Ο νέος πίνακας των αποτελεσμάτων καινοτομίας της ΕΕ

Ενώ οι εξελίξεις στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ είναι ελπιδοφόρες παρά την οικονομική κρίση, η πρόοδος δεν είναι αρκετά γρήγορη. Παρόλο που η ΕΕ διατηρεί ακόμη σαφές προβάδισμα έναντι των αναδυόμενων οικονομιών της Ινδίας και της Ρωσίας, η Βραζιλία σημειώνει σταθερή πρόοδο και η Κίνα καλύπτει τη διαφορά με μεγάλη ταχύτητα. Μέσα στην ΕΕ, τις πιο εντυπωσιακές επιδόσεις επιτυγχάνει η Σουηδία, ακολουθούμενη από τη Δανία, τη Φινλανδία και τη Γερμανία. Η επόμενη ομάδα είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, η Αυστρία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, η Γαλλία, η Κύπρος, η Σλοβενία και η Εσθονία, με αυτή τη σειρά.

Αυτά είναι μερικά από τα κύρια συμπεράσματα που συνάγονται από τον πίνακα των αποτελεσμάτων καινοτομίας (IUS) του 2010 που δημοσίευσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρόκειται για την πρώτη έκδοση στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Ένωση καινοτομίας» (IP/10/1288) και αντικαθιστά τον προηγούμενο ευρωπαϊκό πίνακα αποτελεσμάτων για την καινοτομία (EIS). Ο πίνακας των αποτελεσμάτων ενσωματώνεται στην πρόσφατα δημοσιευθείσα ετήσια επισκόπηση για την ανάπτυξη (IP/11/22) με σκοπό να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εντοπίσουν τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία τους και να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους στον τομέα της καινοτομίας μέσω των εθνικών τους προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Antonio Tajani, αρμόδιος για τη βιομηχανία και την επιχειρηματικότητα, τόνισε: «Ο πίνακας επιδόσεων δείχνει ότι πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για μεγαλύτερη καινοτομία στην Ευρώπη, ώστε να καλύψουμε τη διαφορά με τους κύριους ανταγωνιστές μας και να ξαναβρούμε το δρόμο προς μια σταθερή και βιώσιμη ανάπτυξη».

«Αυτός ο νέος και βελτιωμένος πίνακας των αποτελεσμάτων καινοτομίας υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη καινοτομίας στην Ευρώπη. Η καινοτομία για μια επιτυχημένη σύγχρονη οικονομία είναι σημαντική όσο είναι το νερό για τη ζωή. Βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμόρφωσης της οικονομικής πολιτικής και αποτελεί την κύρια δυνατότητα δημιουργίας θέσεων εργασίας. Για το λόγο αυτό ο σημερινός πίνακας των αποτελεσμάτων είναι κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Επιθυμούμε να τον αξιοποιήσουν πλήρως τα κράτη μέλη έτσι ώστε να βασιστούν στα δυνατά σημεία τους και να αντιμετωπίσουν τα αδύνατα» δήλωσε η κυρία Máire Geoghegan-Quinn, Επίτροπος της ΕΕ αρμόδια για την έρευνα, την καινοτομία και την επιστήμη.

Το 2010 ο πίνακας αποτελεσμάτων περιλαμβάνει 25 δείκτες σχετικά με την έρευνα και την καινοτομία και καλύπτει τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, την Κροατία, τη Σερβία, την Τουρκία, την Ισλανδία, την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, τη Νορβηγία και την Ελβετία. Οι δείκτες χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

- τους «παράγοντες», δηλαδή τα σημαντικά στοιχεία που καθιστούν δυνατή την καινοτομία (ανθρώπινοι πόροι, χρηματοδότηση και υποστήριξη, ανοικτά, άριστα και ελκυστικά συστήματα έρευνας)·

- τις «δραστηριότητες επιχειρήσεων»που δείχνουν πόσο καινοτόμες είναι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις (επενδύσεις επιχειρήσεων, συνδέσεις και επιχειρηματικότητα, περιουσιακά στοιχεία διανοητικής ιδιοκτησίας)· και

- τα «αποτελέσματα», που δείχνουν πώς αυτό μετατρέπεται σε πλεονεκτήματα για την οικονομία συνολικά (παραγωγοί καινοτομίας, οικονομικές συνέπειες).

Από τη σύγκριση των δεικτών για την ΕΕ των 27, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία προκύπτει ότι η ΕΕ των 27 δεν καλύπτει το χάσμα που τη χωρίζει από τους κύριους ανταγωνιστές της όσον αφορά τις επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας.

Το μεγαλύτερο χάσμα εμφανίζεται στην κατηγορία «δραστηριότητες επιχειρήσεων»όπου η ΕΕ των 27 υστερεί όσον αφορά τις συνδημοσιεύσεις ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, τις δαπάνες των επιχειρήσεων για την έρευνα και την ανάπτυξη, και, σε σύγκριση με την Ιαπωνία, όσον αφορά τη Συνθήκη συνεργασίας για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Αυτό δείχνει ότι η υστέρηση στην ευρωπαϊκή έρευνα και καινοτομία βρίσκεται κυρίως στον ιδιωτικό τομέα. Επομένως, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη δημιουργία κανονιστικών και άλλων συνθηκών-πλαισίων που θα ενθαρρύνουν περισσότερο τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα και θα διευκολύνουν την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας από τον τομέα των επιχειρήσεων, ιδίως μέσω πιο αποτελεσματικού συστήματος διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Το χάσμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο και διευρύνεται ταχύτατα στον τομέα των εσόδων από άδειες και ευρεσιτεχνίες από το εξωτερικό. Πρόκειται για σημαντικό δείκτη του δυναμισμού της οικονομίας. Δείχνει ότι πρέπει να βελτιωθεί το οικονομικό μοντέλο και η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά την προστατευόμενη γνώση στην ΕΕ. Δείχνει επίσης ότι η ΕΕ παράγει λιγότερα σημαντικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας (δηλαδή εκείνα που δημιουργούν σημαντικό εισόδημα από τρίτες χώρες) απ’ ό,τι οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία και ότι η θέση της σε τομείς με υψηλή ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο δεν είναι αρκετά καλή.

Το χάσμα που εξακολουθεί να υπάρχει όσον αφορά τον αριθμό των ατόμων που ολοκληρώνουν τις σπουδές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μειώνεται ελαφρά, χάρις στη σχετικά μεγάλη ανάπτυξη στην ΕΕ .

Ωστόσο, η ΕΕ των 27 έχει καλύτερες επιδόσεις από τις ΗΠΑ όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες για την έρευνα και την ανάπτυξη και τις εξαγωγές υπηρεσιών έντασης γνώσης.

Την τελευταία πενταετία η μεγαλύτερη αύξηση στους δείκτες της ΕΕ των 27 για την καινοτομία ήταν στα ανοικτά, άριστα και ελκυστικά συστήματα έρευνας (διεθνείς επιστημονικές συνδημοσιεύσεις, δημοσιεύσεις με ισχυρό αντίκτυπο, διδακτορικοί φοιτητές άλλης υπηκοότητας εκτός των χωρών της ΕΕ) και στα περιουσιακά στοιχεία διανοητικής ιδιοκτησίας (κοινοτικά εμπορικά σήματα, συνθήκη συνεργασίας για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και κοινοτικά σχέδια).

Συνολικά, η ΕΕ των27 έχει προβάδισμα έναντι της Ινδίας και της Ρωσίας. Ωστόσο, η ΕΕ των 27 χάνει ένα μέρος από το προβάδισμά της έναντι της Βραζιλίας και, κυρίως, της Κίνας. Οι χώρες αυτές συνεχίζουν να καλύπτουν ταχύτατα την απόσταση που τις χωρίζει από την ΕΕ όσον αφορά τις επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας.

- χώρες με υψηλές επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας: η Δανία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Σουηδία που παρουσιάζουν επιδόσεις πολύ υψηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ των 27.

-χώρες με καλές επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας: η Αυστρία, το Βέλγιο, η Κύπρος, η Εσθονία, η Γαλλία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Σλοβενία και το ΗΒ που παρουσιάζουν επιδόσεις κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ των 27.

- χώρες με μέτριες επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας: οι επιδόσεις της Κροατίας, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Ελλάδας, της Ουγγαρίας, της Ιταλίας, της Μάλτας, της Πολωνίας, της Πορτογαλίας, της Σλοβακίας και της Ισπανίας είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ των 27.

- χώρες με χαμηλές επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας: Οι επιδόσεις της Βουλγαρίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας και της Ρουμανίας είναι πολύ χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ των 27.

Ιστορικό:

Μετά την έκδοση της ανακοίνωσης με τίτλο «Ένωση καινοτομίας» τον Οκτώβριο του 2010, επανεξετάστηκε ο ευρωπαϊκός πίνακας αποτελεσμάτων για την καινοτομία (EIS) - ένα παγιωμένο και αναγνωρισμένο εργαλείο για την πρόσβαση στις επιδόσεις στον τομέα της καινοτομίας στα κράτη μέλη της ΕΕ - και μετονομάστηκε σε πίνακα αποτελεσμάτων καινοτομίας (IUS). Ο πίνακας αποτελεσμάτων καινοτομίας καταρτίζεται με εντολή της Γενικής Διεύθυνσης Επιχειρήσεων και Βιομηχανίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το Κέντρο οικονομικής και κοινωνικής έρευνας και κατάρτισης του Μάαστριχτ για την καινοτομία και την τεχνολογία (UNU-MERIT), σε συνεργασία με το Κοινό Κέντρο ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΚΚΕρ).