Πράσινες θερμοκοιτίδες για τη Δίκαιη Μετάβαση

Μέσα από διαδικασίες κατάρτισης, ψηφιακά εργαλεία, εκπαιδευτικά εργαστήρια και διασυνοριακή συνεργασία, το έργο στοχεύει να βοηθήσει νέους, ανέργους και επίδοξους επιχειρηματίες να αναπτύξουν βιώσιμες επιχειρηματικές ιδέες στη νέα πράσινη οικονομία.

Η πρόκληση για τις περιοχές που εξαρτώνται από τον άνθρακα

Οι περιοχές της Φλώρινας και του Νόβατσι της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας αντιμετωπίζουν σημαντικές κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις, καθώς η Ευρώπη κινείται προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.

Ο Ευρωπαϊκός Νόμος για το Κλίμα και το πακέτο «Fit for 55» επιταχύνουν τη σταδιακή κατάργηση του λιγνίτη, επηρεάζοντας άμεσα περιοχές όπου οι τοπικές οικονομίες και η απασχόληση εξαρτώνται διαχρονικά από τον άνθρακα.

Οι εθνικές στρατηγικές για το κλίμα και την ενέργεια, τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, θέτουν φιλόδοξους στόχους. Ωστόσο, η τοπική εφαρμογή παραμένει δύσκολη, λόγω κενών σε δεξιότητες, περιορισμένης θεσμικής ικανότητας και περιορισμένης πρόσβασης σε επιχειρηματικά οικοσυστήματα.

Παρόλο που υπάρχουν διαθέσιμα μέσα για τη χρηματοδότηση της Δίκαιης Μετάβασης, η απορρόφηση εξελίσσεται αργά και η τοπική καινοτομία αναπτύσσεται με δυσκολία.

Από την πολιτική στην πράξη

Το έργο έρχεται να υποστηρίξει την πρακτική εφαρμογή των ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών για το κλίμα, ενισχύοντας τις τοπικές ικανότητες και ενθαρρύνοντας την πράσινη επιχειρηματικότητα.

Στόχος είναι να δημιουργηθούν συνθήκες χωρίς αποκλεισμούς οικονομικής ανάπτυξης σε ευάλωτες περιοχές με υψηλές εκπομπές άνθρακα, οι οποίες καλούνται να μετασχηματίσουν το παραγωγικό και εργασιακό τους μοντέλο.

Η σημασία του έργου βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη μετάβαση: δεν περιορίζεται στη γενική συζήτηση για την απολιγνιτοποίηση, αλλά επιχειρεί να δώσει πρακτικά εργαλεία σε ανθρώπους και τοπικούς φορείς που επηρεάζονται άμεσα από αυτήν.

Τι αναπτύσσει το έργο

Το “Green Pre-Incubators for Just Transition” αναπτύσσει και εφαρμόζει ένα δομημένο πρόγραμμα προ-θερμοκοίτισης και υποστήριξης για την πράσινη επιχειρηματικότητα στην περιοχή της Φλώρινας και του Νόβατσι.

Παράλληλα, αυξάνει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις επιχειρηματικές ευκαιρίες που επικεντρώνονται στο κλίμα και βοηθά τους νέους, τους ανέργους και τους επίδοξους επιχειρηματίες να αναπτύξουν βιώσιμες ιδέες, με παράλληλη μείωση των εκπομπών άνθρακα.

Μέσω ψηφιακών εργαλείων, εκπαιδευτικών εργαστηρίων και καθοδήγησης, οι συμμετέχοντες αποκτούν δεξιότητες στον σχεδιασμό επιχειρηματικών ιδεών, την ανάπτυξη επιχειρήσεων και την κλιματική καινοτομία.

Η εφαρμογή σε Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία

Στην Ελλάδα, το έργο παρέχει έναν πλήρη κύκλο εκπαιδευτικού προγράμματος κατάρτισης, που υποστηρίζει τους συμμετέχοντες από τις αρχικές ιδέες έως την ωρίμανση πράσινων επιχειρηματικών ιδεών που ευθυγραμμίζονται με τις περιφερειακές προτεραιότητες μετάβασης.

Στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, το έργο επικεντρώνεται στη μεταφορά γνώσης, σε κοινά εργαστήρια και σε διάλογο με επίκεντρο την πολιτική. Με αυτόν τον τρόπο, συνδέει τους τοπικούς φορείς με δοκιμασμένες προσεγγίσεις και εμπειρίες από την ελληνική διαδικασία μετάβασης.

Η διασυνοριακή ανταλλαγή ενισχύει τη συνεργασία, επιτρέπει τη μεταφορά εμπειρίας και υποστηρίζει τους δήμους στη διαμόρφωση οδών Δίκαιης Μετάβασης.

Οι στόχοι του προγράμματος

Το έργο θέτει ως βασικό στόχο τον προσδιορισμό τάσεων και εμποδίων για μια δίκαιη μετάβαση από τον λιγνίτη σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.

Στο πλαίσιο αυτό, οι βασικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες που επηρεάζονται από τη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα θα οριστούν και θα ομαδοποιηθούν ανάλογα με τις ανάγκες, τις δεξιότητες και τα επίπεδα ετοιμότητάς τους για πράσινη επιχειρηματικότητα.

Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου προγράμματος κατάρτισης για την επιτάχυνση της ανάπτυξης πράσινων επιχειρήσεων, προσαρμοσμένου στις ανάγκες και απαιτήσεις της μεταλιγνιτικής εποχής.

Στους στόχους περιλαμβάνεται επίσης η ανάπτυξη και εφαρμογή του προγράμματος κατάρτισης πράσινης επιχειρηματικότητας, η αναβάθμιση γνώσεων και δεξιοτήτων, καθώς και η ωρίμανση επιχειρηματικών ιδεών.

Πράσινη επιχειρηματικότητα και τοπική ανάπτυξη

Συνδέοντας την επιχειρηματικότητα, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την τοπική διακυβέρνηση, το έργο θέτει τις βάσεις για μακροπρόθεσμες μειώσεις εκπομπών και βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη.

Η προσέγγιση αυτή μπορεί να υποστηρίξει τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και προοπτικών σταδιοδρομίας στην πράσινη οικονομία, ενισχύοντας την τοπική οικονομική ανάπτυξη σε περιοχές που χρειάζονται εναλλακτικές διαδρομές μετά την απολιγνιτοποίηση.

Τελικά, οι γνώσεις και τα αποτελέσματα του έργου αναμένεται να ενσωματωθούν στην πολιτική και την εκπαίδευση, ώστε να υποστηριχθεί η αναπαραγωγή του μοντέλου και η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.

Οι φορείς και η χρηματοδότηση

Στο έργο συμμετέχουν το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ως συντονιστής, το Cluster Βιοοικονομίας και Περιβάλλοντος Δυτικής Μακεδονίας, CluBE, η National Extension Agency, ο Δήμος Φλώρινας και ο Δήμος Νόβατσι.

Το έργο αποτελεί μέρος της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για το Κλίμα, EUKI, του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Υπουργείου Περιβάλλοντος, Κλιματικής Δράσης, Προστασίας της Φύσης και Πυρηνικής Ασφάλειας, BMUKN.

Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανατρέξουν στην επίσημη σελίδα του έργου.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Δίκαιη Μετάβαση δεν αφορά μόνο ενεργειακές υποδομές και χρηματοδοτικά εργαλεία. Αφορά και την ικανότητα των τοπικών κοινωνιών να δημιουργήσουν νέες δεξιότητες, νέες επιχειρήσεις και νέες προοπτικές απασχόλησης σε ένα διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο.