Ακτοπλοΐα: Υπό πίεση το κόστος από τα ναυτιλιακά καύσιμα – Στο επίκεντρο μέτρα στήριξης των εταιρειών

Το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής παρακολουθεί καθημερινά τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών των καυσίμων, ενώ εξετάζει και εναλλακτικά μέτρα στήριξης, τα οποία θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν εφόσον οι αυξημένες τιμές επιμείνουν και οδηγήσουν σε μεταφορά του κόστους στους επιβάτες.

Καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό των επιπτώσεων διαδραματίζουν οι συμφωνίες αντιστάθμισης κινδύνου (hedging), μέσω των οποίων οι ακτοπλοϊκές εταιρείες εξασφαλίζουν μέρος των αναγκαίων ποσοτήτων καυσίμων σε προκαθορισμένες τιμές, μειώνοντας έτσι την έκθεσή τους στις διακυμάνσεις της αγοράς.

Παράλληλα, η αυξημένη επιβατική κίνηση της θερινής περιόδου και οι υψηλές πληρότητες των πλοίων ενισχύουν τα έσοδα των εταιρειών, συμβάλλοντας στην απορρόφηση μέρους του αυξημένου λειτουργικού κόστους.

Επιπλέον, σημαντική ανάσα στη ρευστότητα του κλάδου αναμένεται να δώσει ο νέος μηχανισμός αποζημίωσης για τις υποχρεωτικές κοινωνικές εκπτώσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, ο οποίος εκτιμάται ότι θα διοχετεύσει περίπου 60 εκατ. ευρώ στις επιχειρήσεις.

• Το μέτρο θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά το 2026 και αφορά την κάλυψη μέρους των απωλειών εσόδων που προκύπτουν από τις υποχρεωτικές μειώσεις ναύλων σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιβατών, όπως παιδιά έως πέντε ετών, άτομα με αναπηρία, πολύτεκνοι, φοιτητές και σπουδαστές, δικαιούχοι πολεμικών συντάξεων, άποροι, καθώς και οι προβλεπόμενοι συνοδοί τους.
• Μέχρι σήμερα, το κόστος των υποχρεωτικών αυτών εκπτώσεων βάρυνε αποκλειστικά τις ακτοπλοϊκές εταιρείες. Με το νέο σύστημα, το Δημόσιο θα αποζημιώνει τους ακτοπλόους με βάση τον αριθμό των εισιτηρίων που εκδόθηκαν με μειωμένο ναύλο και το ύψος της έκπτωσης που εφαρμόστηκε.
• Η καταβολή των ποσών θα πραγματοποιείται σε στάδια. Προβλέπεται αρχικά η χορήγηση προκαταβολής, ενώ η τελική εξόφληση θα ακολουθεί μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και τη διασταύρωση των στοιχείων που έχουν καταχωριστεί στα ηλεκτρονικά συστήματα του υπουργείου Ναυτιλίας και των εταιρειών.
• Ο τρόπος εφαρμογής του μέτρου παρουσιάστηκε την περασμένη Τετάρτη στο Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών, προκειμένου να ενημερωθούν οι εκπρόσωποι του κλάδου και να εξεταστούν ενδεχόμενες τεχνικές βελτιώσεις πριν από την έναρξη των πληρωμών.
• Η διαδικασία θα εξειδικευτεί με Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, η οποία έχει ήδη καταρτιστεί και βρίσκεται στο στάδιο της υπογραφής.

Η ενεργοποίηση της χρηματοδότησης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τον κλάδο, καθώς συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία τα καύσιμα απορροφούν μεγάλο μέρος των λειτουργικών δαπανών των πλοίων.

  Παράλληλα, ενισχύει την προσπάθεια συγκράτησης των τιμών των εισιτηρίων, περιορίζοντας τον κίνδυνο να μεταφερθεί στους επιβάτες το σύνολο της ενεργειακής επιβάρυνσης.

Δύο φάσεις πληρωμών με ηλεκτρονική διασταύρωση εισιτηρίων

  Η εφαρμογή του νέου μηχανισμού αποζημίωσης θα γίνει σταδιακά, με το 2026 να λειτουργεί ως πιλοτική περίοδος. Για φέτος, η διαδικασία θα χωριστεί σε δύο κύκλους: ο πρώτος θα αφορά τις υποχρεωτικές εκπτώσεις που εφαρμόστηκαν από τον Μάρτιο έως και τον Μάιο και ο δεύτερος εκείνες της περιόδου Ιουνίου-Οκτωβρίου.

Η πρώτη εκταμίευση επιδιώκεται να πραγματοποιηθεί εντός του Αυγούστου, ώστε να δοθεί άμεσα ρευστότητα στις εταιρείες μέσα στην τουριστική περίοδο, όταν οι ανάγκες χρηματοδότησης και το κόστος λειτουργίας των πλοίων παραμένουν αυξημένα, κυρίως λόγω των καυσίμων.

Οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις θα μπορούν να λάβουν προκαταβολή έναντι της τελικής αποζημίωσης, με την υποβολή αίτησης, υπεύθυνης δήλωσης, φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, καθώς και των δικαιολογητικών που θα καθορίζονται στην Κοινή Υπουργική Απόφαση.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το αρχικό ποσό θα μπορεί να ανέρχεται στο 30% της προβλεπόμενης χρηματοδότησης, ενώ το υπόλοιπο 70% θα καταβάλλεται μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και την τελική εκκαθάριση των στοιχείων. Εναλλακτικά, μια εταιρεία θα μπορεί να μην εισπράξει προκαταβολή και να υποβάλει έως τις 15 Νοεμβρίου το σύνολο των παραστατικών της, προκειμένου να ακολουθήσει ενιαίος έλεγχος και να καταβληθεί απευθείας το ποσό που θα προκύψει.

Ο μηχανισμός από το 2027 προβλέπεται να καλύπτει ολόκληρο το ημερολογιακό έτος

Από το 2027, ο μηχανισμός προβλέπεται να καλύπτει ολόκληρο το ημερολογιακό έτος, με τις πληρωμές να εξακολουθούν να πραγματοποιούνται σε δύο φάσεις. Κρίσιμο εργαλείο για τη διασταύρωση των αιτημάτων θα αποτελέσει το Ηλεκτρονικό Σύστημα Κράτησης Θέσεως και Έκδοσης Εισιτηρίων Επιβατών και Αποδείξεων Μεταφοράς Οχημάτων, γνωστό ως Η.Σ.Κ.Θ.Ε.Ε.Α.

Μέσω του συστήματος αυτού, το Υπουργείο Ναυτιλίας διαθέτει τα στοιχεία των εκδοθέντων εισιτηρίων, τα οποία διαβιβάζονται υποχρεωτικά από τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.

Έτσι, θα μπορεί να διαπιστώνεται σε ποια εισιτήρια εφαρμόστηκε κοινωνική έκπτωση, ποια ήταν η κατηγορία του δικαιούχου και ποιο ποσό δεν εισπράχθηκε από την εταιρεία.

Τα δεδομένα του Υπουργείου θα αντιπαραβάλλονται με τις εγγραφές στα συστήματα έκδοσης εισιτηρίων των ίδιων των εταιρειών, ώστε η τελική αποζημίωση να προκύπτει από πραγματικές και επαληθευμένες μετακινήσεις. Παράλληλα, οι εταιρείες θα εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη ελέγχου των δικαιολογητικών κατά την επιβίβαση.

Αυτό σημαίνει ότι ο επιβάτης θα πρέπει να επιδεικνύει το αποδεικτικό που θεμελιώνει το δικαίωμα έκπτωσης, όπως κάρτα αναπηρίας, φοιτητική ταυτότητα ή άλλο σχετικό έγγραφο.

Με αυτόν τον μηχανισμό, η κρατική χρηματοδότηση θα συνδέεται αποκλειστικά με εισιτήρια που έχουν πράγματι εκδοθεί, χρησιμοποιηθεί και ελεγχθεί, ενισχύοντας τη διαφάνεια της διαδικασίας και περιορίζοντας τον κίνδυνο αδικαιολόγητων απαιτήσεων.