Δημοσιονομικά: Θα τα καταφέρει η Γαλλία ή το δημόσιο χρέος θα «διαρρήξει» την ευρωπαϊκή σταθερότητα;

Ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι το χρέος της Γαλλίας έφτασε επίσης σε ιστορικό υψηλό σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας, φτάνοντας στο 119% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου από το INSEE, το εθνικό στατιστικό ινστιτούτο της Γαλλίας.

Η Γαλλία παραμένει μια σημαντική βιομηχανική δύναμη και έχει την έβδομη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο. Ωστόσο, στα τέλη Ιουνίου, το δημόσιο χρέος της ανερχόταν σε 3,596 τρισεκατομμύρια ευρώ (4,08 τρισεκατομμύρια δολάρια), που αντιστοιχεί στο 119% του ΑΕΠ, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε αυτή την εβδομάδα το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Μελετών της Γαλλίας. Η Γαλλία δεν είναι η μόνη που έχει συσσωρεύσει χρέη τα τελευταία χρόνια. Στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026, ο λόγος του ακαθάριστου χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ διαμορφώθηκε στο 88,9%, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, της επίσημης στατιστικής υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Κάθε χρόνο, η Γαλλία καταρτίζει έναν προϋπολογισμό. Αυτοί οι πόροι προέρχονται κυρίως από φόρους και εισφορές που καταβάλλουν ιδιώτες και επιχειρήσεις. Οι δαπάνες είναι τα χρήματα που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση δημόσιων υπηρεσιών όπως η εκπαίδευση, το δικαστικό σύστημα ή η αστυνόμευση. Τα τελευταία 50 χρόνια, οι δαπάνες έχουν υπερβεί τα έσοδα, με αποτέλεσμα το έλλειμμα του προϋπολογισμού. Για να χρηματοδοτήσει αυτό το κενό και να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τις δημόσιες υπηρεσίες, η Γαλλία λαμβάνει δάνεια. Η συνολική αξία αυτών των δανείων αποτελεί το δημόσιο χρέος. Τα ελλείμματα έχουν σημασία επειδή οι επενδυτές απαιτούν περισσότερα σε αντάλλαγμα όταν δανείζουν χρήματα στην κυβέρνηση.

Η κοινωνική πρόνοια στη Γαλλία περιλαμβάνει όλα τα συστήματα που έχουν ως στόχο την προστασία των ανθρώπων από τις οικονομικές συνέπειες των κοινωνικών κινδύνων (ασθένεια, μητρότητα, γήρας, ανεργία).

Η κοινωνική πρόνοια αναφέρεται σε όλους τους μηχανισμούς συλλογικής πρόβλεψης, που επιτρέπουν στα άτομα να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές συνέπειες των «κοινωνικών κινδύνων». Πρόκειται για καταστάσεις που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την οικονομική ασφάλεια του ατόμου ή της οικογένειάς του (που ορίζεται ως μια ομάδα ανθρώπων που συνδέονται με δεσμούς γενεαλογίας και συμμαχίας), προκαλώντας μείωση των πόρων του ή αύξηση των δαπανών του (γήρας, ασθένεια, αναπηρία, ανεργία, μητρότητα, οικογενειακές ευθύνες κ.λπ.). Στη Γαλλία, το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας αντιπροσωπεύει περίπου 500 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, ή περισσότερο από 30% του ΑΕΠ.

Η Γαλλία ισοσκέλισε τον προϋπολογισμό της τελευταία φορά το 1973, διατηρώντας παράλληλα ένα γενναιόδωρο κράτος πρόνοιας με ισχυρή προστασία των εργαζομένων. Για χρόνια, το συσσωρευμένο χρέος ήταν υψηλό - πάνω από 90% του ετήσιου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος από το 2008 και μετά - αλλά διαχειρίσιμο λόγω της σταθερής ανάπτυξης και των ετών σχεδόν μηδενικών επιτοκίων.

Στη συνέχεια ήρθε η πανδημία, ακολουθούμενη από μια ενεργειακή κρίση, αφού η Ρωσία διέκοψε το μεγαλύτερο μέρος του εφοδιασμού με φυσικό αέριο μετά την εισβολή της στην Ουκρανία το 2022. Η γαλλική κυβέρνηση ξόδεψε πολλά σε επιδοτήσεις για να κρατήσει τις επιχειρήσεις στην επιφάνεια και να προστατεύσει τους ανθρώπους από το υψηλότερο κόστος ενέργειας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα επιτόκια αυξήθηκαν ξαφνικά. Το χρέος στη Γαλλία αυξήθηκε από 98% του ΑΕΠ το προ-πανδημικού έτους 2019 σε 114% το 2020.

Η κυβέρνηση της Γαλλίας παρουσιάζει έλλειμμα στον προϋπολογισμό κάθε χρόνο από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Από το 2021, το χρέος της γαλλικής κυβέρνησης έφτασε στο ισοδύναμο του 118,6% του γαλλικού ΑΕΠ. 

Σύμφωνα με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη υποτίθεται ότι περιορίζουν το χρέος τους στο 60% του ΑΕΠ ή μειώνουν τον λόγο διαρθρωτικά προς αυτό το όριο και διατηρούν δημόσια ελλείμματα που δεν υπερβαίνουν το 3,0% του ΑΕΠ. 

Στα τέλη του 2012, οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας προειδοποίησαν ότι τα αυξανόμενα επίπεδα χρέους της γαλλικής κυβέρνησης έθετε σε κίνδυνο την πιστοληπτική αξιολόγηση AAA της Γαλλίας, αυξάνοντας την πιθανότητα μελλοντικής υποβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας και επακόλουθου υψηλότερου κόστους δανεισμού για τη γαλλική κυβέρνηση. Το 2012, η ​​Γαλλία υποβαθμίστηκε από τους οίκους αξιολόγησης Moody's , Standard & Poor 's (S&P) και Fitch σε πιστοληπτική αξιολόγηση AA+. Τον Δεκέμβριο του 2014, η πιστοληπτική αξιολόγηση της Γαλλίας υποβαθμίστηκε περαιτέρω από τους οίκους αξιολόγησης Fitch και S&P σε AA.

Ο Μακρόν, συγκλονισμένος από τις διαμαρτυρίες για τις συντάξεις, ορκίστηκε τον Μάιο του 2023 να κατασκευάσει εργοστάσια, να ενισχύσει τη δημιουργία θέσεων εργασίας και να κάνει τη Γαλλία πιο ανεξάρτητη. 

Η κυβέρνηση της Γαλλίας γνώρισε μια σημαντική μετατόπιση στη θέση της στην αγορά ομολόγων στις 26 Σεπτεμβρίου 2024, όταν η απόδοση των ομολόγων της ξεπέρασε αυτή της Ισπανίας για πρώτη φορά από το 2007. Η απόδοση των 10ετών γαλλικών ομολόγων έφτασε το 2,97%, υπερβαίνοντας ελαφρώς την απόδοση των ισπανικών ομολόγων παρόμοιας διάρκειας, παρά την συνήθως υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση της Γαλλίας . Αυτή η εξέλιξη προκάλεσε ανησυχίες στους επενδυτές σχετικά με την ικανότητα της Γαλλίας να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τα δημόσια οικονομικά της . Οι αποδόσεις των ομολόγων της Γαλλίας αναφέρθηκαν υψηλότερες από αυτές της Πορτογαλίας και πλησιάζουν τα επίπεδα που παρατηρούνται στην Ιταλία και την Ελλάδα , χώρες που παραδοσιακά θεωρούνται ότι έχουν υψηλότερους οικονομικούς κινδύνους στην Ευρωζώνη. 

Επιπλέον, η Γαλλία αντιμετωπίζει δημοσιονομική κρίση το 2024, με το έλλειμμα να κινδυνεύει να ξεπεράσει το 6% του ΑΕΠ, σημαντικά υψηλότερο από την εκτίμηση της προηγούμενης κυβέρνησης που ήταν 5,1%. Ο νεοδιορισθείς υπουργός Οικονομικών, Αντουάν Αρμάν, και ο υπουργός Προϋπολογισμού, Λοράν Σεν-Μαρτέν, δεσμεύτηκαν να επικεντρωθούν στις περικοπές δαπανών πριν εξετάσουν αυξήσεις φόρων για την αντιμετώπιση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Ο πρωθυπουργός Μισέλ Μπαρνιέ ανέλαβε την οριστικοποίηση του προϋπολογισμού του 2025 εντός ημερών, εν μέσω πιέσεων για την παρουσίαση ρεαλιστικών σχεδίων για τη μείωση του ελλείμματος. 

Τον Σεπτέμβριο του 2026, οι αποδόσεις των γαλλικών 10ετών κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν πάνω από 4,13%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδό τους από το 2008, εν μέσω ανησυχιών για το αυξανόμενο δημόσιο χρέος της Γαλλίας, το πολιτικό αδιέξοδο και την αβεβαιότητα γύρω από τον προϋπολογισμό του 2027.

Η κυβέρνηση εξετάζει επίσης μέτρα για τον περιορισμό του κόστους των συντάξεων, ιδίως μέσω του περιορισμού της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής τους και της μείωσης της φορολογικής έκπτωσης που είναι διαθέσιμη στους συνταξιούχους. Η μείωση του ανώτατου ορίου φορολογικής έκπτωσης 10% αναμένεται να αποφέρει επιπλέον 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ για το κράτος.