηρεσίες σε αγορές εκτός Ηνωμένου Βασιλείου, όπως η Σουηδία, η Σιγκαπούρη, η Ταϊλάνδη και οι ΗΠΑ.

Οι ανησυχίες για τον ανταγωνισμό

Η εξαγορά δεν εγκρίθηκε χωρίς όρους.

Η βρετανική Αρχή Ανταγωνισμού και Αγορών, CMA, έκρινε αρχικά ότι η συναλλαγή μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστικό περιορισμό του ανταγωνισμού. Η υπόθεση έκλεισε το 2017 μόνο μετά την αποδοχή συγκεκριμένων δεσμεύσεων από τη Mastercard.

Οι ανησυχίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, το πλεονέκτημα της Vocalink ως ήδη εγκατεστημένου παρόχου, τις συνδέσεις της με τις τράπεζες και τη δυσκολία άλλων εταιρειών να υποβάλουν ανταγωνιστικές προτάσεις για τις σχετικές υποδομές.

Η σημερινή συζήτηση παρουσιάζει επομένως μια ιδιότυπη αντιστροφή: οι βρετανικές τράπεζες που πούλησαν τη Vocalink στη Mastercard πριν από μία δεκαετία μπορεί να επιστρέψουν έμμεσα ως ιδιοκτήτες μέσω της DeliveryCo.

Τα συμβόλαια έως τις αρχές του 2030

Παρά τη διαδικασία σχεδιασμού του νέου συστήματος, η Vocalink δεν πρόκειται να σταματήσει σύντομα να λειτουργεί τις σημερινές υποδομές.

Στα τέλη του 2025, η Pay.UK και η Vocalink επέκτειναν για πολλά χρόνια τις συμβάσεις που καλύπτουν τα Faster Payments, Bacs και Image Clearing System. Οι συμφωνίες εξασφαλίζουν τη συνέχεια των υπηρεσιών έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030, παρέχοντας χρόνο για τη σχεδίαση, την κατασκευή και τη σταδιακή μετάβαση στη νέα αρχιτεκτονική.

Αυτό σημαίνει ότι η αξία της Vocalink δεν περιορίζεται στην πιθανότητα να κερδίσει τον επόμενο διαγωνισμό. Διαθέτει ήδη πολυετή συμβόλαια, τεχνογνωσία, συνδέσεις με τις τράπεζες και κρίσιμη επιχειρησιακή εμπειρία.

Το πρόστιμο της Τράπεζας της Αγγλίας

Η εταιρεία έχει αντιμετωπίσει και ρυθμιστικές πιέσεις.

Τον Ιούλιο του 2025, η Τράπεζα της Αγγλίας επέβαλε στη Vocalink πρόστιμο 11,9 εκατ. λιρών, επειδή δεν ολοκλήρωσε εμπρόθεσμα όλες τις απαιτούμενες διορθώσεις σε ζητήματα συστημάτων, ελέγχων και διαχείρισης κινδύνων.

Ήταν η πρώτη φορά που η Τράπεζα της Αγγλίας επέβαλε χρηματική κύρωση σε εταιρεία υποδομών χρηματοπιστωτικής αγοράς.

Η εποπτική αρχή εντόπισε αδυναμίες στο πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων, στη διακυβέρνηση και στην κλιμάκωση σημαντικών πληροφοριών προς τα ανώτερα όργανα της εταιρείας.

Η Vocalink συνεργάστηκε με την έρευνα και προχώρησε σε επενδύσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων. Χωρίς την έγκαιρη παραδοχή και τη συμφωνία επίλυσης της υπόθεσης, το πρόστιμο θα ανερχόταν στα 20 εκατ. λίρες.

Ενίσχυση της διοίκησης

Στις αρχές του 2026, η Mastercard διόρισε τον Sir Jon Thompson, έμπειρο στέλεχος του βρετανικού δημόσιου τομέα, ως πρόεδρο της Vocalink.

Η κίνηση ερμηνεύθηκε ως προσπάθεια να ενισχυθεί η ανεξαρτησία και η αξιοπιστία του διοικητικού συμβουλίου ενόψει της διεκδίκησης του έργου για τη νέα υποδομή πληρωμών.

Ο Thompson έχει διατελέσει, μεταξύ άλλων, επικεφαλής της βρετανικής φορολογικής διοίκησης και πρόεδρος οργανισμών που συνδέονται με μεγάλες δημόσιες υποδομές.

Ο διορισμός του δείχνει ότι η Mastercard είχε ήδη αναγνωρίσει πως η επιτυχία της Vocalink στον νέο διαγωνισμό δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την τεχνική της ικανότητα, αλλά και από τη διακυβέρνηση, την εμπιστοσύνη των αρχών και την αντίληψη περί ανεξαρτησίας της.

Η οικονομική εικόνα

Η στρατηγική σημασία της Vocalink δεν έχει μεταφραστεί τα τελευταία χρόνια σε ισχυρή κερδοφορία.

Τα έσοδά της αυξήθηκαν κατά 1,5% το 2024, στα 221,5 εκατ. λίρες, αλλά τα λειτουργικά έξοδα ενισχύθηκαν κατά 8,2%, στα 241,5 εκατ. λίρες.

Η εταιρεία κατέγραψε λειτουργική ζημία 20 εκατ. λιρών και ζημία προ φόρων 12,4 εκατ. λιρών, έναντι κέρδους 1,9 εκατ. λιρών το 2023.

Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις, η αύξηση των εξόδων συνδέθηκε κυρίως με επενδύσεις στην τεχνολογική υποδομή, τον επιχειρησιακό μετασχηματισμό, την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και τη ρυθμιστική κύρωση.

Οι επενδύσεις σε πληροφοριακά συστήματα και ανάπτυξη λογισμικού ανήλθαν στα 21,2 εκατ. λίρες, από 13,3 εκατ. λίρες έναν χρόνο νωρίτερα.

Τι κερδίζει η Mastercard

Μια πώληση πλειοψηφικού πακέτου θα μπορούσε να επιτρέψει στη Mastercard να περιορίσει την πολιτική έκθεση που συνεπάγεται ο έλεγχος μιας βρετανικής εθνικής υποδομής, χωρίς να αποχωρήσει πλήρως από την αγορά.

Η διατήρηση μειοψηφικής συμμετοχής θα της επέτρεπε να συνεχίσει να επωφελείται από:

• τα υφιστάμενα συμβόλαια,
• τη μετάβαση προς τις άμεσες πληρωμές,
• την τεχνογνωσία της Vocalink,
• τις υπηρεσίες πρόληψης απάτης,
• πιθανές διεθνείς εφαρμογές της τεχνολογίας.

Παράλληλα, μια περισσότερο βρετανική ιδιοκτησιακή δομή θα μπορούσε να βελτιώσει τις πιθανότητες της Vocalink να συμμετάσχει με επιτυχία στην ανάπτυξη του νέου συστήματος. Η έκβαση αυτή παραμένει υποθετική, καθώς δεν έχει ανακοινωθεί ούτε αγοραστής ούτε συμφωνημένη δομή συναλλαγής.

Γιατί αφορά την Ευρώπη

Η υπόθεση Vocalink δεν αφορά μόνο τη βρετανική αγορά.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη εντείνεται η συζήτηση για το ποιος ελέγχει:

• τα συστήματα άμεσων πληρωμών,
• τα δίκτυα καρτών,
• τις ψηφιακές ταυτότητες,
• τις υποδομές cloud,
• τα δεδομένα χρηματοπιστωτικών συναλλαγών,
• τις νέες μορφές ψηφιακού και tokenised χρήματος.

Η περίπτωση της Vocalink δείχνει ότι η ιδιοκτησία μιας τεχνολογικής υποδομής μπορεί να εξελιχθεί σε βασικό κριτήριο μιας δημόσιας ή κλαδικής ανάθεσης, ακόμη και όταν ο υφιστάμενος πάροχος διαθέτει σαφές πλεονέκτημα εμπειρίας.

Για τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις πληρωμών, το δίλημμα είναι σύνθετο. Η ανάθεση σε έναν έμπειρο διεθνή όμιλο μειώνει τον τεχνικό κίνδυνο και μπορεί να επιταχύνει την υλοποίηση. Η διατήρηση του ελέγχου σε εγχώριο ή ευρωπαϊκό επίπεδο προσφέρει, όμως, μεγαλύτερη αυτονομία σε μια υποδομή που επηρεάζει ολόκληρη την οικονομία.

Τα επόμενα βήματα

Προς το παρόν, δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία πώλησης, δεσμευτική προσφορά ή συμφωνία αποτίμησης.

Η εξέλιξη της υπόθεσης θα εξαρτηθεί από:

• την οριστική σύσταση και τη χρηματοδότηση της DeliveryCo,
• τον σχεδιασμό της νέας υποδομής από την Τράπεζα της Αγγλίας,
• τους όρους του μελλοντικού διαγωνισμού,
• τη στάση των βρετανικών τραπεζών,
• την αποτίμηση που θα ζητήσει η Mastercard,
• τις απαιτούμενες ρυθμιστικές και ανταγωνιστικές εγκρίσεις.

Η διαβούλευση για τη νέα υποδομή παραμένει ανοικτή έως τις 11 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ το Retail Payments Infrastructure Board σχεδιάζει να παραδώσει στη DeliveryCo τον υψηλού επιπέδου σχεδιασμό αργότερα μέσα στο έτος.

Η πιθανή πώληση της Vocalink αποτελεί, επομένως, μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης αναδιάταξης. Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα αγοράσει την εταιρεία, αλλά ποιος θα ελέγχει την τεχνολογία μέσω της οποίας θα πραγματοποιούνται οι βρετανικές πληρωμές τις επόμενες δεκαετίες.