Νόμος περί Βιομηχανικής Επιτάχυνσης: Το δόγμα «Made in Europe» των Βρυξελλών, η απανθρακοποίηση & η μακροοικονομική ανθεκτικότητα της Ε.Ε.

Η IAA επιχειρεί να προστατεύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στο πλαίσιο της Συμφωνίας για Καθαρή Βιομηχανία – ιδίως για τον χάλυβα και τους τομείς που καταναλώνουν χάλυβα – χωρίς να αποδυναμώνει αδικαιολόγητα τις δεσμεύσεις της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα, επιδιώκοντας εναρμόνιση μεταξύ της πολιτικής για το κλίμα και της πολιτικής για την ανταγωνιστικότητα.

Ο νόμος προβλέπεται ως μέρος της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την CID, αρχικά με τον δεδηλωμένο στόχο της επιτάχυνσης τόσο της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές όσο και της επαναβιομηχάνισης της ευρωπαϊκής οικονομίας (σίγουρα υποθέτει ότι οι πρόσφατες τάσεις αποβιομηχάνισης θα αντιστραφούν). Η ανακοίνωση CID εντόπισε έξι επιχειρηματικούς παράγοντες για ένα «ακμάζον ευρωπαϊκό βιομηχανικό οικοσύστημα»: προσιτή ενέργεια, ενίσχυση της ζήτησης για καθαρά προϊόντα, χρηματοδότηση, κυκλικότητα και πρόσβαση σε υλικά, παγκόσμιες αγορές και διεθνείς συνεργασίες και δεξιότητες και ποιοτικές θέσεις εργασίας. 

Ο προτεινόμενος νόμος για τον βιομηχανικό επιταχυντή (IAA) θεσπίζει ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για την επιτάχυνση της βιομηχανικής ικανότητας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την υποστήριξη της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές σε βασικούς στρατηγικούς τομείς. Σε ένα πλαίσιο παγκόσμιου ανταγωνισμού, γεωπολιτικών εντάσεων, υψηλού ενεργειακού κόστους και μείωσης της βιομηχανικής ικανότητας, η πρωτοβουλία επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η πράσινη μετάβαση θα γίνει κινητήρια δύναμη βιομηχανικής ευημερίας και όχι αποβιομηχάνισης.

Αντιμετωπίζει τρεις βασικές προκλήσεις: ανεπαρκή ζήτηση για ευρωπαϊκά βιομηχανικά προϊόντα χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ευπάθειες στην αλυσίδα εφοδιασμού σε στρατηγικούς τομείς και τεχνολογίες και αργή ανάπτυξη λύσεων βιομηχανικής απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές λόγω φραγμών στην αδειοδότηση και στις επενδύσεις. Ενισχύοντας τη ζήτηση για καθαρά και «Κατασκευασμένα στην ΕΕ» προϊόντα, απλοποιώντας και επιταχύνοντας την αδειοδότηση για κατασκευαστικά έργα, υποστηρίζοντας βιομηχανικούς ομίλους και επιτρέποντας καλύτερη διαφοροποίηση της αγοράς για τον χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ο νόμος στοχεύει στην ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της ΕΕ, στη διασφάλιση θέσεων εργασίας, στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και στη συμβολή στην κλιματική ουδετερότητα, διατηρώντας παράλληλα την οικονομική και κοινωνική σταθερότητα σε ολόκληρη την Ένωση.

Μεταξύ των στόχων της IAA είναι η δημιουργία πρωτοπόρων αγορών. Οι πρωτοπόρες αγορές είναι αγορές όπου συγκεκριμένες συνθήκες - όπως η εγχώρια ζήτηση, τα κανονιστικά πλαίσια και οι προτιμήσεις των χρηστών - επιτρέπουν την έγκαιρη υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, προϊόντων ή μοντέλων παραγωγής. Οι καινοτομίες που αρχικά εδραιώνονται σε αυτές τις αγορές είναι πιο πιθανό να εξαπλωθούν σε μεγάλη κλίμακα από τις εναλλακτικές λύσεις. Η δημιουργία πρωτοπόρων αγορών για βιομηχανικά προϊόντα χαμηλών εκπομπών επιτρέπει την ενσωμάτωση των πολιτικών στήριξης της προσφοράς με τη σαφή ευρωπαϊκή εγχώρια ζήτηση, συμβάλλοντας στην κλιμάκωση της βιώσιμης παραγωγής και στην προώθηση της υιοθέτησης σε μεγάλη κλίμακα πιο βιώσιμων λύσεων χαμηλών εκπομπών. 

Οι «στρατηγικές βιομηχανίες» που ιεραρχούνται κατά προτεραιότητα από την IAA είναι οι «ενεργοβόρες βιομηχανίες» – συμπεριλαμβανομένου του τομέα σιδήρου και χάλυβα – οι «τεχνολογίες μηδενικού καθαρού κόστους». Η Επιτροπή αναφέρει τις υψηλές τιμές ενέργειας, την παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, το υψηλό κεφαλαιουχικό και λειτουργικό κόστος, τους περιορισμένους επενδυτές και τα επαχθή κανονιστικά εμπόδια ως παράγοντες που μειώνουν την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ σε αυτούς τους τομείς.

Για την καταπολέμηση της πτωτικής τάσης, η πρόταση της IAA εισάγει ένα νέο γενικό κριτήριο αναφοράς για τη βιομηχανική μεταποιητική ικανότητα της ΕΕ – που αξιολογείται με βάση τη συνολική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του μπλοκ – με στόχο το μερίδιο των μεταποιητικών τομέων να φτάσει το 20% έως το 2030.

Στρατηγική εστίαση σε τομείς προτεραιότητας και καθαρές αλυσίδες αξίας: Η IAA θα πρέπει να παραμείνει επικεντρωμένη σε έναν περιορισμένο αριθμό τομέων, τεχνολογιών και μέτρων, δίνοντας προτεραιότητα σε εκείνους με τη μεγαλύτερη συμβολή στους στόχους της ΕΕ για το κλίμα, την οικονομική ανθεκτικότητα και την κοινή ευημερία. 

Διασφάλιση δημόσιων αποδόσεων από τη δημόσια στήριξη: Οι καθαρές βιομηχανίες που επωφελούνται από δημόσια χρηματοδότηση πρέπει να παράγουν σαφή δημόσια απόδοση. Η δημόσια στήριξη θα πρέπει επομένως να εξαρτάται από ισχυρά κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια, παράλληλα με τις απαιτήσεις τοπικού περιεχομένου, για να διασφαλιστεί μια δίκαιη μετάβαση και να τηρηθούν τα υψηλά περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα της ΕΕ. 

Ενίσχυση της συνοχής μεταξύ των κρατών μελών: Η IAA θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην εδαφική συνοχή, διασφαλίζοντας ότι όλα τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες έχουν την ικανότητα να υποστηρίξουν την ανάπτυξη καθαρών βιομηχανικών δραστηριοτήτων και να επωφεληθούν από τη μετάβαση. 

Σχεδιάσμος αξιόπιστων κανόνων για τον χαρακτηρισμο του χάλυβα ως «πράσινο»: Μια «πράσινη» ετικέτα για τον χάλυβα πρέπει να αποκλείει τις διαδικασίες παραγωγής που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα από το να χαρακτηριστούν ως «πράσινες» και να επιβραβεύει την πραγματική πρόοδο προς την κλιματικά ουδέτερη παραγωγή. Η ετικέτα θα πρέπει να υποστηρίζει την επιχειρηματική επιχειρηματολογία της ΕΕ για τον υψηλής ποιότητας κυκλικό και ανανεώσιμο χάλυβα και να συνάδει με τους υποχρεωτικούς κανόνες οικολογικού σχεδιασμού που έχουν αναπτυχθεί στο πλαίσιο του κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό βιώσιμων προϊόντων (ESPR), εναρμονίζοντας τον ορισμό του «καθαρού» χάλυβα, ώστε να αποφευχθεί ο πολλαπλασιασμός των ετικετών που έχουν σχεδιαστεί από τη βιομηχανία και ευνοούν συγκεκριμένες οδούς παραγωγής χωρίς να προσφέρουν πραγματικά περιβαλλοντικά οφέλη. 

Ενσωμάτωση της IAA στα υφιστάμενα κλιματικά και βιομηχανικά πλαίσια της ΕΕ: Η IAA πρέπει να βασίζεται σταθερά στην συμφωνημένη κλιματική πορεία της ΕΕ προς μηδενικές καθαρές εκπομπές και να βασίζεται στην υφιστάμενη νομοθεσία, αντί να ανοίγει εκ νέου τα διευθετημένα αρχεία. Αυτό περιλαμβάνει ειδικότερα: 

• Διατήρηση της έγκαιρης σταδιακής κατάργησης της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής του ΣΕΔΕ της ΕΕ έως το 2034 και τη σταδιακή εφαρμογή της CBAM·
• Αποφυγή περαιτέρω μέτρων «απλοποίησης αδειοδότησης» που ενέχουν τον κίνδυνο υπονόμευσης της συμμετοχής του κοινού και της προστασίας του περιβάλλοντος και, κατά συνέπεια, πυροδοτούν συγκρούσεις και δικαστικές διαμάχες που θα καθυστερούσαν περαιτέρω τον οικονομικό μετασχηματισμό

Η ανταγωνιστικότητα και η ανθεκτικότητα της Ευρώπης την επόμενη δεκαετία θα εξαρτηθούν από την ικανότητά της να αυξήσει γρήγορα τις στρατηγικές βιομηχανικές ικανότητες, να επιταχύνει την απαλλαγή της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές και να μειώσει τις κρίσιμες εξαρτήσεις σε βασικές αλυσίδες αξίας. 

Η ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα σε αυτόν τον τομέα στοχεύει στην ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης, στην υποστήριξη του καθαρού και ψηφιακού βιομηχανικού μετασχηματισμού και στην ενίσχυση της ανάπτυξης καινοτόμων τεχνολογιών σε μεγάλη κλίμακα. 

Ο προτεινόμενος νόμος για τον βιομηχανικό επιταχυντή αποτελεί κεντρικό στοιχείο αυτής της προσέγγισης, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για την απλούστευση των διαδικασιών, την κινητοποίηση επενδύσεων και την επιτάχυνση της υλοποίησης στρατηγικών βιομηχανικών έργων σε ολόκληρη την ΕΕ, ενισχύοντας παράλληλα τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα της Ευρώπης.