Ε9: Διορθώσεις χωρίς αναδρομικό ΕΝΦΙΑ και πρόστιμα μέσω του νέου ΜΙΔΑ

Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 51 του νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στο οποίο περιλαμβάνονται τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ και το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή, με την έναρξη λειτουργίας του ΜΙΔΑ οι φορολογούμενοι θα μπορούν να εισέρχονται στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα και να ελέγχουν τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζεται η ακίνητη περιουσία τους.

Σε περίπτωση που διαπιστώσουν ανακρίβειες ή παραλείψεις, θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις Ε9, αποτυπώνοντας τα πραγματικά στοιχεία των ακινήτων τους, χωρίς να προκύπτουν πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις για τα προηγούμενα έτη.

Η ρύθμιση καλύπτει τις δηλώσεις στοιχείων ακινήτων για την περίοδο 2014-2026 και προβλέπει απαλλαγή από τον επιπλέον ΕΝΦΙΑ που ενδεχομένως θα προέκυπτε μετά τις διορθώσεις, καθώς και από τους σχετικούς τόκους και τα πρόστιμα λόγω εκπρόθεσμης υποβολής δηλώσεων ή καταβολής φόρου.

Με άλλα λόγια, ακόμη και εάν η διόρθωση των στοιχείων στο Ε9 οδηγεί σε αύξηση της φορολογητέας αξίας ή του ΕΝΦΙΑ προηγούμενων ετών, ο ιδιοκτήτης δεν θα κληθεί να καταβάλει τη διαφορά.

Για παράδειγμα, εάν ένα ακίνητο έχει δηλωθεί με λιγότερα τετραγωνικά μέτρα από τα πραγματικά ή έχουν καταχωριστεί λανθασμένα τα εμπράγματα δικαιώματα (πλήρης κυριότητα, επικαρπία ή ψιλή κυριότητα), ο ιδιοκτήτης θα μπορεί να διορθώσει τα στοιχεία χωρίς να πληρώσει τον πρόσθετο ΕΝΦΙΑ που θα προέκυπτε για τα προηγούμενα χρόνια.

Η ρύθμιση αφορά, επομένως, χιλιάδες περιπτώσεις φορολογουμένων που έχουν δηλώσει λανθασμένα την επιφάνεια, τα τετραγωνικά μέτρα, τα ποσοστά ιδιοκτησίας ή άλλα χαρακτηριστικά των ακινήτων τους, με αποτέλεσμα η περιουσιακή τους εικόνα να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Η προθεσμία για τις διορθώσεις

Σύμφωνα με τη διάταξη, οι φορολογούμενοι θα έχουν στη διάθεσή τους προθεσμία έως το τέλος του τέταρτου μήνα από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του ΜΙΔΑ, προκειμένου να υποβάλουν τις απαραίτητες διορθώσεις.

Εφόσον η πλατφόρμα τεθεί σε λειτουργία τον Δεκέμβριο του 2026, η προθεσμία αναμένεται να εκπνεύσει στα τέλη Απριλίου 2027.

Το ακριβές χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από την ημερομηνία κατά την οποία το Μητρώο θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας με απόφαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, έπειτα από εισήγηση του διοικητή της ΑΑΔΕ.

Ποιοι δεν δικαιούνται επιστροφή φόρου

Η νέα ρύθμιση δεν προβλέπει επιστροφή χρημάτων σε όσους έχουν καταβάλει μεγαλύτερο ΕΝΦΙΑ εξαιτίας λανθασμένων στοιχείων στο Ε9.

Όπως διευκρινίζεται στην αιτιολογική έκθεση, η ευνοϊκή μεταχείριση αφορά αποκλειστικά τις χρεωστικές δηλώσεις, δηλαδή εκείνες από τις οποίες προκύπτει πρόσθετος φόρος μετά τη διόρθωση των στοιχείων.

Αντίθετα, για τις δηλώσεις που οδηγούν σε μείωση του ΕΝΦΙΑ ή σε επιστροφή φόρου εξακολουθούν να ισχύουν οι γενικές διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας.

Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες που έχουν πληρώσει υψηλότερο φόρο λόγω λαθών στο Ε9 δεν αποκτούν αυτομάτως δικαίωμα επιστροφής χρημάτων για όλα τα προηγούμενα χρόνια. Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι κανόνες παραγραφής και οι προβλεπόμενες διαδικασίες επιστροφής φόρου.

Τι θα πρέπει να ελέγξουν οι ιδιοκτήτες

Με την ενεργοποίηση του ΜΙΔΑ, οι φορολογούμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν συγκεντρωμένα την εικόνα της ακίνητης περιουσίας τους. Στη νέα πλατφόρμα θα εμφανίζονται πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα, την επιφάνεια και τα δικαιώματα επί των ακινήτων.

Ειδικότερα, οι ιδιοκτήτες θα πρέπει:

• Να ελέγξουν την ορθότητα των στοιχείων που εμφανίζονται στο Μητρώο.
• Να επιβεβαιώσουν τα χαρακτηριστικά και την επιφάνεια κάθε ακινήτου.
• Να δηλώσουν τη χρήση του, δηλαδή εάν είναι ιδιοκατοικούμενο, μισθωμένο ή δωρεάν παραχωρούμενο.
• Να εντοπίσουν τυχόν αποκλίσεις και να προχωρήσουν στις απαραίτητες διορθώσεις.

Στόχος είναι η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης και αξιόπιστης εικόνας για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας κάθε φορολογουμένου.

Τα προβλήματα που καθυστερούν το ΜΙΔΑ

Παρά τη σημασία του εγχειρήματος, η διασύνδεση των διαφορετικών ηλεκτρονικών μητρώων αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ομαλή λειτουργία του ΜΙΔΑ και έχει συμβάλει στις επανειλημμένες αναβολές της έναρξης λειτουργίας του.

Ειδικότερα, στην ΑΑΔΕ κάθε ακίνητο ταυτοποιείται μέσω του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ), ενώ στο Κτηματολόγιο χρησιμοποιείται ο Κωδικός Αριθμός Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ).

Η αυτόματη αντιστοίχιση των δύο συστημάτων δεν είναι πάντα εύκολη, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις τα καταχωρισμένα στοιχεία παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις.

Τα προβλήματα αφορούν, μεταξύ άλλων, διαφορετικές επιφάνειες ακινήτων, ελλιπή στοιχεία ιδιοκτησίας, λανθασμένα ποσοστά συνιδιοκτησίας, αλλά και εκκρεμότητες που σχετίζονται με κληρονομιές και μεταβιβάσεις.

Ακόμη πιο περίπλοκη είναι η κατάσταση στα αγροτεμάχια, όπου εντοπίζονται ζητήματα που σχετίζονται με αναδασμούς, αμφισβητούμενα ιδιοκτησιακά δικαιώματα και περιοχές στις οποίες δεν έχει ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση.

Οι συγκεκριμένες δυσκολίες έχουν οδηγήσει σε διαδοχικές μεταθέσεις του χρονοδιαγράμματος, ενώ έχει εξεταστεί και το ενδεχόμενο μεταβατικής πιλοτικής εφαρμογής του συστήματος.