Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί: Οι περιπτώσεις που η μεταφορά χρημάτων μπορεί να οδηγήσει σε φορολόγηση

Αυτό προκύπτει από απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία εξέτασε προσφυγή φορολογούμενου κατά πράξης καταλογισμού φόρου δωρεάς. Η υπόθεση αφορούσε τη μεταφορά 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό, στον οποίο συνδικαιούχοι ήταν οι γονείς και τα δύο παιδιά της οικογένειας, σε νέο κοινό λογαριασμό που διατηρούσε ο γιος με τη σύζυγό του. Σύμφωνα με την απόφαση, το επίμαχο ποσό θεωρήθηκε δωρεά, καθώς δεν προέκυψε ότι ο προσφεύγων είχε συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου του αρχικού λογαριασμού, ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα ήταν διαθέσιμα αποκλειστικά στον ίδιο και τη σύζυγό του.

Η ΔΕΔ απέρριψε το αίτημα ακύρωσης του φόρου, υπογραμμίζοντας ότι όταν ένας συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού δεν έχει συνεισφέρει στις καταθέσεις και στη συνέχεια μεταφέρει τα χρήματα σε λογαριασμό που ελέγχει ο ίδιος, η πράξη μπορεί να εκληφθεί φορολογικά ως άτυπη δωρεά.

Παράλληλα, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ότι η ανάληψη ή μεταφορά χρημάτων από συνδικαιούχο ο οποίος δεν έχει συμβάλει στη διαμόρφωση του υπολοίπου του κοινού λογαριασμού για δική του χρήση, είναι δυνατόν να χαρακτηριστεί ως δωρεά και να επιφέρει τις αντίστοιχες φορολογικές επιβαρύνσεις.

Οι παγίδες

Χιλιάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και άτυπων δωρεών έχουν φτάσει στη ΔΕΔ, με τους φορολογουμένους να αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους έχουν επιβάλει οι φορολογικές αρχές, ζητώντας την ακύρωσή τους.

Πολλές προσφυγές αφορούν γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά, αντί μέσω τραπεζικού συστήματος όπως ορίζει ο νόμος, καθώς και περιπτώσεις διαδοχικών γονικών παροχών σε πρόσωπα τα οποία δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.

Τα 5 σημεία που χρειάζονται προσοχή είναι τα εξής:

1. Αφορολόγητες δωρεές έως 800.000 ευρώ

Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια) απαλλάσσονται από φόρο, εφόσον πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά.

2. Μετρητά χωρίς αφορολόγητο

Όταν η γονική παροχή γίνεται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, επιβάλλεται φόρος 10% χωρίς καμία αφορολόγητη απαλλαγή.

3. Μεταφορές μέσω IRIS

Η αποστολή μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδίως όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.

4. Διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων

Η Εφορία εξετάζει προσεκτικά περιπτώσεις στις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών, προκειμένου να διαπιστωθεί αν επιχειρείται η αξιοποίηση του αφορολόγητου από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται. Όταν αποδεικνύεται τέτοια πρακτική, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο.

5. Μεταφορές σε κοινούς λογαριασμούς

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να ελέγξουν ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων και, αν διαπιστωθεί ότι ωφελήθηκε το τρίτο πρόσωπο, να καταλογίσουν φόρο δωρεάς. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι οι κινήσεις χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων λογαριασμών βρίσκονται όλο και συχνότερα στο επίκεντρο των ελέγχων. Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι καλούνται να διατηρούν πλήρη τεκμηρίωση των συναλλαγών τους και να ακολουθούν πιστά τις προβλεπόμενες διαδικασίες, ώστε να αποφύγουν δυσάρεστες φορολογικές εκπλήξεις.

Πώς διαμορφώνεται το ύψος του φόρου

Όσοι δεν δικαιούνται το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές και δωρεές χάνουν το δικαίωμα της μηδενικής φορολόγησης και φορολογούνται με βάση τον βαθμό συγγένειας ή τον τρόπο μεταφοράς των χρημάτων, συχνά από το πρώτο ευρώ.

Το ύψος του φόρου διαμορφώνεται ανάλογα με την αιτία που οδηγεί στην απώλεια του αφορολογήτου.

Στην παράτυπη μεταφορά χρημάτων (με μετρητά, χωρίς αποδεδειγμένο τραπεζικό έμβασμα), αν πρόκειται για συγγενείς της Α’ Κατηγορίας (γονείς, παιδιά, παππούδες, εγγόνια, σύζυγοι), χάνεται πλήρως το αφορολόγητο και επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10% επί του συνολικού ποσού.

Για συγγενείς Β’ Κατηγορίας (αδέλφια, ανιψιοί, θείοι, πατριοί, μητριές, προπαππούδες και προγιαγιάδες), δεν υπάρχει κανένα αφορολόγητο και οι χρηματικές δωρεές φορολογούνται αυτοτελώς με 20% από το πρώτο ευρώ.

Ο φόρος φθάνει ακόμα και το 40% για συγγενείς Γ’ Κατηγορίας ή φίλους.

Ποιοι βρίσκονται στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ

Η ΑΑΔΕ ελέγχει πλέον αυστηρά τις περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των φορολογικών ελέγχων, φέτος αναμένεται να εξεταστούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές. Οι ελεγκτικές αρχές εστιάζουν κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ. Οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty. Στη συνέχεια, η ΑΑΔΕ διασταυρώνει τα στοιχεία με τις πληροφορίες που αποστέλλουν τα τραπεζικά ιδρύματα.

Εφόσον η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο.