ΕΒΕΑ: Σαφές πλαίσιο χωρίς αναδρομικότητα για τις ΑΠΕ

Στο υπόμνημά του, ο Πρόεδρος του ΕΒΕΑ υπογραμμίζει ότι η χώρα χρειάζεται ένα σύγχρονο, σαφές και λειτουργικό χωροταξικό πλαίσιο, το οποίο θα αποτρέπει την υπερσυγκέντρωση έργων και θα προστατεύει το περιβάλλον.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι το νέο πλαίσιο πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο οργανωμένης πράσινης μετάβασης και όχι ως μηχανισμός διοικητικής ακινητοποίησης της αγοράς, αποφεύγοντας νέα γραφειοκρατικά εμπόδια, ανατροπές υφιστάμενων επενδύσεων και υπέρμετρους περιορισμούς.

«Πράσινη μετάβαση με κανόνες, αλλά και ανάπτυξη με προοπτική»

Ο Γιάννης Μπρατάκος δήλωσε σχετικά:

«Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί μονόδρομο για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη μείωση του κόστους για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ αποτελεί μια σημαντική θεσμική ευκαιρία για τη χώρα. Η επιτυχία του, όμως, δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των απαγορεύσεων ή των περιορισμών. Θα κριθεί από το κατά πόσο θα διαμορφώσει ένα καθαρό, προβλέψιμο, εφαρμόσιμο και αναπτυξιακά λειτουργικό πλαίσιο, το οποίο θα συνδυάζει την περιβαλλοντική προστασία, την κοινωνική αποδοχή, την επενδυτική ασφάλεια και την πραγματική παραγωγή αξιοποιήσιμης καθαρής ενέργειας.

Ως ΕΒΕΑ, υποστηρίζουμε σταθερά τον χωροταξικό εξορθολογισμό των ΑΠΕ. Ζητάμε, όμως, ένα πλαίσιο που θα αποφεύγει την αναδρομικότητα, θα προστατεύει τα νομίμως λειτουργούντα έργα, θα επιταχύνει την αποθήκευση, θα αντιμετωπίζει με αναλογικότητα τα έργα μικρής κλίμακας, θα επανεξετάζει το οριζόντιο πλαφόν φωτοβολταϊκής κάλυψης και θα στηρίζεται σε πραγματικά, δημόσια και δυναμικά γεωχωρικά δεδομένα.

Η ελληνική οικονομία χρειάζεται περισσότερη καθαρή ενέργεια, χαμηλότερο κόστος, πιο ανθεκτικά δίκτυα, επενδύσεις με ασφάλεια δικαίου και παραγωγικές επιχειρήσεις που μπορούν να ανταγωνιστούν σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ πρέπει να υπηρετήσει ακριβώς αυτή την ισορροπία: πράσινη μετάβαση με κανόνες, αλλά και ανάπτυξη με προοπτική».

Οι βασικές προτάσεις του ΕΒΕΑ

Το Επιμελητήριο εξειδικεύει τις θέσεις του σε 10 κεντρικούς άξονες.

Πρώτον, αξιολογεί θετικά την πρωτοβουλία για νέο πλαίσιο, αναγνωρίζοντας την ανάγκη καθαρών κανόνων χωροθέτησης ανά τεχνολογία και αυστηρότερων κριτηρίων για περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, όπως οι περιοχές Natura. Θέτει, ωστόσο, ως προϋπόθεση τα κριτήρια αυτά να βασίζονται σε επιστημονική τεκμηρίωση και όχι σε υποκειμενικές ερμηνείες.

Δεύτερον, ζητά ασφάλεια δικαίου και αποφυγή αναδρομικότητας, με ρητή μεταβατική διάταξη ώστε το νέο πλαίσιο να μην επηρεάζει αναδρομικά νομίμως λειτουργούντα ή ώριμα αδειοδοτημένα έργα κατά τις διαδικασίες απλής ανανέωσης ή επικαιροποίησης των περιβαλλοντικών τους όρων.

Τρίτον, προτείνει την επανεξέταση του πλαφόν 1,5% φωτοβολταϊκής κάλυψης, καθώς το οριζόντιο όριο ανά Περιφερειακή Ενότητα κρίνεται υπερβολικά περιοριστικό. Το ΕΒΕΑ προτείνει ο υπολογισμός να γίνεται βάσει πραγματικών δεδομένων, εξαιρώντας ανώριμα έργα που δεσμεύουν τεχνητά ηλεκτρικό χώρο, και να υπάρχει ευελιξία για άγονες ή υποβαθμισμένες εκτάσεις.

Τέταρτον, ζητά ταχεία αδειοδότηση συστημάτων αποθήκευσης, με απλουστευμένη και αυτοματοποιημένη διαδικασία για την προσθήκη μπαταριών σε υφιστάμενα έργα ΑΠΕ ή εντός παραγωγικών και βιομηχανικών επιχειρήσεων, χωρίς επανεκκίνηση της συνολικής αδειοδότησης.

Πέμπτον, προτείνει τη δημιουργία Δημόσιου Γεωχωρικού Μητρώου, μιας ανοιχτής ψηφιακής πλατφόρμας που θα αποτυπώνει δυναμικά τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής, τα λειτουργούντα έργα, τις σωρευτικές επιπτώσεις και το στάδιο ωριμότητας των νέων αιτήσεων.

Μικρά έργα, νησιά και Δυτική Μακεδονία

Το ΕΒΕΑ ζητά επίσης διακριτή μεταχείριση μικρών έργων έως 60 kW, με αναλογική αντιμετώπιση και απλοποιημένο πλαίσιο για μικρές ανεμογεννήτριες και έργα μικρής κλίμακας που εξυπηρετούν την αυτοπαραγωγή και την ενεργειακή εξοικονόμηση των επιχειρήσεων.

Για τις νησιωτικές και ορεινές περιοχές, προτείνει εφαρμογή περιορισμών με αναλογικότητα, ώστε να μην επιβαρύνονται δυσανάλογα λίγες περιοχές, καθώς και αυστηρό προσδιορισμό των εξαιρέσεων «δημόσιου συμφέροντος» με διαφανή κριτήρια.

Ειδική αναφορά γίνεται στη Δυτική Μακεδονία, όπου το Επιμελητήριο ζητά να αποφευχθεί η μετάβαση από τη «λιγνιτική μονοκαλλιέργεια» σε μια «φωτοβολταϊκή μονοκαλλιέργεια».

Στο πλαίσιο αυτό, προτείνει ιεράρχηση χρήσεων γης, προστασία της υψηλής παραγωγικότητας αγροτικής γης και σύνδεση των έργων με την τοπική απασχόληση και κατανάλωση.

Αποξήλωση έργων και κοινωνική ανταποδοτικότητα

Στις προτάσεις του ΕΒΕΑ περιλαμβάνονται ακόμη μηχανισμοί χρηματοοικονομικής διασφάλισης για την αποξήλωση των έργων μετά το πέρας λειτουργίας τους.

Συγκεκριμένα, η υποχρέωση αποκατάστασης του περιβάλλοντος θα πρέπει, σύμφωνα με το Επιμελητήριο, να συνοδεύεται από εγγυητικές επιστολές ή ασφαλιστήρια περιβαλλοντικής ευθύνης.

Παράλληλα, ζητείται ενίσχυση της κοινωνικής ανταποδοτικότητας, με σύνδεση των επενδύσεων ΑΠΕ με μετρήσιμα οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.

Σε αυτά περιλαμβάνονται η συμμετοχή σε Ενεργειακές Κοινότητες, η μείωση του ενεργειακού κόστους για τοπικές επιχειρήσεις και ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς και η ενίσχυση της τοπικής απασχόλησης.

Η ισορροπία που ζητά η αγορά

Το υπόμνημα του ΕΒΕΑ καταλήγει ότι η ελληνική οικονομία χρειάζεται περισσότερη καθαρή ενέργεια και πιο ανθεκτικά δίκτυα.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Επιμελητήριο, αυτό πρέπει να επιτευχθεί μέσα από μια δίκαιη ισορροπία, που διασφαλίζει το περιβάλλον χωρίς να ναρκοθετεί την επιχειρηματικότητα.

Το ζητούμενο, όπως προκύπτει από τις θέσεις του ΕΒΕΑ, είναι ένα χωροταξικό πλαίσιο που θα δίνει σαφείς κανόνες, θα προστατεύει τις τοπικές κοινωνίες και το φυσικό περιβάλλον, αλλά ταυτόχρονα θα διατηρεί την επενδυτική ασφάλεια και τη δυνατότητα της αγοράς να συμβάλει ουσιαστικά στην ενεργειακή μετάβαση.