Σε ισχύ ο Κανονισμός για τη δασμολογική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ: Οι αλλαγές στα τελωνεία από 1η Ιουλίου

Πρόκειται για το νομοθετικό κείμενο που μετατρέπει σε συγκεκριμένα δασμολογικά μέτρα την κοινή δήλωση της 21ης Αυγούστου 2025 για «αμοιβαίο, δίκαιο και ισορροπημένο εμπόριο» μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών.

Μηδενισμός δασμών σε βιομηχανικά προϊόντα 

Οι τελωνειακοί δασμοί του κοινού δασμολογίου μηδενίζονται για ένα ευρύ φάσμα αμερικανικών εισαγωγών, από αγροτικά προϊόντα όπως πατάτες, λαχανικά, εσπεριδοειδή και ξηρούς καρπούς, έως ολόκληρα κεφάλαια της Συνδυασμένης Ονοματολογίας που καλύπτουν σχεδόν το σύνολο της μεταποιητικής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων των χημικών, φαρμακευτικών, πλαστικών, υφασμάτων, μετάλλων, μηχανημάτων, οχημάτων, της αεροναυπηγικής και των οργάνων ακριβείας. Στην πράξη, πρόκειται για την εφαρμογή της δέσμευσης της ΕΕ να καταργήσει τους δασμούς σε όλα τα βιομηχανικά προϊόντα αμερικανικής προέλευσης.

Μερική αναστολή δασμών σε ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα 

Για ντομάτες, αγγούρια, αγκινάρες, εσπεριδοειδή και χυμούς σταφυλιών αναστέλλεται μόνο το κατ’ αξίαν στοιχείο του δασμού, ενώ διατηρείται το ειδικό δασμολογικό στοιχείο που ενεργοποιείται όταν η τιμή εισαγωγής είναι χαμηλότερη της τιμής εισόδου. Πρόκειται για ασπίδα προστασίας για τους Ευρωπαίους παραγωγούς από πρακτικές ντάμπινγκ.

Δασμολογικές ποσοστώσεις

Ανοίγουν είκοσι ξεχωριστές δασμολογικές ποσοστώσεις με μηδενικό ή μειωμένο εντός ποσόστωσης συντελεστή, για προϊόντα που κρίθηκαν στρατηγικής σημασίας για τις διατλαντικές αξιακές αλυσίδες. Δηλαδή, για το χοιρινό κρέας (25.000 τόνοι), το κρέας βίσωνα (3.000 τόνοι), τα γαλακτοκομικά και τα τυριά (από 10.000 τόνους κάθε κατηγορία), οι ξηροί καρποί (500.000 τόνοι), το σογιέλαιο (400.000 τόνοι), αλλά και τα θαλασσινά, όπως ο μπακαλιάρος Αλάσκας, ο σολομός και οι γαρίδες, καθώς και προϊόντα όπως η σκόνη κακάο, ο καφές και διάφορα παρασκευάσματα ζαχαροπλαστικής. Οι ποσοστώσεις θα ανανεώνονται σε δωδεκάμηνες περιόδους με αφετηρία την 1η Ιουλίου 2026.

Η ασφαλιστική δικλείδα και το ζήτημα χάλυβα-αλουμινίου

Με τον νέο Κανονισμό, η Επιτροπή αποκτά σημαντικό βαθμό ευελιξίας, αφού το άρθρο 3 της επιτρέπει να αναστέλλει εν όλω ή εν μέρει την εφαρμογή των άρθρων 1 και 2 εφόσον οι ΗΠΑ δεν συμμορφωθούν με την κοινή δήλωση, προβλέποντας ειδικά το ενδεχόμενο λήξης ή αντικατάστασης του προσωρινού δασμού του άρθρου 122 του αμερικανικού εμπορικού νόμου του 1974, που επιβλήθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2026, με επιπτώσεις στη δασμολογική μεταχείριση έως τις 24 Φεβρουαρίου 2026.

Ειδική πρόβλεψη αφορά τους τομείς του χάλυβα και του αλουμινίου, οι οποίοι δεν υπάγονται στο ανώτατο όριο του 15%, με τους αμερικανικούς δασμούς να παραμένουν στο 50%. Εάν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 οι ΗΠΑ συνεχίσουν να επιβάλλουν δασμούς άνω του 15% σε παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου ενωσιακής προέλευσης, η Επιτροπή δύναται να επαναφέρει δασμούς σε αντίστοιχα αμερικανικά προϊόντα ως αντισταθμιστικό μέτρο.

Προβλέπεται επίσης μηχανισμός διασφάλισης, σύμφωνα με τον οποίο, εάν οι νέες δασμολογικές ρυθμίσεις οδηγήσουν σε υπερβολική αύξηση εισαγωγών που προκαλεί ή απειλεί να προκαλέσει σοβαρή ζημία στον ενωσιακό κλάδο παραγωγής, η Επιτροπή μπορεί να ξεκινήσει έρευνα, κατόπιν αιτήματος τουλάχιστον τριών κρατών μελών ή του ίδιου του κλάδου, και να αναστείλει τα σχετικά μέτρα.

Πόσο επηρεάζεται η Ελλάδα

Σε σχέση με το συνολικό μέγεθος του διατλαντικού εμπορίου, που, σύμφωνα με στοιχεία του Συμβουλίου, ξεπέρασε το 1,77 τρισ. ευρώ το 2025 σε αγαθά και υπηρεσίες, η ελληνική έκθεση στις ΗΠΑ είναι μικρή σε απόλυτους όρους, αλλά εμπορικά σημαντική.

Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της ελληνικής Πρεσβείας στην Ουάσινγκτον, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ διαμορφώθηκαν σε 2,4 δισ. ευρώ το 2025, σχεδόν αμετάβλητες σε σχέση με το 2024 (-0,3%), ενώ οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 8,5% στα 2,34 δισ. ευρώ. Το συνολικό διμερές εμπόριο έφτασε τα 4,75 δισ. ευρώ, με το ελληνικό πλεόνασμα να συρρικνώνεται στα 60 εκατ. ευρώ από 250 εκατ. το 2024 — κυρίως λόγω της αύξησης των ενεργειακών εισαγωγών (1,18 δισ. ευρώ, με το 95% να αφορά LNG). Χωρίς τα πετρελαιοειδή, η Ελλάδα διατηρεί πλεόνασμα 660 εκατ. ευρώ απέναντι στις ΗΠΑ.

Οι ΗΠΑ αντιστοιχούν περίπου στο 4,8%-5% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, καθιστώντας τες έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς προορισμούς εκτός ΕΕ. Στα κλαδικά στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί για την περίοδο μετά την επιβολή των αμερικανικών δασμών (Απρίλιος-Σεπτέμβριος 2025), φαίνεται ανάμεικτη εικόνα, με ενίσχυση για τα φύλλα αργιλίου (+30%), τα φαρμακευτικά σκευάσματα με αλκαλοειδή (+71,2%) και τους στροβιλοκινητήρες (+97,4%), ενώ υποχώρησαν τα παρασκευάσματα τροφίμων (-13,5%), τα μέρη αεροσκαφών (-13,4%) και κυρίως η φέτα, οι εξαγωγές της οποίας μειώθηκαν σχεδόν στο μισό σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Με δεδομένο ότι αρκετά από αυτά τα προϊόντα (αλουμίνιο, φαρμακευτικά, μηχανήματα) εμπίπτουν πλέον στο καθεστώς μηδενικού δασμού εισαγωγής στην ΕΕ για τα αντίστοιχα αμερικανικά είδη, η άμεση επίπτωση του νέου Κανονισμού στην Ελλάδα αφορά κυρίως τη φθηνότερη πρόσβαση αμερικανικών αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων στην εγχώρια αγορά, παρά τη μεταχείριση των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, που έχει καθοριστεί να έχει ανώτατο όριο 15%. Ένα ευαίσθητο σημείο που παραμένει ανοιχτό, και απασχολεί ιδιαίτερα την ελληνική πλευρά, είναι η αμερικανική απαίτηση να μην αναγνωρίζεται η προστασία των προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Ένα  ζήτημα που αφορά άμεσα προϊόντα όπως η φέτα.

Η απειλή Τραμπ για τον ψηφιακό φόρο

Η έναρξη ισχύος της συμφωνίας συμπίπτει με αναζωπύρωση της έντασης στις διατλαντικές σχέσεις, καθώς στις 26 Ιουνίου ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απείλησε μέσω social media με άμεση επιβολή δασμού 100% σε προϊόντα κάθε χώρας που εφαρμόζει φόρο ψηφιακών υπηρεσιών σε αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες.

«Ευρωπαϊκές χώρες συζητούν την επικείμενη επιβολή Φόρου Ψηφιακών Υπηρεσιών σε αμερικανικές εταιρείες, ενώ ορισμένες βρίσκονται κοντά στην εφαρμογή του», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος, προσθέτοντας ότι ένας τέτοιος δασμός θα αναιρούσε υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες. Η δήλωση αυτή διατυπώθηκε λίγες ημέρες πριν από την προθεσμία της 4ης Ιουλίου που έχει θέσει ο ίδιος για την πλήρη εφαρμογή της δασμολογικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ.

Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Τομά Ρενιέ, δήλωσε χθες 29 Ιουνίου ότι «η ΕΕ θα απαντήσει άμεσα και αποφασιστικά» σε τυχόν μονομερή μέτρα των ΗΠΑ, επαναλαμβάνοντας ότι η Ένωση και τα κράτη-μέλη της διατηρούν το κυριαρχικό δικαίωμα ρύθμισης κάθε οικονομικής δραστηριότητας στην επικράτειά τους. Παράλληλα, ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία βρίσκεται στην Ουάσινγκτον έως την 1η Ιουλίου για τη διαμόρφωση πλαισίου μελλοντικού ψηφιακού διαλόγου με τις ΗΠΑ.

Η ψηφιακή φορολογία παραμένει εκτός του πεδίου της κοινής δήλωσης και εξακολουθεί να αποτελεί σημείο τριβής, ενώ ο νέος Κανονισμός προβλέπει ρητά τη δυνατότητα αναστολής ενωσιακών παραχωρήσεων σε περίπτωση που η Ουάσινγκτον υπονομεύσει με οποιονδήποτε τρόπο τους στόχους της συμφωνίας.

Με πληροφορίες από ertnews.gr