ΕΕ: Βραβεία €100.000 για την ισότητα στην έρευνα

Η πρόσκληση δεν χρηματοδοτεί τη δημιουργία ενός νέου σχεδίου ισότητας. Επιβραβεύει οργανισμούς που έχουν ήδη περάσει από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή και μπορούν να τεκμηριώσουν θεσμικές αλλαγές, συγκεκριμένες δράσεις και αποτελέσματα στο εσωτερικό τους.

Τέσσερα βραβεία συνολικού ύψους €400.000

Ο συνολικός προϋπολογισμός της διοργάνωσης ανέρχεται σε 400.000 ευρώ, με κάθε βραβευόμενο οργανισμό να λαμβάνει 100.000 ευρώ και το σχετικό ευρωπαϊκό τρόπαιο.

Τα βραβεία κατανέμονται σε τρεις κατηγορίες:

• Sustainable Gender Equality Champions, με έναν νικητή.
• Newcomer Gender Equality Champions, με δύο νικητές.
• Inclusive Gender Equality Champions, με έναν νικητή.

Κάθε οργανισμός μπορεί να υποβάλει αίτηση σε μία μόνο κατηγορία, ενώ οι νικητές προηγούμενων διοργανώσεων δεν έχουν δικαίωμα νέας συμμετοχής.

Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά έως τις 29 Σεπτεμβρίου 2026, στις 17:00 ώρα Βρυξελλών, μέσω του ευρωπαϊκού Funding and Tenders Portal. Η αξιολόγηση θα πραγματοποιηθεί από τον Οκτώβριο του 2026 έως τον Ιανουάριο του 2027 και οι νικητές αναμένεται να ανακοινωθούν έως τον Μάρτιο του 2027.

Ποιοι οργανισμοί μπορούν να συμμετάσχουν

Η πρόσκληση απευθύνεται σε νομικά πρόσωπα του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα που δραστηριοποιούνται στην έρευνα, όπως:

• πανεπιστήμια και ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης,
• δημόσια ή ιδιωτικά ερευνητικά κέντρα,
• οργανισμοί που εκτελούν ερευνητικές και καινοτομικές δραστηριότητες.

Οι φορείς πρέπει να είναι εγκατεστημένοι σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε χώρα συνδεδεμένη με το Horizon Europe ή, για πρώτη φορά στη φετινή διοργάνωση, σε χώρα με καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη στην ΕΕ.

Η αίτηση πρέπει να υποβάλλεται από ένα και μόνο νομικό πρόσωπο. Κοινές αιτήσεις, συμπράξεις ή κοινοπρακτικές υποψηφιότητες δεν γίνονται δεκτές.

Απαραίτητο το ενεργό Gender Equality Plan

Βασική προϋπόθεση συμμετοχής αποτελεί η ύπαρξη ενεργού Gender Equality Plan – GEP, δηλαδή Σχεδίου Ισότητας των Φύλων.

Το GEP δεν είναι μια γενική δήλωση αρχών. Πρόκειται για οργανωμένο σύνολο δεσμεύσεων, στόχων και ενεργειών που αποσκοπούν στην αλλαγή των πολιτικών, των διαδικασιών και της οργανωσιακής κουλτούρας ενός φορέα.

Για να θεωρείται συμβατό με τις απαιτήσεις του Horizon Europe, πρέπει να πληροί τέσσερις βασικές προϋποθέσεις:

• να αποτελεί δημόσια διαθέσιμο επίσημο έγγραφο, εγκεκριμένο ή υπογεγραμμένο από την ανώτατη διοίκηση,
• να συνοδεύεται από συγκεκριμένους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους,
• να προβλέπει συλλογή και παρακολούθηση δεδομένων ανά φύλο και τακτική δημοσίευση δεικτών,
• να περιλαμβάνει ενημέρωση και εκπαίδευση εργαζομένων και στελεχών για την ισότητα και τις έμφυλες προκαταλήψεις.

Οι υποψήφιοι πρέπει να επισυνάψουν το ισχύον GEP και, εφόσον είναι διαφορετικό, το σχέδιο πάνω στο οποίο βασίζεται η υποψηφιότητά τους.

Τι αφορά κάθε κατηγορία

Η κατηγορία Sustainable Gender Equality Champions απευθύνεται σε οργανισμούς με μακροχρόνιο και σταθερό ιστορικό εφαρμογής πολιτικών ισότητας.

Οι υποψήφιοι πρέπει να δείξουν ότι οι δράσεις τους δεν ήταν αποσπασματικές, αλλά ενσωματώθηκαν στις λειτουργίες, στις αποφάσεις και στην κουλτούρα του οργανισμού. Αξιολογείται επίσης η δυνατότητα οι πρακτικές τους να λειτουργήσουν ως πρότυπο για άλλους φορείς.

Η κατηγορία Newcomer Gender Equality Champions αφορά οργανισμούς που ολοκλήρωσαν πρόσφατα την εφαρμογή του πρώτου τους GEP και έχουν ήδη περάσει στη φάση παρακολούθησης και αξιολόγησης.

Οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν ολοκληρώσει τον αρχικό έλεγχο, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του σχεδίου έως την ημερομηνία λήξης της πρόσκλησης. Παράλληλα, δεν πρέπει να διαθέτουν προηγούμενο μακροχρόνιο ιστορικό συστηματικών πολιτικών ισότητας.

Στην κατηγορία Inclusive Gender Equality Champions εξετάζονται σχέδια που συνδέουν το φύλο με τουλάχιστον δύο ακόμη κοινωνικές κατηγορίες, όπως η αναπηρία, η κοινωνική ή εθνοτική προέλευση, ο σεξουαλικός προσανατολισμός και η ταυτότητα φύλου.

Για τη συγκεκριμένη κατηγορία δεν αρκεί η αναφορά στη συμπερίληψη. Απαιτούνται και συγκεκριμένα αποτελέσματα από την εφαρμογή των σχετικών μέτρων.

Ποια πεδία πρέπει να καλύπτουν οι πολιτικές ισότητας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά τα Σχέδια Ισότητας των Φύλων να καλύπτουν βασικές περιοχές της λειτουργίας ενός πανεπιστημίου ή ερευνητικού οργανισμού.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής,
• η οργανωσιακή κουλτούρα,
• η ισόρροπη εκπροσώπηση στην ηγεσία και στα όργανα λήψης αποφάσεων,
• η ισότητα στις προσλήψεις και στην επαγγελματική εξέλιξη,
• η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στο περιεχόμενο της έρευνας και της διδασκαλίας,
• η πρόληψη και αντιμετώπιση της έμφυλης βίας και της σεξουαλικής παρενόχλησης.

Η αξιολόγηση εξετάζει κατά πόσο οι πολιτικές συνοδεύονται από στόχους, δείκτες, υπεύθυνους εφαρμογής και στοιχεία που αποδεικνύουν την πρόοδο.

Τι πρέπει να περιλαμβάνει η αίτηση

Η υποβολή πραγματοποιείται αποκλειστικά ηλεκτρονικά. Έντυπες αιτήσεις δεν γίνονται δεκτές.

Ο φάκελος περιλαμβάνει το διοικητικό μέρος της αίτησης, τεχνική περιγραφή της υποψηφιότητας και υποχρεωτικό παράρτημα με το Gender Equality Plan σε αρχείο PDF.

Η τεχνική περιγραφή δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 15 σελίδες. Επιπλέον σελίδες δεν θα εξεταστούν από τους αξιολογητές.

Ο υποψήφιος πρέπει επίσης να δηλώσει τον δημόσια προσβάσιμο σύνδεσμο στον οποίο έχει αναρτηθεί το GEP, ενώ ενδέχεται σε επόμενο στάδιο να του ζητηθούν πρόσθετα δικαιολογητικά ή ένα σύντομο βίντεο παρουσίασης των επιτευγμάτων του.

Από τις πολιτικές στα μετρήσιμα αποτελέσματα

Ο θεσμός δημιουργήθηκε το 2022 και λειτουργεί συμπληρωματικά προς την απαίτηση του Horizon Europe να διαθέτουν ενεργό GEP ορισμένες κατηγορίες οργανισμών που υποβάλλουν προτάσεις χρηματοδότησης.

Η διαφορά είναι ότι το βραβείο δεν εξετάζει απλώς αν υπάρχει ένα σχέδιο. Εστιάζει στο κατά πόσο αυτό έχει οδηγήσει σε πραγματική θεσμική και πολιτισμική αλλαγή.

Για έναν υποψήφιο οργανισμό, επομένως, κρίσιμη δεν είναι μόνο η ποιότητα του εγγράφου, αλλά η δυνατότητα να παρουσιάσει δεδομένα, παραδείγματα και αποτελέσματα: μεταβολές στην εκπροσώπηση, καλύτερες διαδικασίες προσλήψεων, ασφαλέστερο εργασιακό περιβάλλον, ισότιμη επαγγελματική εξέλιξη και ουσιαστική ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην έρευνα.

Η πρόσκληση δίνει στους ελληνικούς πανεπιστημιακούς και ερευνητικούς φορείς τη δυνατότητα να διεκδικήσουν ευρωπαϊκή αναγνώριση και χρηματικό βραβείο. Προϋποθέτει, όμως, ότι η ισότητα έχει ήδη περάσει από το επίπεδο της δέσμευσης στην τεκμηριωμένη εφαρμογή.