Η Ελλάδα σε τροχιά: 18 δορυφόροι και επενδύσεις €350 εκατ.

Το βασικό μήνυμα του συνεδρίου ήταν ότι το Διάστημα δεν αποτελεί πλέον ένα απομονωμένο πεδίο επιστημονικής έρευνας. Συνδέεται άμεσα με την εθνική ασφάλεια, την παρατήρηση της Γης, τις τηλεπικοινωνίες, την πολιτική προστασία, την αγροτική παραγωγή και την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών υπηρεσιών.

Είκοσι χρόνια από την ένταξη της Ελλάδας στην ESA

Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε σε μια χρονιά κατά την οποία συμπληρώνονται 20 χρόνια από την ένταξη της Ελλάδας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος – ESA.

Παράλληλα, η χώρα ολοκλήρωσε το πρώτο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ διπλασίασε τη συμμετοχή της στα προαιρετικά προγράμματα της ESA.

Κατά τις εργασίες του Forum επισημάνθηκε ότι 18 δορυφόροι έχουν ήδη τεθεί σε τροχιά, ενώ έξι ακόμη αναμένεται να ακολουθήσουν, ενισχύοντας τη δυνατότητα της χώρας να συλλέγει και να αξιοποιεί δικά της διαστημικά δεδομένα.

Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, ανέφερε ότι η Ελλάδα «δεν παρακολουθεί πλέον τις εξελίξεις, αλλά συμμετέχει σε αυτές», υπογραμμίζοντας τις εφαρμογές του προγράμματος στην πολιτική προστασία, στο Κτηματολόγιο και στην παρατήρηση της Γης.

HELLAS-SPACE 2.0 με χρηματοδότηση €350 εκατ.

Το επόμενο στάδιο της εθνικής διαστημικής στρατηγικής συνδέεται με το πρόγραμμα HELLAS-SPACE 2.0, για το οποίο ανακοινώθηκε χρηματοδοτική κλιμάκωση στα 350 εκατ. ευρώ.

Ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για θέματα Έρευνας και Καινοτομίας, Σταύρος Καλαφάτης, υποστήριξε ότι η Ελλάδα μεταβαίνει από τον ρόλο του παθητικού καταναλωτή υπηρεσιών σε εκείνον του διεθνώς ανταγωνιστικού παραγωγού τεχνολογίας.

Στόχος του νέου προγράμματος είναι να διασφαλιστεί η συνέχεια μετά την ολοκλήρωση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και να δημιουργηθεί μια σταθερή εθνική υποδομή που θα υποστηρίζει δημόσιες υπηρεσίες, επιχειρήσεις και ερευνητικούς φορείς.

Κεντρικό ζητούμενο αποτελεί η μετατροπή των δορυφόρων και των σχετικών υποδομών σε επιχειρησιακές και εμπορικές υπηρεσίες, ώστε η επένδυση να παράγει έσοδα, τεχνογνωσία και νέες θέσεις εργασίας.

Η ESA χαρακτηρίζει υποδειγματικό το ελληνικό πρόγραμμα

Στελέχη της ESA αναφέρθηκαν θετικά στην ταχύτητα και στον τρόπο υλοποίησης του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων.

Η Simonetta Cheli, Director of Earth Observation Programmes της ESA, χαρακτήρισε την πορεία του ελληνικού προγράμματος «υποδειγματική», επισημαίνοντας ότι έχει ήδη οδηγήσει σε απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Με τη συνεργασία της ESA έχουν αναπτυχθεί στην Ελλάδα δύο επίγειοι σταθμοί κεραιών, δύο ανεξάρτητες εγκαταστάσεις συναρμολόγησης, ολοκλήρωσης και δοκιμών για οπτικούς δορυφόρους και δορυφόρους ραντάρ, καθώς και υποδομές δοκιμών για μικροδορυφόρους CubeSat.

Ο Dominique Gillieron, επικεφαλής του Τμήματος Έργων Παρατήρησης της Γης της ESA, ανέφερε ότι το ελληνικό πρόγραμμα συγκαταλέγεται μεταξύ των έργων που προχωρούν με τον ταχύτερο ρυθμό υλοποίησης.

Από τους δορυφόρους στις πραγματικές υπηρεσίες

Κατά τη διάρκεια του Forum παρουσιάστηκαν έργα ελληνικών και διεθνών εταιρειών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Η Open Cosmos Aegean ανακοίνωσε την επιτυχή επικοινωνία με νέο δορυφόρο υπομετρικής ανάλυσης, ο οποίος διαθέτει δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης και διαδορυφορικών συνδέσεων.

Η OroraTech ολοκλήρωσε την παράδοση τεσσάρων δορυφόρων θερμικής παρατήρησης, οι οποίοι μπορούν να αξιοποιηθούν για την έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών και την παρακολούθηση των επιπτώσεών τους.

Η ICEYE Greece συμμετέχει στην ανάπτυξη δορυφορικών δυνατοτήτων ραντάρ, ενώ η OQ Technology έχει θέσει σε τροχιά τους ERMIS-1 και ERMIS-2, με εφαρμογές στις δορυφορικές επικοινωνίες και στο Internet of Things.

Παρουσιάστηκαν ακόμη έργα ασφαλών επικοινωνιών λέιζερ, υπερφασματικής απεικόνισης, μεταφοράς δεδομένων από τη θάλασσα και παρατήρησης της Γης με τεχνολογία Synthetic Aperture Radar – SAR.

Η διαστημική τεχνολογία ως εργαλείο πολιτικής προστασίας

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις εφαρμογές για πυρκαγιές, πλημμύρες και άλλα ακραία φαινόμενα.

Τα θερμικά δεδομένα από δορυφόρους μπορούν να χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό νέων εστιών φωτιάς, την παρακολούθηση της εξέλιξης μιας πυρκαγιάς και την αποτίμηση των επιπτώσεων μετά την κατάσβεσή της.

Αντίστοιχα, η συνεχής παρατήρηση της Γης μπορεί να υποστηρίξει την έγκαιρη προειδοποίηση για πλημμύρες, την προστασία ενεργειακών δικτύων και τη διαχείριση κρίσεων σε απομακρυσμένες περιοχές.

Ο Παντελής Τζωρτζάκης, Διευθύνων Σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας, ανακοίνωσε την πιλοτική ανάπτυξη μικροδορυφόρου ISR με ραντάρ SAR, ο οποίος θα μπορεί να παρατηρεί τη Γη μέσα από σύννεφα, καπνό και σκοτάδι.

Το Διάστημα στο επίκεντρο της άμυνας

Η άμυνα και η στρατηγική αυτονομία αποτέλεσαν κεντρικό θέμα της δεύτερης ημέρας του συνεδρίου.

Εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων επισήμαναν ότι οι δορυφορικές επικοινωνίες και η παρατήρηση της Γης αποτελούν πλέον κρίσιμες επιχειρησιακές υποδομές.

Στον ελληνικό σχεδιασμό για το ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE περιλαμβάνονται δύο προγράμματα με διαστημική διάσταση: το πρώτο αφορά ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες και το δεύτερο δυνατότητες παρατήρησης της Γης με δορυφόρους SAR.

Το Διάστημα συνδέεται επίσης με την επιτήρηση συνόρων, τη ναυτική επίγνωση στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη διατήρηση ασφαλών επικοινωνιών σε περιόδους κρίσης.

Εφαρμογές στη ναυτιλία και στη γεωργία

Οι δορυφορικές εφαρμογές επεκτείνονται σε δύο από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας.

Στη ναυτιλία, αναπτύσσονται λύσεις για ασφαλή μετάδοση δεδομένων IoT, γεωεντοπισμό προσωπικού, παρακολούθηση πλοίων και επικοινωνία σε περιοχές χωρίς αξιόπιστη κάλυψη επίγειων δικτύων.

Στον πρωτογενή τομέα, τα δορυφορικά δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της υγρασίας των καλλιεργειών, τη στοχευμένη άρδευση, την πρόληψη φυσικών καταστροφών και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Ιωάννης Ανδριανός, σημείωσε ότι το χωράφι και το Διάστημα δεν αποτελούν πλέον δύο μακρινούς κόσμους, καθώς οι σχετικές τεχνολογίες μεταβάλλουν ήδη την οργάνωση της αγροτικής παραγωγής.

Οι 32 startups του ESA BIC Greece

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε την ανάπτυξη του επιχειρηματικού οικοσυστήματος γύρω από το Διάστημα.

Το ESA BIC Greece έχει υποστηρίξει συνολικά 32 startups, μεταξύ των οποίων επτά πανεπιστημιακά spin-offs και τρεις ομάδες που επαναπατρίστηκαν στην Ελλάδα.

Από τις 25 εταιρείες που έχουν αξιολογηθεί, οι 24 παραμένουν ενεργές. Συνολικά έχουν καταγράψει:

• 5,3 εκατ. ευρώ έσοδα,
• 2,7 εκατ. ευρώ πρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση,
• 90 μόνιμες θέσεις εργασίας.

Η λειτουργία του επωαστή επεκτείνεται για ακόμη τέσσερα χρόνια, με την ενίσχυση ανά startup να αυξάνεται στις 80.000 ευρώ. Η πρώτη νέα πρόσκληση αναμένεται τον Οκτώβριο του 2026.

Το Διάστημα προσελκύει επενδυτικά κεφάλαια

Ο διαστημικός τομέας αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα και στις επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων.

Το Phaistos Investment Fund διαθέτει κεφάλαιο 101 εκατ. ευρώ και έχει πραγματοποιήσει επενδύσεις 70 εκατ. ευρώ σε 11 εταιρείες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, ο διαστημικός κλάδος αντιπροσωπεύει πλέον το 28% του κεφαλαίου του fund.

Οι εταιρείες του συγκεκριμένου τομέα στο χαρτοφυλάκιό του εμφανίζουν ετήσια αύξηση κύκλου εργασιών από 140% έως 370%.

Παράλληλα, η ελληνική αγορά προσελκύει διεθνείς επιχειρήσεις, οι οποίες αναπτύσσουν εγκαταστάσεις συναρμολόγησης, επενδύουν σε ανθρώπινο δυναμικό και εξετάζουν την κατασκευή δορυφόρων στη χώρα.

Το επόμενο στοίχημα για την Ελλάδα

Η ολοκλήρωση του πρώτου προγράμματος μικροδορυφόρων αποτελεί αφετηρία και όχι το τέλος της προσπάθειας.

Οι βασικές προκλήσεις για τα επόμενα χρόνια είναι η διατήρηση της χρηματοδότησης, η δημιουργία σταθερής ζήτησης για τις υπηρεσίες, η σύνδεση πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και η εξασφάλιση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.

Απαιτείται ακόμη η ανάπτυξη εμπορικών εφαρμογών που θα αξιοποιούν τα δεδομένα των δορυφόρων και θα μπορούν να απευθύνονται όχι μόνο στο ελληνικό Δημόσιο, αλλά και σε διεθνείς πελάτες.

Η επόμενη φάση θα κριθεί από το κατά πόσο η Ελλάδα θα καταφέρει να μετατρέψει τις υποδομές και την τεχνογνωσία που απέκτησε σε μια βιώσιμη διαστημική βιομηχανία με εξαγωγές, έσοδα και πραγματική επιχειρησιακή αξία.