ΕΚΤ: Το πλουσιότερο 10% αύξησε το μερίδιό του στον πλούτο μετά την κρίση χρέους
Το μερίδιο του πλουσιότερου 10% στον συνολικό καθαρό πλούτο στις έξι χώρες που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κρίσης αυξήθηκε από 46% το 2010 σε 51,8% το 2023, σύμφωνα με ανάλυση της ΕΚΤ. Γιατί η ανάκαμψη των ακινήτων δεν ανέτρεψε την τάση
Η κρίση δημόσιου χρέους άφησε έντονο αποτύπωμα στην κατανομή του πλούτου στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της ευρωζώνης που βρέθηκαν στο επίκεντρό της, ενισχύοντας τις οικονομικές ανισότητες. Σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), στις έξι χώρες που επλήγησαν περισσότερο το μερίδιο του πλουσιότερου 10% στον συνολικό καθαρό πλούτο αυξήθηκε από 46% το 2010 σε 51,8% το 2023.
Η μελέτη αφορά την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Τα στοιχεία δείχνουν ότι στις χώρες αυτές η ανισότητα αυξήθηκε εντονότερα και παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε σύγκριση με την υπόλοιπη ευρωζώνη.
Ειδικότερα, ο συντελεστής Gini, ο οποίος αποτυπώνει τον βαθμό ανισότητας στην κατανομή του πλούτου, διαμορφώθηκε το 2023 στις 65,9 μονάδες για τις έξι χώρες, από 61,5 μονάδες το 2010. Αντίθετα, στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης υποχώρησε από τις 71,8 στις 69,7 μονάδες κατά την ίδια περίοδο.
Η κατάρρευση των ακινήτων και οι απώλειες των νοικοκυριών
Το χάσμα διευρύνθηκε κυρίως κατά τη διάρκεια της κρίσης. Η πτώση των τιμών των κατοικιών έπληξε ιδιαίτερα τα νοικοκυριά που είχαν δανειστεί για να αποκτήσουν ακίνητη περιουσία: η αξία των περιουσιακών τους στοιχείων μειώθηκε, ενώ οι δανειακές τους υποχρεώσεις παρέμειναν.
Την ίδια στιγμή, τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα αναγκάστηκαν να εξαντλήσουν μέρος των αποταμιεύσεών τους για να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές πιέσεις. Αντίθετα, οι μετοχές και άλλα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, που βρίσκονται σε μεγαλύτερο βαθμό στα χέρια των εύπορων νοικοκυριών, ανέκαμψαν ταχύτερα.
Η ύφεση και η υποχώρηση των εισοδημάτων επιβάρυναν, επομένως, δυσανάλογα όσους διέθεταν μικρότερα περιουσιακά αποθέματα και λιγότερες δυνατότητες να απορροφήσουν τις απώλειες.
Γιατί η ανάκαμψη των ακινήτων δεν περιόρισε τις ανισότητες
Η μεταγενέστερη ανάκαμψη των τιμών των ακινήτων δεν στάθηκε αρκετή για να αντιστρέψει την τάση. Ένας από τους βασικούς λόγους ήταν η υποχώρηση της ιδιοκατοίκησης στις έξι χώρες, κυρίως μεταξύ των νεότερων νοικοκυριών.
Καθώς λιγότεροι άνθρωποι είχαν πλέον στην κατοχή τους κατοικία, περιορίστηκε και η δυνατότητά τους να επωφεληθούν από την άνοδο των τιμών των ακινήτων μετά την κρίση. Παράλληλα, τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να αναπληρώσουν τις αποταμιεύσεις που είχαν καταναλώσει κατά τη διάρκεια της ύφεσης.
Η ανισότητα στις έξι χώρες συνέχισε να αυξάνεται έως το 2021 και παρέμεινε στα ίδια επίπεδα το 2023. Η εικόνα ήταν διαφορετική στην υπόλοιπη ευρωζώνη, όπου ο συντελεστής Gini είχε υποχωρήσει το 2023 κατά 2,1 μονάδες σε σχέση με το 2010. Η σύγκριση αναδεικνύει τη διάρκεια και την ένταση των επιπτώσεων της κρίσης στις οικονομίες που βρέθηκαν στο επίκεντρό της.
Τι δείχνουν τα στοιχεία της ΕΚΤ για τον καθαρό πλούτο
Η ΕΚΤ διευκρινίζει ότι η ανάλυση αφορά τον καθαρό πλούτο των νοικοκυριών, δηλαδή την αξία των περιουσιακών τους στοιχείων μετά την αφαίρεση των χρεών. Συνεπώς, τα ευρήματα δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι τα πλουσιότερα νοικοκυριά αύξησαν τον πλούτο τους σε απόλυτους όρους ή ότι τα φτωχότερα υπέστησαν αντίστοιχη απόλυτη απώλεια.
Αυτό που καταγράφεται είναι η μεταβολή στη σχετική κατανομή: το μερίδιο του συνολικού καθαρού πλούτου που κατέχει το ανώτερο εισοδηματικά και περιουσιακά τμήμα του πληθυσμού αυξήθηκε, ενώ εκείνο που αντιστοιχεί στο φτωχότερο 50% μειώθηκε.
Την ανάλυση υπογράφουν οι Danilo Bianco, Jiri Slacalek και Oreste Tristani, οι οποίοι αξιοποίησαν στοιχεία της έρευνας Household Finance and Consumption Survey του Ευρωσυστήματος. Η έρευνα καλύπτει περίπου 90.000 νοικοκυριά σε 22 χώρες και καταγράφει, μεταξύ άλλων, την περιουσιακή τους κατάσταση, τα εισοδήματα και τις οφειλές τους.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
Σχολιάστε