Η γεωπολιτική της ενέργειας και η παγκόσμια οικονομία ως κύριες θεματικές τη 2η μέρα του Συνεδρίου των Financial Times «Energy Transition Summit»

Ο μετασχηματισμός των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) από παραδοσιακούς εξαγωγείς υδρογονανθράκων σε στρατηγικούς επενδυτές των μελλοντικών ενεργειακών συστημάτων, η λεπτή γεωπολιτική ισορροπία μεταξύ Δύσης και Κίνας, καθώς και η επιτακτική ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών διαδρόμων για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης του Γενικού Γραμματέα του GCC, Α.Ε. Jasem Mohamed AlBudaiwi, με τον καθηγητή Διεθνών Σχέσεων και αρθρογράφου της Καθημερινής Κωνσταντίνου Φίλη.

Η επιρροή του Κόλπου δεν μειώνεται, αντίθετα αποκτά έναν πιο διαφοροποιημένο και επιδραστικό ρόλο

Απαντώντας στο ερώτημα εάν η στρατηγική σημασία του Κόλπου φθίνει σε έναν κόσμο που κινείται προς την απανθρακοποίηση, ο Γενικός Γραμματέας ήταν κατηγορηματικός: η επιρροή της περιοχής δεν μειώνεται, αντίθετα αποκτά έναν πιο διαφοροποιημένο και επιδραστικό ρόλο. Οι χώρες του GCC επενδύουν μαζικά σε τρεις βασικούς πυλώνες: σε έργα ηλιακής και αιολικής ενέργειας, σε τεχνολογίες καθαρού υδρογόνου και σε λύσεις δέσμευσης άνθρακα με τις προγραμματισμένες επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα να εκτιμώνται στα 800 εκατομμύρια για τα επόμενα χρόνια.

Σε ερώτηση του κ. Φίλη για το πώς το GCC ισορροπεί ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την ολοένα και πιο σημαντική Κίνα, ο κ. AlBudaiwi υπογράμμισε ότι τα κράτη του Κόλπου διατηρούν στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ, ενώ διατηρούν άριστες σχέσεις με το Πεκίνο και τις Βρυξέλλες. «Δεν το βλέπουμε από την οπτική του ανταγωνισμού, αλλά της συνεργασίας», δήλωσε χαρακτηριστικά.  

Στην ανάγκη για εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας και της διασύνδεσης της Ε.Ε. με τις χώρες του Κόλπου, όχι μόνον στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, αλλά και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στη δημιουργία διαδρόμων μεταφοράς της αναφέρθηκε ο Ειδικός Απεσταλμένος της Ε.Ε. στον Κόλπο, Λουίτζι ντι Μάγιο.

«Αμέσως ύστερα από μια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα πρέπει να θωρακισθούν τα Στενά του Ορμούζ»

Τόνισε πως η Ε.Ε. «αμέσως αποφάσισε να συμπαρασταθεί στους φίλους και εταίρους μας στον Κόλπο και στις χώρες του GCC», πρώτα με  «μία κοινή διακήρυξη των ΥΠΕΞ στην οποία εκφράζαμε την αλληλεγγύη μας στους φίλους και εταίρους μας και υποστηρίζοντας το δικαίωμά τους στην αυτοάμυνα» και στη συνέχεια με τη μετάβαση του ιδίου και άλλων μελών της ηγεσίας της Ένωσης στον Κόλπο. Η προσπάθεια αυτή, συνέχισε, «αποτελεί μια ρωμαλέα έκφραση και πολύ καλή ευκαιρία για την υποστήριξή μας στη συνεργασία αυτή». Όσον αφορά τις προτεραιότητες της Ε.Ε. για την ασφάλεια των ενεργειακών ροών, ο κ. ντι Μάγιο δήλωσε πως «αμέσως ύστερα από μια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα πρέπει να θωρακισθούν τα Στενά του Ορμούζ», καθώς όντας φυσικό πέρασμα «δεν μπορεί να έχει διόδια και πληρωμές, αλλά και να εξασφαλίζεται η ελεύθερη ναυσιπλοΐα».

«Δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η Ευρώπη κινδυνεύει να ξεμείνει από καύσιμα αεροσκαφών»

Ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Απόστολος Τζιτζικώστας, εμφανίστηκε καθησυχαστικός σε ό,τι αφορά την επάρκεια καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη, τονίζοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η Ευρώπη κινδυνεύει να ξεμείνει. «Οι πολίτες δεν πρέπει να ανησυχούν», ανέφερε σημειώνοντας ότι η Ε.Ε. διαθέτει στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης, τα οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν εφόσον χρειαστεί. Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι η μεγάλη πρόκληση αυτήν τη στιγμή είναι η εκτίναξη των τιμών, οι οποίες έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε δύο μήνες, προκαλώντας πιέσεις στις αεροπορικές εταιρείες και ακυρώσεις δρομολογίων που δεν θεωρούνται πλέον οικονομικά βιώσιμα.

Πιο ενεργειακά ασφαλείς οι ΑΠΕ σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα

Η ενέργεια που παράγεται από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), εκτός από πιο φιλική για το περιβάλλον συγκριτικά με τα ορυκτά καύσιμα, είναι και πιο ανταγωνιστική, ανέφερε ο Φρανσέσκο Λα Κάμερα, Γενικός Διευθυντής IRENA (Διεθνής Οργανισμός ΑΠΕ). Ταυτόχρονα οι ΑΠΕ «είναι και πιο ενεργειακά ασφαλείς», γεγονός που φαίνεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή: όσες χώρες χρησιμοποιούν μεγαλύτερο ποσοστό ΑΠΕ στο ενεργειακό τους μείγμα, επηρεάζονται και λιγότερο από τις εξελίξεις, τόνισε. Για παράδειγμα η Ισπανία, η Δανία και η Νορβηγία έχουν χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας από τις υπόλοιπες χώρες.

Την αύξηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας τον Ιούνιο προανήγγειλε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας, αφήνοντας μάλιστα ανοικτό το ενδεχόμενο να υπάρξουν περαιτέρω αυξήσεις των επιτοκίων στην περίπτωση που οι πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία είναι ισχυρές και επίμονες.

Αν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα σημερινά επίπεδα, τότε η ευρωπαϊκή οικονομία θα κινείται μεταξύ του δυσμενούς και του δυσμενέστερου σεναρίου της ΕΚΤ

Όπως ανέφερε, τα πάντα εξαρτώνται από το πότε θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Στην περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα σημερινά επίπεδα (των 105 δολ. το βαρέλι) τότε η ευρωπαϊκή οικονομία θα κινείται πλέον μεταξύ του δυσμενούς και του δυσμενέστερου σεναρίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (δεύτερου και τρίτου σεναρίου). Ελπίζω να μη γίνει αυτό, διότι αν συνεχιστεί αυτό, τότε ως Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν έχουμε άλλες δυνατότητες, παρά να αυξήσουμε τα επιτόκια. Το απευχόμαστε όλοι όμως αυτό», ανέφερε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε ότι μία τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε επιβράδυνση της οικονομίας εκτός από την αύξηση του πληθωρισμού. Στην περίπτωση που η αύξηση του πληθωρισμού είναι μικρή τότε «θα πάμε σε μία μικρή αύξηση των επιτοκίων». Όμως αν η αύξηση του πληθωρισμού είναι μεγάλη και διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε, όπως είπε, «φοβάμαι θα πάμε σε άλλες καταστάσεις».

«Η ναυτιλία έχει στοχοποιηθεί αδίκως»

Τη μετατροπή της ναυτιλίας σε βασικό πεδίο γεωπολιτικών ανταγωνισμών, αλλά και τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος στην πορεία προς την απανθρακοποίηση, ανέδειξε η Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, Μελίνα Τραυλού, μιλώντας με τον Διευθυντή της Καθημερινής, Αλέξη Παπαχελά. Αυτό που είναι πρωτόγνωρο είναι ότι η ναυτιλία έχει εργαλειοποιηθεί πλέον σε κρίσεις που είναι γεωπολιτικές και πολύ πολιτικές και επίσης έχει στοχοποιηθεί αδίκως, ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ωστόσο ότι μέσα από τη σημερινή κρίση ο κλάδος έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ορατότητα στα διεθνή κέντρα λήψης αποφάσεων.

Κλείνοντας τη δεύτερη ημέρα, ο δημοσιογράφος των Financial Times Simon Mundy ανακοίνωση την τρίτη συνεχόμενη διεξαγωγή του συνεδρίου στην Αθήνα σε συνεργασία με την Καθημερινή το 2027. 

*Στην κεντρική φωτογραφία, από αριστερά: Σταύρος Παπασταύρου, Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας
Mariam Kvrivishvili, Υπουργός Οικονομίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Γεωργίας
Enea Karakaci, Υπουργός Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας
Dubravka Dedovic Handanovic, Υπουργός Ενέργειας και Μεταλλείων της Σερβίας
Dorin Junghietu, Υπουργός Ενέργειας της Μολδαβίας
Sanja Bozhinovska, Υπουργός Ενέργειας, Μεταλλείων και Ορυκτών Πόρων της Βόρειας Μακεδονίας
Αθανάσιος Έλλις, Διευθυντής, KATHIMERINI English Edition