Περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί: Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις από 27 Σεπτεμβρίου

Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/825 για την Ενδυνάμωση των Καταναλωτών για την Πράσινη Μετάβαση, γνωστή ως ECGT Directive, ενισχύει το υφιστάμενο πλαίσιο προστασίας από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Το βάρος πέφτει στον τρόπο με τον οποίο προϊόντα, υπηρεσίες και επιχειρήσεις παρουσιάζονται στους καταναλωτές και όχι γενικά στη διάθεση των προϊόντων στην αγορά.

Ποιες επιχειρήσεις επηρεάζονται

Το πλαίσιο αφορά τους επαγγελματίες που απευθύνονται σε καταναλωτές και χρησιμοποιούν περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, σήματα βιωσιμότητας ή συναφή μηνύματα για την προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών.

Στην πράξη, μπορεί να αφορά παραγωγούς, κατασκευαστές, εισαγωγείς, ιδιοκτήτες brands, αλυσίδες λιανικής, ανεξάρτητα καταστήματα, ηλεκτρονικά καταστήματα και παρόχους υπηρεσιών, ανεξάρτητα από τον κλάδο τους.

Καθοριστικό δεν είναι μόνο το είδος της επιχείρησης, αλλά το αν χρησιμοποιούνται ισχυρισμοί όπως «οικολογικό», «πράσινο», «βιώσιμο», «φιλικό προς το περιβάλλον», «βιοδιασπώμενο» ή «κλιματικά ουδέτερο» στην επικοινωνία προς τον τελικό καταναλωτή.

Οι αμιγώς B2B επικοινωνίες δεν εμπίπτουν στο συγκεκριμένο εναρμονισμένο πλαίσιο. Μπορεί, ωστόσο, να υπόκεινται σε άλλες διατάξεις για την παραπλανητική ή συγκριτική διαφήμιση.

Πού πρέπει να αναζητηθούν οι ισχυρισμοί

Ο έλεγχος δεν περιορίζεται στις πληροφορίες που αναγράφονται επάνω σε ένα προϊόν. Οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί μπορεί να εμφανίζονται:

• στη συσκευασία ή στην ετικέτα,
• σε φυσικά σημεία πώλησης και βιτρίνες,
• σε εταιρικά websites και σελίδες προϊόντων,
• σε marketplaces,
• σε τηλεοπτικές, έντυπες και ψηφιακές διαφημίσεις,
• σε newsletters και καταλόγους,
• σε social media και συνεργασίες με influencers,
• σε banners και προωθητικές καμπάνιες,
• σε άλλες εμπορικές επικοινωνίες που συνδέονται με το προϊόν, την υπηρεσία ή το brand.

Οι επιχειρήσεις πρέπει επομένως να εξετάσουν τη συνολική εικόνα που παρουσιάζεται στον καταναλωτή και όχι μόνο μία συγκεκριμένη φράση. Λέξεις, εικόνες, σύμβολα, σήματα και οπτικά στοιχεία μπορούν να δημιουργούν από κοινού μια περιβαλλοντική εντύπωση.

Τι θεωρείται «παλαιό απόθεμα»

Η κοινή προσέγγιση του CPC Network καλύπτει προϊόντα ή συσκευασίες που φέρουν περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς ή σήματα βιωσιμότητας και πριν από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026 είχαν ήδη:

• παραχθεί ή παραγγελθεί,
• διανεμηθεί,
• εισέλθει στην εφοδιαστική αλυσίδα,
• τοποθετηθεί στα ράφια καταστημάτων.

Το ζήτημα αφορά κυρίως τις ήδη τυπωμένες συσκευασίες και τις ποσότητες που δεν μπορούν να τροποποιηθούν άμεσα χωρίς σημαντικό κόστος ή τεχνικές δυσκολίες.

Καλύπτει, όμως, και τους σχετικούς ισχυρισμούς που εμφανίζονται online, σε διαφημίσεις ή σε άλλες εμπορικές επικοινωνίες. Στις περιπτώσεις αυτές, οι αρχές μπορούν να θεωρήσουν ότι η διόρθωση είναι ευκολότερη από την αλλαγή μιας ήδη παραχθείσας συσκευασίας.

Δεν προβλέπεται αυτόματη εξαίρεση

Τα παλαιά αποθέματα δεν εξαιρούνται αυτομάτως από τους νέους κανόνες. Οι επιχειρήσεις αναμένεται να κινηθούν χωρίς καθυστέρηση και καλόπιστα προς την πλήρη συμμόρφωση.

Η κοινή προσέγγιση του CPC Network:

• δεν αποτελεί νομικά δεσμευτική ερμηνεία της Οδηγίας,
• δεν θεσπίζει οριζόντια περίοδο χάριτος,
• δεν παρέχει γενική άδεια εξάντλησης των αποθεμάτων χωρίς αλλαγές,
• δεν εμποδίζει τις αρμόδιες αρχές ή τα δικαστήρια να εξετάσουν μια συγκεκριμένη υπόθεση.

Δίνει, ωστόσο, στις εθνικές αρχές τη δυνατότητα να εφαρμόσουν σταδιακή και αναλογική προσέγγιση, όταν υπάρχουν πραγματικές και συγκεκριμένες δυσκολίες μετάβασης.

Ποιοι παράγοντες θα εξετάζονται

Η αξιολόγηση θα γίνεται ανά περίπτωση, με βάση το προϊόν, τον ισχυρισμό και τις πραγματικές δυνατότητες της επιχείρησης.

Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να λάβουν υπόψη:

• τον όγκο των υφιστάμενων αποθεμάτων,
• τους κύκλους παραγωγής και αλλαγής συσκευασίας,
• παραγγελίες που είχαν ήδη δοθεί,
• εξαρτήσεις από προμηθευτές και συνεργάτες,
• τη διάρκεια ζωής και την ταχύτητα ανακύκλωσης του προϊόντος,
• την τεχνική δυνατότητα πραγματοποίησης διορθώσεων,
• το κόστος και την αναλογικότητα των μέτρων,
• τον ρόλο, το μέγεθος και την οικονομική δυνατότητα της επιχείρησης,
• τις ενέργειες που έχουν ήδη γίνει για τη συμμόρφωση.

Ένα προϊόν μακράς διάρκειας ζωής και με μεγάλο παραγωγικό κύκλο μπορεί να αντιμετωπιστεί διαφορετικά από ένα προϊόν που ανανεώνεται και εξαντλείται σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Πού μπορεί να δοθεί προτεραιότητα στους ελέγχους

Οι εθνικές αρχές μπορούν να ιεραρχήσουν τις παρεμβάσεις τους ανάλογα με τη σοβαρότητα και τον αντίκτυπο κάθε πρακτικής.

Στο επίκεντρο μπορεί να βρεθούν ισχυρισμοί που:

• ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο παραπλάνησης,
• έχουν ήδη εξεταστεί βάσει του ισχύοντος πλαισίου,
• εμφανίζονται online και μπορούν να διορθωθούν άμεσα,
• περιλαμβάνονται σε νέο διαφημιστικό ή προωθητικό υλικό,
• αφορούν προϊόντα με γρήγορη ανακύκλωση αποθέματος,
• δεν συνδέονται με πραγματικές και αποδεδειγμένες δυσκολίες μετάβασης.

Η ύπαρξη παλαιών συσκευασιών, για παράδειγμα, δεν δικαιολογεί τη συνέχιση μιας προβληματικής διατύπωσης σε μια νέα καμπάνια ή σε μια σελίδα προϊόντος που μπορεί να τροποποιηθεί άμεσα.

Ποιοι ισχυρισμοί χρειάζονται επανεξέταση

Η νέα Οδηγία ενισχύει τους περιορισμούς για γενικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς που δεν συνοδεύονται από σαφή εξήγηση και επαρκή τεκμηρίωση.

Όροι όπως «πράσινο», «οικολογικό», «βιώσιμο» ή «καλό για το περιβάλλον» πρέπει να εξετάζονται σε σχέση με το τι ακριβώς εννοούν και ποια στοιχεία διαθέτει η επιχείρηση για να τους υποστηρίξει.

Απαιτείται επίσης έλεγχος σε:

• ιδιωτικά σήματα βιωσιμότητας χωρίς αξιόπιστο σύστημα πιστοποίησης,
• ισχυρισμούς για ουδέτερο ή μειωμένο ανθρακικό αποτύπωμα που βασίζονται αποκλειστικά σε αντιστάθμιση εκπομπών,
• μελλοντικές περιβαλλοντικές δεσμεύσεις χωρίς σαφές, δημόσιο και επαληθεύσιμο σχέδιο,
• πληροφορίες για την ανθεκτικότητα, την επισκευασιμότητα ή τη διάρκεια ζωής ενός προϊόντος που μπορεί να παραπλανούν τον καταναλωτή.

Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσουν οι επιχειρήσεις να επικοινωνούν τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις, αλλά να χρησιμοποιούν συγκεκριμένες, ακριβείς και αποδείξιμες διατυπώσεις.

Πώς μπορούν να προσαρμοστούν τα παλαιά αποθέματα

Όπου είναι τεχνικά εφικτό και αναλογικό, μπορούν να εξεταστούν διορθωτικές λύσεις όπως:

• χρήση αυτοκόλλητων πάνω στη συσκευασία,
• αφαίρεση συγκεκριμένων σημάνσεων,
• προσθήκη διευκρινιστικής πληροφόρησης,
• ενημέρωση στο φυσικό σημείο πώλησης,
• διορθωτική πληροφόρηση στην online παρουσίαση του προϊόντος,
• προσαρμογή των μελλοντικών παραγγελιών και συσκευασιών.

Η κατάλληλη λύση εξαρτάται από το προϊόν, το απόθεμα, τον ισχυρισμό και το αν η παρέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς δυσανάλογο κόστος ή περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις

Η συμμόρφωση απαιτεί συντονισμό μεταξύ διοίκησης, marketing, πωλήσεων, παραγωγής, προμηθειών, packaging, sustainability, e-commerce και νομικών ή compliance ομάδων.

Το πρώτο βήμα είναι η δημιουργία ενός μητρώου περιβαλλοντικών ισχυρισμών. Σε αυτό πρέπει να καταγραφούν τα μηνύματα που εμφανίζονται σε προϊόντα, συσκευασίες, καταστήματα, ιστοσελίδες, διαφημίσεις και προωθητικό υλικό.

Στη συνέχεια, η επιχείρηση πρέπει να ελέγξει:

• αν ο κάθε ισχυρισμός είναι συγκεκριμένος και κατανοητός,
• αν διαθέτει επαρκή τεκμηρίωση,
• αν τα σήματα βιωσιμότητας πληρούν τις απαιτήσεις,
• αν οι ίδιες διατυπώσεις αναπαράγονται από προμηθευτές ή συνεργάτες,
• ποια υλικά μπορούν να διορθωθούν άμεσα,
• ποια φυσικά αποθέματα απαιτούν μεταβατικό σχέδιο.

Ιδιαίτερη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στο ψηφιακό και νέο διαφημιστικό υλικό, καθώς μπορεί να προσαρμοστεί χωρίς τις αντικειμενικές δυσκολίες που συνοδεύουν τις ήδη τυπωμένες συσκευασίες.

Η ανάγκη τεκμηρίωσης

Οι επιχειρήσεις πρέπει να διατηρούν στοιχεία που αποδεικνύουν τόσο την προέλευση των ισχυρισμών όσο και τις προσπάθειες προσαρμογής τους.

Το αρχείο συμμόρφωσης μπορεί να περιλαμβάνει:

• ημερομηνίες παραγωγής και παραγγελίας,
• ποσότητες παλαιών αποθεμάτων,
• έρευνες και στοιχεία τεκμηρίωσης των ισχυρισμών,
• επικοινωνίες με προμηθευτές,
• αποφάσεις για αλλαγή συσκευασιών,
• διορθώσεις σε websites και καμπάνιες,
• εσωτερικές πολιτικές συμμόρφωσης,
• χρονοδιάγραμμα πλήρους προσαρμογής.

Η τήρηση αρχείου είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή η αναλογική αντιμετώπιση από τις αρχές προϋποθέτει ότι η επιχείρηση μπορεί να αποδείξει πως ενήργησε έγκαιρα και καλόπιστα.

Αποφυγή δυσανάλογης καταστροφής προϊόντων

Το CPC Network αναγνωρίζει ότι η καταστροφή ή η ανάκληση προϊόντων μπορεί να δημιουργήσει δυσανάλογο οικονομικό κόστος και παράλληλα περιττή περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Σε τεκμηριωμένες περιπτώσεις πραγματικού παλαιού αποθέματος, οι αρχές μπορούν να επιλέξουν αρχικά μια προσέγγιση προσανατολισμένη στη συμμόρφωση και όχι απευθείας στην επιβολή κυρώσεων.

Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει ενημέρωση, παροχή διευκρινίσεων, αίτημα προσκόμισης στοιχείων και διορθωτικές ενέργειες μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα.

Δεν πρόκειται, όμως, για ανοχή στην αδράνεια. Η επιχείρηση πρέπει να έχει εντοπίσει τις μη συμμορφούμενες πρακτικές και να έχει ξεκινήσει συγκεκριμένες ενέργειες για την αντιμετώπισή τους.

Η προθεσμία της 27ης Σεπτεμβρίου

Μέχρι τις 27 Σεπτεμβρίου 2026, οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς ή σήματα βιωσιμότητας στην B2C επικοινωνία τους πρέπει να έχουν ολοκληρώσει τον βασικό έλεγχο των πρακτικών τους.

Οι online αναφορές, οι νέες διαφημίσεις και το προωθητικό υλικό πρέπει να διορθωθούν εγκαίρως. Για τις ήδη παραχθείσες συσκευασίες απαιτείται καταγραφή, αξιολόγηση των διαθέσιμων διορθωτικών λύσεων και τεκμηριωμένο σχέδιο μετάβασης.

Η αλλαγή για την αγορά είναι ουσιαστική: οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί περνούν από τη γενική διατύπωση στην απόδειξη. Όσο πιο συγκεκριμένο είναι ένα μήνυμα και όσο πιο άμεσα μπορεί να τεκμηριωθεί, τόσο μικρότερος είναι ο κίνδυνος να θεωρηθεί παραπλανητικό.