Η έκθεση του ΟΟΣΑ για την Παιδεία στην Ελλάδα: Βελτίωση μαθησιακών αποτελεσμάτων, χρειάζεται μείωση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων

Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις με στόχο τον εκσυγχρονισμό του εκπαιδευτικού συστήματος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η εισαγωγή εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης των σχολικών μονάδων, η ενίσχυση του ρόλου και του επαγγέλματος των εκπαιδευτικών μέσω νέων ευθυνών και ηγετικών ρόλων, καθώς και οι ουσιαστικές επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Παρά τους οικονομικούς περιορισμούς του παρελθόντος, οι πρωτοβουλίες αυτές αναδεικνύουν ισχυρή δέσμευση για τη βελτίωση της ποιότητας και της ισότητας στην εκπαίδευση.

Οι μεταρρυθμίσεις στο Υπουργείο Παιδείας 

Η ανασκόπηση τονίζει ότι η επιτυχής εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων προϋποθέτει συνεκτική ευθυγράμμιση όλων των δράσεων και συστήματα διακυβέρνησης που συνδυάζουν σαφήνεια, συνεκτικότητα και ικανότητα εφαρμογής. Κεντρικό στοιχείο είναι η ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών καθώς και των σχολικών διευθυντών, οι οποίοι αναγνωρίζονται ως παιδαγωγικοί ηγέτες με ευθύνη για την προαγωγή της συνεχούς επαγγελματικής βελτίωσης. Η προσέγγιση αυτή θέτει σε πρώτο πλάνο την παιδαγωγική διάσταση της εκπαίδευσης και αξιοποιεί την ανατροφοδότηση και τη βελτίωση από τη βάση.

Τα πλεονεκτήματα του ελληνικου εκπαιδευτικού συστήματος 

Ως πλεονεκτήματα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος αναγνωρίζονται η υλοποίηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων στην αξιολόγηση των σχολικών μονάδων, οι μεταρρυθμίσεις για την αναβάθμιση του ρόλου των εκπαιδευτικών και η ψηφιακή μετάβαση. Επισημαίνεται επίσης η επικαιροποίηση του αναλυτικού προγράμματος σπουδών με έμφαση στην κριτική σκέψη και την επίλυση προβλημάτων, η υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση από 4 ετών που ενισχύει την προσβασιμότητα, οι επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και πλατφόρμες που υποστηρίζουν τη διδασκαλία και τη μάθηση, καθώς και η εισαγωγή των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων και της πρώιμης εκμάθησης ξένων γλωσσών, που ενισχύουν τις διαθεματικές δεξιότητες.

Οι δυσκολίες και οι χαμηλές επιδόσεις των μαθητών σε συγκεκριμένα μαθήματα

Ωστόσο, παρατηρούνται διακυμάνσεις στις επιδόσεις των μαθητών, ιδίως στα μαθηματικά και στην κατανόηση κειμένου, ενώ οι κοινωνικοοικονομικές και γεωγραφικές ανισότητες εξακολουθούν να επηρεάζουν τα μαθησιακά αποτελέσματα. Η συγκεντρωτική διακυβέρνηση σε κεντρικό επίπεδο πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή ώστε να μην περιορίζει την προσαρμοστικότητα των σχολικών μονάδων στις τοπικές ανάγκες και έτσι να παρατηρείται ανομοιογένεια στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων μεταξύ περιφερειών. Παράλληλα, η ενσωμάτωση ψηφιακών εργαλείων στην καθημερινή διδασκαλία χρήζει παραμένει περιορισμένη.

Ανάγκη για διασφάλιση εθνικής συνοχής και ισότητα στα θέματα παιδείας

Ο ΟΟΣΑ συστήνει τη σταδιακή ενίσχυση της αυτονομίας των σχολικών μονάδων, σε συνδυασμό με διασφάλιση εθνικής συνοχής και ισότητας, την ενδυνάμωση της ικανότητας εφαρμογής σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο ώστε οι μεταρρυθμίσεις να αποτυπώνονται σε βελτιώσεις στην τάξη, καθώς και τη σαφή αποσαφήνιση ρόλων και αρμοδιοτήτων μεταξύ των φορέων διακυβέρνησης. Επισημαίνεται επίσης η ανάγκη ανάπτυξης συνεκτικών πλαισίων που συνδέουν την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών με την επαγγελματική μάθηση και σταδιοδρομία, τη βελτίωση της πρόσβασης και της ποιότητας της προσχολικής εκπαίδευσης, ιδίως για τα παιδιά κάτω των 4 ετών, και τη διασφάλιση ουσιαστικής ενσωμάτωσης, παρακολούθησης και αξιολόγησης των ψηφιακών πρωτοβουλιών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Στρατηγικό Σχέδιο 2025–2027 του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, το οποίο αναδεικνύει τον προγραμματισμό για την υλοποίηση των προτάσεων του ΟΟΣΑ και, γενικότερα, την ενίσχυση της εκπαίδευσης σε επίπεδο ισότητας, ποιότητας και καινοτομίας.