Kaspersky: Οι απάτες μέσω μηνυμάτων πλήττουν και την Ελλάδα

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οργανωμένα δίκτυα απατεώνων αξιοποιούν την οικονομική αβεβαιότητα, το αυξημένο κόστος ζωής και την καθημερινή χρήση ψηφιακών καναλιών για να αποσπούν χρήματα από χρήστες, με τις απώλειες να αποκτούν πλέον και μακροοικονομική διάσταση.

Μέση απώλεια 609 δολαρίων στην Ελλάδα

Σύμφωνα με την έρευνα της Kaspersky, οι απάτες μέσω μηνυμάτων αποσπούν κατά μέσο όρο 609 δολάρια από κάθε θύμα στην Ελλάδα.

Για σχεδόν ένα στα τέσσερα θύματα, ποσοστό 23%, οι απώλειες ξεπερνούν τα 1.350 δολάρια.

Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται σε μικρές μεμονωμένες ζημιές, αλλά μπορούν να επιβαρύνουν ουσιαστικά νοικοκυριά που ήδη αντιμετωπίζουν οικονομική πίεση.

Η Kaspersky συνδέει την έξαρση του φαινομένου με ένα περιβάλλον γεωπολιτικών εντάσεων, πληθωρισμού, οικονομικής αβεβαιότητας και ανασφάλειας στην αγορά εργασίας.

Παγκόσμιες ζημιές άνω των 219 δισ. δολαρίων

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η εταιρεία εκτιμά ότι οι οικονομικές απώλειες από τέτοιες απάτες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 219,9 δισ. δολάρια.

Η εκτίμηση βασίζεται στο γεγονός ότι οι χρήστες εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων ανέρχονται παγκοσμίως σε περίπου 3 δισεκατομμύρια.

Αν επηρεαστεί μόλις το 10% αυτών, μια εκτίμηση που η Kaspersky χαρακτηρίζει συντηρητική, οι συνολικές απώλειες αποκτούν μέγεθος αντίστοιχο με την οικονομική κατάρρευση μιας χώρας μεσαίου μεγέθους.

Το στοιχείο αυτό μετακινεί τη συζήτηση πέρα από το επίπεδο της ατομικής απάτης και την εντάσσει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο οικονομικής ασφάλειας.

Πολλές απώλειες δεν καταγράφονται

Η πραγματική έκταση του φαινομένου παραμένει σε μεγάλο βαθμό αθέατη.

Στην Ελλάδα, μόνο ένα στα τέσσερα θύματα ενημερώνει την αστυνομία, ποσοστό 24%, ή την τράπεζά του, ποσοστό 25%, για το περιστατικό.

Αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος των απωλειών δεν καταγράφεται στα επίσημα στατιστικά της εγκληματικότητας ή της οικονομίας.

Η χαμηλή καταγγελία των περιστατικών καθιστά δυσκολότερη την αποτύπωση του πραγματικού μεγέθους της απειλής και περιορίζει τη δυνατότητα συστηματικής αντιμετώπισης.

Από ευκαιριακή απάτη σε οργανωμένο έγκλημα

Η έρευνα δείχνει ότι οι απάτες μέσω μηνυμάτων έχουν λάβει διαστάσεις επαναλαμβανόμενου φαινομένου.

Περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις, ποσοστό 52%, καταγράφηκαν μέσα στους τελευταίους πέντε μήνες.

Παράλληλα, το 28% των ερωτηθέντων έχει γίνει στόχος τρεις ή περισσότερες φορές.

Για το μέσο θύμα, το πιο πρόσφατο περιστατικό σημειώθηκε κατά μέσο όρο μέσα στους τελευταίους έξι μήνες, ενώ για περισσότερο από το ένα τέταρτο των θυμάτων συνέβη μέσα στους τελευταίους τρεις έως πέντε μήνες.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η έκθεση των χρηστών σε τέτοιες απειλές αυξάνεται γρήγορα και ότι οι απάτες δεν λειτουργούν πλέον ως μεμονωμένες απόπειρες, αλλά ως οργανωμένη δραστηριότητα μεγάλης κλίμακας.

Οι πιο συνηθισμένες απάτες στην Ελλάδα

Για την Ελλάδα, οι συνηθέστερες μορφές απάτης μέσω μηνυμάτων είναι η παραποίηση γνωστών εμπορικών σημάτων, με ποσοστό 36%, οι επενδυτικές απάτες, με 34%, και οι ψεύτικες ειδοποιήσεις παράδοσης δεμάτων, με 30%.

Οι επιθέσεις αυτές σχεδιάζονται ώστε να μοιάζουν με νόμιμα μηνύματα και να εντάσσονται φυσικά στην καθημερινή ψηφιακή επικοινωνία των χρηστών.

Οι απατεώνες εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη, την αίσθηση του επείγοντος και την εξοικείωση των πολιτών με τέτοιου τύπου ειδοποιήσεις.

Έτσι, συχνά αποσπούν χρήματα ή προσωπικά στοιχεία πριν τα θύματα προλάβουν να αμφισβητήσουν την αυθεντικότητα του μηνύματος.

Οι Millennials και οι επενδυτικές απάτες

Η έρευνα καταγράφει σχεδόν ισόποση κατανομή θυμάτων μεταξύ Gen Z, Millennials και Gen X.

Ωστόσο, οι Millennials εμφανίζονται ως η ηλικιακή ομάδα που είναι πιο πιθανό να πέσει θύμα επενδυτικών ή χρηματοοικονομικών απατών.

Το 40% των συμμετεχόντων αυτής της γενιάς δήλωσε ότι έχει επηρεαστεί από τέτοιου είδους μεθόδους.

Η Kaspersky συνδέει την ευαλωτότητα αυτή με τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι Millennials, όπως οι υψηλές τιμές κατοικίας και η περιορισμένη οικονομική ασφάλεια.

Υποσχέσεις για γρήγορο πλουτισμό ή ευκαιρίες που φαίνονται «πολύ καλές για να είναι αληθινές» γίνονται πιο ελκυστικές σε ένα περιβάλλον οικονομικής ανασφάλειας.

Η ψυχολογία της απάτης

Η Δρ. Elisabeth Carter, εγκληματολόγος και ειδική στη δικανική γλωσσολογία στο Kingston University London, εξηγεί ότι οι απατεώνες χρησιμοποιούν γνώριμα πλαίσια επικοινωνίας, οικεία κοινωνικά περιβάλλοντα και καθιερωμένους γλωσσικούς κανόνες.

Με αυτόν τον τρόπο, τα θύματα αισθάνονται, την κρίσιμη στιγμή, ότι οι αποφάσεις τους είναι λογικές και δικαιολογημένες.

Στην πραγματικότητα, όπως σημειώνει, οι απατεώνες δημιουργούν μια επίπλαστη πραγματικότητα, μέσα στην οποία οι αποφάσεις των θυμάτων οδηγούν σε οικονομική και ψυχολογική βλάβη.

Η ίδια επισημαίνει ότι είναι δύσκολο να αναγνωρίσει κανείς μια τέτοια κατάσταση όσο βρίσκεται μέσα σε αυτήν και συστήνει στους χρήστες να μιλούν με φίλους και συγγενείς για τις δραστηριότητές τους στο διαδίκτυο, καθώς ένας εξωτερικός παρατηρητής μπορεί συχνά να αντιληφθεί ευκολότερα ότι κάτι δεν πάει καλά.

Από την κυβερνοασφάλεια στην οικονομική ασφάλεια

Η Kaspersky υποστηρίζει ότι οι απάτες μέσω μηνυμάτων δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικά ζήτημα κυβερνοασφάλειας.

Πρόκειται για μια αργή αλλά συστηματική απώλεια πλούτου για τους χρήστες, η οποία αποδυναμώνει την οικονομική ανθεκτικότητα των νοικοκυριών, διαταράσσει τη σταθερότητά τους, υπονομεύει την εμπιστοσύνη στα ψηφιακά συστήματα και επιβαρύνει τις οικονομίες.

Για τις επιχειρήσεις, το ζήτημα αποκτά επίσης ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παραποίηση εμπορικών σημάτων μπορεί να πλήξει την εμπιστοσύνη των πελατών και τη φήμη τους.

Η εταιρεία προτείνει στις επιχειρήσεις να επενδύουν σε εργαλεία παρακολούθησης και εντοπισμού κατάχρησης επωνυμίας σε κοινωνικά δίκτυα, διαδικτυακές αγορές και στο dark web.

Τι μπορούν να κάνουν οι χρήστες

Η Kaspersky καλεί τους χρήστες να υιοθετήσουν ισχυρότερες πρακτικές ασφάλειας.

Μεταξύ άλλων, προτείνει τη χρήση ολοκληρωμένης προστασίας συσκευών σε πραγματικό χρόνο, την ενίσχυση της διαχείρισης κωδικών πρόσβασης και τη διαρκή ενημέρωση για τις συνηθέστερες μορφές ψηφιακής απάτης.

Ο Marc Rivero, επικεφαλής ερευνητής ασφάλειας της ομάδας Global Research & Analysis Team της Kaspersky, σημειώνει ότι οι απάτες μέσω μηνυμάτων αποσπούν χρήματα από νοικοκυριά που ήδη βρίσκονται υπό οικονομική πίεση.

Όπως τονίζει, οι χρήστες πρέπει να επαληθεύουν κάθε απροειδοποίητο μήνυμα μέσω επίσημων καναλιών πριν δώσουν προσωπικά στοιχεία ή χρήματα και να διατηρούν ενημερωμένο το λογισμικό ασφαλείας τους σε όλες τις συσκευές.

Τι σημαίνει για την ψηφιακή οικονομία

Η έξαρση των απατών μέσω μηνυμάτων αναδεικνύει ένα κεντρικό πρόβλημα της ψηφιακής οικονομίας: όσο περισσότερες συναλλαγές, ειδοποιήσεις και προσωπικές επικοινωνίες μεταφέρονται σε εφαρμογές και πλατφόρμες, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η επιφάνεια εκμετάλλευσης για τους απατεώνες.

Οι πλαστές ειδοποιήσεις παράδοσης, οι επενδυτικές απάτες και η παραποίηση γνωστών brands δείχνουν ότι οι επιθέσεις δεν βασίζονται μόνο στην τεχνική πολυπλοκότητα, αλλά και στην καθημερινή συνήθεια των χρηστών να ανταποκρίνονται γρήγορα σε μηνύματα.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι απάτες μέσω μηνυμάτων εξελίσσονται σε οικονομικό πρόβλημα με κοινωνικές και επιχειρηματικές συνέπειες. Για τους πολίτες σημαίνουν απώλεια χρημάτων και εμπιστοσύνης. Για τις επιχειρήσεις, κίνδυνο φήμης και ανάγκη προστασίας των εμπορικών τους σημάτων. Για την οικονομία, μια υποτιμημένη απώλεια πλούτου που συχνά δεν καταγράφεται, αλλά επηρεάζει πραγματικά νοικοκυριά και αγορές.