Κομισιόν: Δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο αναθεωρημένων κανόνων αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας

Το σχέδιο αναθεωρημένων οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία και των οριζόντιων κατευθυντήριων γραμμών ακολουθεί διαδικασία επανεξέτασης και αξιολόγησης που δρομολογήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2019. Στόχος είναι η προσαρμογή των ισχυόντων κανόνων σε συγκεκριμένους τομείς στους οποίους διαπιστώθηκε, βάσει αξιολόγησης, ότι δεν ήταν πλήρως προσαρμοσμένοι στις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις που σημειώθηκαν την τελευταία δεκαετία, όπως η ψηφιακή και η πράσινη μετάβαση. Επιπλέον, ορισμένες από τις διατάξεις των οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία θεωρήθηκαν άκαμπτες και πολύπλοκες, και το επίπεδο ασφάλειας δικαίου που παρέχουν οι οριζόντιες κατευθυντήριες γραμμές θεωρήθηκε άνισο για τα διάφορα είδη συμφωνιών οριζόντιας συνεργασίας που καλύπτονται.

Η εκτελεστική αντιπρόεδρος, κ. Μαργκρέιτε Βέστεϊγιερ, αρμόδια για την πολιτική ανταγωνισμού, δήλωσε: «Η αναθεώρηση των οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία και των κατευθυντήριων γραμμών αποτελεί σημαντικό έργο πολιτικής, καθώς αποσαφηνίζει σε ποιες περιπτώσεις οι επιχειρήσεις μπορούν να συνεργάζονται με ανταγωνιστές. Η οριζόντια συνεργασία μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά οικονομικά οφέλη και οφέλη βιωσιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση. Οι προτεινόμενοι αναθεωρημένοι κανόνες έχουν ως στόχο να συμβαδίζουν με τις εξελίξεις, ώστε να είναι δυνατή η επωφελής συνεργασία, για παράδειγμα όσον αφορά τη βιωσιμότητα ή την κοινοχρησία δεδομένων. Καλούμε τώρα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με το σχέδιο αναθεωρημένων κανόνων μας, το οποίο θα μας βοηθήσει να οριστικοποιήσουμε τους νέους κανόνες που θα τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2023».

Οι προτεινόμενες αλλαγές αποσκοπούν στα εξής:

• Στη διευκόλυνση της συνεργασίας των επιχειρήσεων σε τομείς όπως η Ε&Α και η παραγωγή μέσω: i) της αποσαφήνισης του κειμένου των οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία και των οριζόντιων κατευθυντήριων γραμμών· ii) της προσθήκης νέων οδηγιών σχετικά με την εφαρμογή των οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία· και iii) της μικρής επέκτασης του πεδίου εφαρμογής των ΚΑΚΚ για την εξειδίκευση ώστε να καλύπτει, για παράδειγμα, τις μονομερείς συμφωνίες εξειδίκευσης που έχουν συναφθεί από περισσότερα από δύο μέρη.
• Στη διασφάλιση συνεχούς αποτελεσματικής προστασίας του ανταγωνισμού με την εξαίρεση από τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ: i) συμφωνιών Ε&Α που αφορούν εντελώς νέα προϊόντα, τεχνολογίες και διαδικασίες και ii) προσπαθειών Ε&Α που αποσκοπούν στην επίτευξη συγκεκριμένου στόχου, αλλά δεν αφορούν ακόμα συγκεκριμένο προϊόν ή τεχνολογία, μόνον εφόσον υπάρχουν επαρκείς συγκρίσιμες ανταγωνιστικές προσπάθειες Ε&Α.
• Στη συμπερίληψη ενός νέου κεφαλαίου σχετικά με την αξιολόγηση των οριζόντιων συμφωνιών που επιδιώκουν στόχους βιωσιμότητας, καθώς και νέες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την κοινοχρησία δεδομένων, τις συμφωνίες κοινοχρησίας υποδομών κινητής τηλεφωνίας και τις κοινοπραξίες υποβολής προσφορών.
• Στην απλούστευση της διοικητικής εποπτείας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού («ΕΑΑ») με τον εξορθολογισμό και την επικαιροποίηση του γενικού πλαισίου αξιολόγησης των συμφωνιών οριζόντιας συνεργασίας.

Επόμενα βήματα

Τα ενδιαφερόμενα μέρη καλούνται να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (https://ec.europa.eu/competition-policy/public-consultations/2022-hbers_en) σχετικά με το σχέδιο κανόνων έως τις 26 Απριλίου 2022.

Ιστορικό της διαδικασίας επανεξέτασης

Τον Μάιο του 2021, η Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της στο οποίο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ισχυόντων οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία και των οριζόντιων κατευθυντήριων γραμμών. Από την αξιολόγηση προέκυψε ότι οι οριζόντιοι κανονισμοί απαλλαγής κατά κατηγορία και οι οριζόντιες κατευθυντήριες γραμμές, αποτελούν χρήσιμα μέσα και εξακολουθούν να έχουν σημασία για τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ωστόσο, από την αξιολόγηση εντοπίστηκαν τομείς που επιδέχονται πιθανή βελτίωση όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, τη συνάφεια και τη συνοχή. Εντοπίστηκαν επίσης ορισμένοι τομείς στους οποίους τα κείμενα των οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία και των οριζόντιων κατευθυντήριων γραμμών δεν θεωρούνται επαρκώς σαφή, είναι υπερβολικά αυστηρά ή είναι δύσκολη η ερμηνεία τους.

Μετά την εν λόγω αξιολόγηση, τον Ιούνιο του 2021, η Επιτροπή δρομολόγησε την εκτίμηση των επιπτώσεων, κατά τη διάρκεια της οποίας συγκέντρωσε περαιτέρω στοιχεία σχετικά με τους τομείς που επιδέχονται βελτίωση, μεταξύ άλλων μέσω ανοικτής δημόσιας διαβούλευσης, διαφόρων στοχευμένων ερωτηματολογίων και εργαστηρίων και μέσω διαβούλευσης με τις ΕΑΑ. Επιπλέον, η Επιτροπή ζήτησε από πέντε εμπειρογνώμονες να παράσχουν υποστηρικτικές μελέτες για συγκεκριμένα θέματα σχετικά με τους οριζόντιους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορία καθώς και τις συμφωνίες από κοινού πραγματοποίησης αγορών και βιωσιμότητας.

Σήμερα, η Επιτροπή δημοσιεύει επίσης τις υποστηρικτικές μελέτες εμπειρογνωμόνων (https://ec.europa.eu/competition-policy/public-consultations/2019-hbers_en).

Ιστορικό των οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία

Οι συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας μεταξύ δύο ή περισσότερων ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται στο ίδιο επίπεδο στην αγορά μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικά οικονομικά οφέλη και οφέλη βιωσιμότητας, ιδίως εάν οι εταιρείες συνδυάζουν συμπληρωματικές δραστηριότητες, δεξιότητες ή πλεονεκτήματα. Η οριζόντια συνεργασία μπορεί να αποτελέσει ένα μέσο για την κατανομή των κινδύνων, την εξοικονόμηση δαπανών, την αύξηση των επενδύσεων, την από κοινού εκμετάλλευση τεχνογνωσίας, τη βελτίωση της ποιότητας και της ποικιλίας των προϊόντων και την ταχύτερη προώθηση της καινοτομίας. Ομοίως, η οριζόντια συνεργασία μπορεί να αποτελέσει μέσο για την αντιμετώπιση των ελλείψεων και των διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού ή για τη μείωση των εξαρτήσεων από ορισμένα προϊόντα, υπηρεσίες και τεχνολογίες.

Η ευνοϊκή για τον ανταγωνισμό οριζόντια συνεργασία σε τομείς όπως η Ε&Α και οι συμφωνίες εξειδίκευσης, που καλύπτονται από τους οριζόντιους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορία, είναι απαραίτητη για την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση και μπορεί να συμβάλει στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Οι οριζόντιοι κανονισμοί απαλλαγής κατά κατηγορία ορίζουν ότι οι συμφωνίες Ε&Α και οι συμφωνίες εξειδίκευσης που πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις εξαιρούνται από την εφαρμογή του άρθρου 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ»), διότι τεκμαίρεται ότι πληρούν τις απαιτήσεις του άρθρου 101 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Δυνάμει του άρθρου 101 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ οι εν λόγω συμφωνίες μπορούν να κηρύσσονται συμβατές με την εσωτερική αγορά, εφόσον συμβάλλουν στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, εξασφαλίζοντας συγχρόνως στους καταναλωτές εύλογο μερίδιο του οφέλους που προκύπτει, δίχως να εξαλείφεται ο ανταγωνισμός.

Ως εκ τούτου, οι οριζόντιοι κανονισμοί απαλλαγής κατά κατηγορία συνιστούν έναν «ασφαλή λιμένα» για τις εν λόγω κατηγορίες συμφωνιών. Οι οριζόντιες κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο ερμηνείας και εφαρμογής των οριζόντιων κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία και τον τρόπο αυτοαξιολόγησης της συμμόρφωσης με το άρθρο 101 παράγραφος 1 και το άρθρο 101 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ για την Ε&Α και την εξειδίκευση, αλλά και για άλλα είδη συμφωνιών οριζόντιας συνεργασίας που δεν καλύπτονται από τους οριζόντιους κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορία. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι συμφωνίες αγοράς, εμπορίας, τυποποίησης και τυποποιημένων όρων, αλλά και γενικότερα οι ανταλλαγές πληροφοριών.