Cisaf: Το μοντέλο της Ε.Ε. για την ενίσχυση της ενεργοβόρας βιομηχανίας & το αντιστάθμισμα των επενδύσεων στην αποανθρακοποίηση της οικονομίας

Αυτό περιλαμβάνει τη μείωση των τιμών της ενέργειας, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και τις κατάλληλες συνθήκες για την ευημερία των εταιρειών. Η Συμφωνία παρουσιάζει μέτρα για την ενίσχυση κάθε σταδίου της παραγωγής, με έμφαση στα εξής:  

• ενεργοβόρες βιομηχανίες όπως ο χάλυβας, τα μέταλλα και οι χημικές ουσίες, που χρειάζονται επειγόντως υποστήριξη για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια και την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους, του αθέμιτου παγκόσμιου ανταγωνισμού και των πολύπλοκων κανονισμών
• ο τομέας των καθαρών τεχνολογιών, ο οποίος βρίσκεται στο επίκεντρο της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας και είναι απαραίτητος για τον βιομηχανικό μετασχηματισμό, την κυκλικότητα και την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. 

Σκοπός της CISAF είναι να επιτρέψει στα κράτη του ΕΟΧ να χορηγούν γρήγορα και προβλέψιμα ενισχύσεις σε βασικούς τομείς κρίσιμους για την πράσινη και βιομηχανική μετάβαση της Ευρώπης. 

Βασιζόμενη στην εμπειρία με την TCTF, παρέχει απλουστευμένα κριτήρια, βασισμένα στη συμβατότητα, για την αξιολόγηση μέτρων βοήθειας που:

• Επιτάχυνση της ανάπτυξης καθαρής ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα καύσιμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα. 
• Υποστήριξη του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, ώστε να διασφαλιστεί η μετάβαση σε καθαρή ηλεκτρική ενέργεια χαμηλού κόστους. 
• Διευκόλυνση της βιομηχανικής απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές των υφιστάμενων εγκαταστάσεων παραγωγής. 
• Επέκταση της παραγωγικής ικανότητας καθαρής τεχνολογίας στον ΕΟΧ. 
• Μείωση του κινδύνου στις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, καθαρή τεχνολογία, έργα ενεργειακών υποδομών και έργα που υποστηρίζουν την κυκλική οικονομία.

Ένα άλλο στοιχείο της Συμφωνίας είναι η κυκλικότητα , η οποία στοχεύει στη μείωση των αποβλήτων και στην παράταση της διάρκειας ζωής των υλικών, προωθώντας την ανακύκλωση, την επαναχρησιμοποίηση και τη βιώσιμη παραγωγή. Η μεγιστοποίηση των περιορισμένων πόρων της ΕΕ και η μείωση της υπερβολικής εξάρτησης από προμηθευτές πρώτων υλών τρίτων χωρών είναι ζωτικής σημασίας για μια ανταγωνιστική και ανθεκτική αγορά.    

Η οικονομικά προσιτή ενέργεια αποτελεί το θεμέλιο της ανταγωνιστικότητας. Για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας για τις βιομηχανίες, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, προωθώντας παράλληλα τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα , η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια. Πιο αναλυτικά:

• επιτάχυνση της ανάπτυξης καθαρής ενέργειας, επιταχύνοντας την ηλεκτροδότηση
• ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας με φυσικές διασυνδέσεις
• θα χρησιμοποιούν την ενέργεια πιο αποτελεσματικά και μειώνουν την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
• Τον Μάρτιο του 2026, η Επιτροπή παρουσίασε τον νόμο για τον βιομηχανικό επιταχυντή, με στόχο την αύξηση της ζήτησης για τεχνολογίες και προϊόντα χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ευρωπαϊκής κατασκευής.

Ο νόμος εισάγει απαιτήσεις «Made in EU» και χαμηλών εκπομπών άνθρακα για τις δημόσιες συμβάσεις και τα προγράμματα δημόσιας στήριξης σε βασικούς στρατηγικούς τομείς.

Θέτει επίσης όρους για επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 100 εκατομμυρίων ευρώ από εταιρείες από χώρα εκτός ΕΕ που ελέγχει περισσότερο από το 40% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας σε τομείς όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες, η ηλιακή ενέργεια και οι κρίσιμες πρώτες ύλες. Για να πληρούν τις προϋποθέσεις, οι εν λόγω επενδύσεις πρέπει να δημιουργούν θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας, να προωθούν την καινοτομία και την ανάπτυξη, να δημιουργούν πραγματική αξία στην ΕΕ και να συμμορφώνονται με τις τοπικές απαιτήσεις περιεχομένου.

Η Επιτροπή θα επανεξετάσει επίσης το πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων το 2026, με σκοπό την εισαγωγή κριτηρίων βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας και ευρωπαϊκών προτιμήσεων στις δημόσιες συμβάσεις για στρατηγικούς τομείς. 
Η Συμφωνία για την Καθαρή Βιομηχανία θα κινητοποιήσει πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ για την υποστήριξη της καθαρής βιομηχανίας που κατασκευάζεται στην ΕΕ. Η Επιτροπή ήδη:

• δρομολόγησε ειδική πρόσκληση στο πλαίσιο του Ορίζοντα Ευρώπη, αξίας 450 εκατομμυρίων ευρώ, για την τόνωση της έρευνας και της καινοτομίας σε αυτούς τους τομείς.
• ενέκρινε ένα νέο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία, με στόχο την επιτάχυνση της έγκρισης κρατικών ενισχύσεων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στη βιομηχανία και την ικανότητα παραγωγής καθαρής τεχνολογίας.
• τροποποίησε τον κανονισμό InvestEU για να αυξήσει το ποσό των οικονομικών εγγυήσεων που μπορεί να παρέχει το InvestEU για την υποστήριξη επενδύσεων. Αυτό με τη σειρά του θα κινητοποιήσει έως και 50 δισεκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη καθαρής τεχνολογίας, καθαρής κινητικότητας και μείωσης των αποβλήτων.

Η Επιτροπή θα ενισχύσει το Ταμείο Καινοτομίας και θα προτείνει μια τράπεζα απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές στη βιομηχανία , με στόχο τη χρηματοδότηση 100 δισεκατομμυρίων ευρώ, με βάση τα διαθέσιμα κεφάλαια στο Ταμείο Καινοτομίας, τα πρόσθετα έσοδα που προκύπτουν από τμήματα του ΣΕΔΕ, καθώς και την αναθεώρηση του InvestEU.

Οι κρίσιμες πρώτες ύλες είναι καθοριστικής σημασίας για τη βιομηχανία μας. Η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει την πρόσβαση σε αυτά τα υλικά και να μειώσει την εξάρτηση από αναξιόπιστους προμηθευτές. 

Η ενσωμάτωση της κυκλικότητας στη στρατηγική μας για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές είναι ζωτικής σημασίας για την αξιοποίηση στο έπακρο των περιορισμένων πόρων της ΕΕ. 

Η Επιτροπή θα: 

• δημιουργήσει μηχανισμό που θα επιτρέπει στις ευρωπαϊκές εταιρείες να συνεργάζονται και να συγκεντρώνουν τη ζήτησή τους για κρίσιμες πρώτες ύλες
• δημιουργήσει ένα κέντρο κρίσιμων πρώτων υλών της ΕΕ για την κοινή αγορά πρώτων υλών εκ μέρους ενδιαφερόμενων εταιρειών, γεγονός που θα δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας και θα προσφέρει μεγαλύτερη μόχλευση για τη διαπραγμάτευση καλύτερων τιμών και όρων
• θα υιοθετήσει έναν νόμο για την κυκλική οικονομία το 2026 για να επιταχύνει την κυκλική μετάβαση και να διασφαλίσει ότι τα σπάνια υλικά χρησιμοποιούνται και επαναχρησιμοποιούνται αποτελεσματικά, να μειώσει τις παγκόσμιες εξαρτήσεις μας και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας. Στόχος είναι το 24% των υλικών να είναι κυκλικά έως το 2030. 

Η ΕΕ χρειάζεται αξιόπιστους παγκόσμιους εταίρους περισσότερο από ποτέ. Εκτός από τις τρέχουσες και τις νέες εμπορικές συμφωνίες, η Επιτροπή

• ενίσχυσε τον μηχανισμό προσαρμογής στα σύνορα άνθρακα, το εργαλείο της ΕΕ για την επιβολή δίκαιης τιμής στον άνθρακα που εκπέμπεται κατά την παραγωγή αγαθών έντασης άνθρακα 
• παρουσιάζει το νέο παγκόσμιο όραμα της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια, σκιαγραφώντας πώς η ΕΕ μπορεί να διαμορφώσει μια καθαρή και ανθεκτική παγκόσμια μετάβαση
• ξεκίνησε Συνεργασίες Καθαρού Εμπορίου και Επενδύσεων για τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού και τη σύναψη αμοιβαία επωφελών συμφωνιών. Η πρώτη τέτοια συνεργασία ήταν με τη Νότια Αφρική.

Η Επιτροπή σχεδιάζει επίσης να διασφαλίσει ότι η βιομηχανία της ΕΕ είναι οικονομικά ασφαλής και ανθεκτική, απέναντι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό και τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες, μέσω μιας σειράς μέσων εμπορικής άμυνας και άλλων μέσων.

Το εργατικό δυναμικό της ΕΕ πρέπει να διαθέτει τις απαραίτητες δεξιότητες για να υποστηρίξει τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα, συμπεριλαμβανομένων δεξιοτήτων σε καθαρές τεχνολογίες, ψηφιοποίηση και επιχειρηματικότητα.