Κύπρος: Οι μακροοικονομικές μεταρρυθμίσεις ως «πηδάλιο πλοήγησης» στα ταραγμένα «γεωπολιτικά» νερά της νοτιοανατολικής Μεσογείου

Η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έδωσαν γενναιόδωρη οικονομική βοήθεια με τη μορφή δανείων για συγκεκριμένα αναπτυξιακά έργα, συμπεριλαμβανομένης της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, της ανάπτυξης λιμένων και των συστημάτων αποχέτευσης. Μεμονωμένες ξένες χώρες διέθεσαν επίσης κάποια βοήθεια στην Κύπρο. Αυτές οι χώρες και οι οργανισμοί παρείχαν εμπειρογνώμονες για να συμβουλεύουν τον οικονομικό σχεδιασμό και να ξεκινούν παραγωγικά έργα. Υποτροφίες και επιχορηγήσεις παρείχαν για την εκπαίδευση Κυπρίων ειδικών σε αυτούς τους τομείς. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) και το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκαν σημαντικά, η γεωργική παραγωγή διπλασιάστηκε, η βιομηχανική παραγωγή και οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών υπερτριπλασιάστηκαν και ο τουρισμός έγινε σημαντική πηγή εισροής ξένου συναλλάγματος.

Πράσινη μετάβαση: Στον τομέα των πολιτικών για το κλίμα και το περιβάλλον, η Κύπρος αντιμετωπίζει την πρόκληση των υψηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, των κενών στη διαχείριση των υδάτων και των αποβλήτων, καθώς και την ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας και της άγριας ζωής. Τα βασικά μέτρα για την πράσινη μετάβαση

Οι πράσινες επενδύσεις του σχεδίου περιλαμβάνουν διάφορα προγράμματα στήριξης αξίας 

• 148 εκατομμυρίων ευρώ, που προωθούν την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και καταπολεμούν την ενεργειακή φτώχεια.
• Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης  επενδύσεις ύψους  53 εκατομμυρίων ευρώ για την προώθηση της βιώσιμης και πράσινης κινητικότητας  και την ενθάρρυνση της μετάβασης από τα ιδιωτικά αυτοκίνητα στις δημόσιες συγκοινωνίες, καθώς και την προώθηση της χρήσης ηλεκτρικών οχημάτων.
• Περιλαμβάνονται αρκετές μεταρρυθμίσεις που θα εισαγάγουν πράσινη φορολογία, θα αναμορφώσουν την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και θα διευκολύνουν τη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων.

Ψηφιακή μετάβαση: Οι ψηφιακές προκλήσεις  για την Κύπρο περιλαμβάνουν  τη συνδεσιμότητα , ιδίως την κάλυψη σταθερού δικτύου πολύ υψηλής χωρητικότητας. Η Κύπρος πρέπει επίσης να καταβάλει προσπάθειες για την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλες τις ομάδες του πληθυσμού. Μια άλλη πρόκληση για την Κύπρο αφορά  τις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες  , καθώς το επίπεδο της διαδικτυακής αλληλεπίδρασης μεταξύ των δημόσιων αρχών και του ευρέος κοινού θα πρέπει να βελτιωθεί. Τα βασικά μέτρα για την ψηφιακή μετάβαση:

• Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κύπρου υποστηρίζει την ψηφιακή μετάβαση.
• Οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις υποστηρίζουν  τη συνδεσιμότητα  ενισχύοντας την πρόσβαση σε υποδομές επικοινωνιών και υποστηρίζοντας έναν ψηφιακό μετασχηματισμό χωρίς αποκλεισμούς.
• 132 εκατομμύρια ευρώ  θα επενδυθούν για την  ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, καθώς το σχέδιο περιλαμβάνει την οικοδόμηση μιας ασφαλούς, ολοκληρωμένης και σύγχρονης ψηφιακής αρχιτεκτονικής για τη μετάβαση στις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες.
• Το σχέδιο προωθεί επίσης  την ψηφιακή εκπαίδευση και τις δεξιότητες , ιδίως μέσω της αναβάθμισης των ψηφιακών υποδομών και εργαλείων στα σχολεία, της παροχής στους εκπαιδευτικούς ψηφιακής κατάρτισης και προγραμμάτων αναβάθμισης και επανεκπαίδευσης για διάφορα τμήματα της κυπριακής κοινωνίας.
• Επίσης, διευκολύνει τη  μετάβαση στην ψηφιακή υγεία  εκσυγχρονίζοντας τα συστήματα πληροφορικής του Εθνικού Συστήματος Υγείας και αναπτύσσοντας διασυνοριακές υπηρεσίες ηλεκτρονικής υγείας.

Οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα: Οι βασικές μακροοικονομικές προκλήσεις  για την οικονομία της Κύπρου περιλαμβάνουν τη  βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και το υψηλό χρέος των νοικοκυριών,  την περιορισμένη  πρόσβαση των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση , τις μεγάλες  ανεπάρκειες στη δημόσια διοίκηση, την υψηλή οικονομική εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό τομέων, την ανάγκη να καταστεί το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης πιο ανθεκτικό και την ανάγκη αναβάθμισης και επανεκπαίδευσης του εργατικού δυναμικού.

Στον κοινωνικό τομέα, οι βασικές προκλήσεις περιλαμβάνουν τη χαμηλή εμβέλεια και ενεργοποίηση των νέων, το σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και τις αδυναμίες στην προσχολική  εκπαίδευση και τη φροντίδα των παιδιών. 

Τα βασικά μέτρα για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας

• Το σχέδιο ενισχύει την οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα με μέτρα που στοχεύουν στο να θέσουν τη χώρα στον σωστό δρόμο προς τη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής και ανθεκτικής οικονομίας με διαφοροποιημένη παραγωγική βάση και κοινωνική ολοκλήρωση.
• Η Κύπρος θα επενδύσει, μεταξύ άλλων,  74 εκατομμύρια ευρώ στην έρευνα και την καινοτομία  και  43,4 εκατομμύρια ευρώ  για τη βελτίωση  της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση.
• Σημαντικές επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις στοχεύουν στην αύξηση της αποτελεσματικότητας, της προσβασιμότητας και της ανθεκτικότητας του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, επενδύοντας  94 εκατομμύρια ευρώ για την αναβάθμιση των κρατικών νοσοκομείων.
• Όσον αφορά την αγορά εργασίας και τους νέους, η Κύπρος θα επενδύσει  21 εκατομμύρια ευρώ σε επανεκπαίδευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων  και  43 εκατομμύρια ευρώ σε αναβάθμιση των σχολικών υποδομών .
• Σημαντικές μεταρρυθμίσεις θα εφαρμοστούν επίσης με στόχο την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας μέσω της μείωσης του υψηλού επιπέδου των μη εξυπηρετούμενων δανείων, της βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού συστήματος και της καταπολέμησης του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού.

Η Κύπρος έχει μια ανοιχτή, ελεύθερη αγορά, βασισμένη στις υπηρεσίες οικονομία με κάποια ελαφριά μεταποίηση. Διεθνώς, η Κύπρος προωθεί τη γεωγραφική της θέση ως «γέφυρα» μεταξύ Ανατολής και Δύσης, μαζί με τον μορφωμένο αγγλόφωνο πληθυσμό της, το μέτριο τοπικό κόστος, τις καλές αεροπορικές συνδέσεις και τις τηλεπικοινωνίες. Από την ανεξαρτησία της από το Ηνωμένο Βασίλειο το 1960, η Κύπρος έχει σημειώσει επιτυχημένες οικονομικές επιδόσεις, που αντικατοπτρίζονται στην ισχυρή ανάπτυξη, τις συνθήκες πλήρους απασχόλησης και τη σχετική σταθερότητα. 

Η υπανάπτυκτη αγροτική οικονομία που κληρονόμησε από την αποικιακή κυριαρχία έχει μετατραπεί σε μια σύγχρονη οικονομία, με δυναμικές υπηρεσίες, βιομηχανικούς και γεωργικούς τομείς και προηγμένες φυσικές και κοινωνικές υποδομές. Οι Κύπριοι είναι από τους πιο εύπορους λαούς στην περιοχή της Μεσογείου , με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ το 2025 να ξεπερνά τα 42.000 δολάρια σε ονομαστικούς όρους και τα 65.000 δολάρια με βάση την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης .

Η νέα Στρατηγική περιέχει τις απαιτούμενες κατευθύνσεις αλλά και προϋποθέσεις για στοχευμένη και αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και επενδυτικών πολιτικών της χώρας μέχρι το 2035. Η Κύπρος πρέπει να μετατραπεί σε κράτος πρότυπο με μια ακμάζουσα, ανθεκτική οικονομία και μια δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς κοινωνία. Όλες οι πτυχές της Στρατηγικής υποστηρίζουν την προώθηση της ψηφιοποίησης και τη περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Βασική επιδίωξη είναι η διαμόρφωση ενός νέου, σύγχρονου οικονομικού μοντέλου που θα οδηγήσει στην επίτευξη βιώσιμης μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και στην ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας, με απώτερο στόχο την ευημερία των πολιτών της Κύπρου