Γιατί οι δυτικές επιχειρήσεις στρέφονται στα κινεζικά μοντέλα AI. Κόστος, οφέλη και κίνδυνοι

Δυτικές επιχειρήσεις αρχίζουν να αναθέτουν μέρος των εργασιών Τεχνητής Νοημοσύνης σε μοντέλα κινεζικής προέλευσης, καθώς επιδιώκουν να περιορίσουν τους αυξανόμενους λογαριασμούς χρήσης AI και να μειώσουν την εξάρτησή τους από λίγους αμερικανικούς παρόχους.

Σύμφωνα με τους Financial Times, εταιρείες όπως οι DoorDash, Airbnb και Siemens χρησιμοποιούν ή δοκιμάζουν μοντέλα από εταιρείες όπως οι DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba και Z.ai. Το ενδιαφέρον ενισχύεται από το χαμηλότερο κόστος, τις επιδόσεις σε συγκεκριμένες εργασίες —ιδιαίτερα στον προγραμματισμό— και τη δυνατότητα εγκατάστασης ορισμένων μοντέλων σε υποδομή που ελέγχει η ίδια η επιχείρηση.

Η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι οι δυτικές εταιρείες εγκαταλείπουν συνολικά τα μοντέλα των OpenAI, Anthropic ή Google. Διαμορφώνεται περισσότερο ένα πολυμοντελικό περιβάλλον, στο οποίο κάθε εργασία ανατίθεται στο μοντέλο που προσφέρει την καταλληλότερη σχέση ποιότητας, ταχύτητας, κόστους και ελέγχου.

Από το «καλύτερο μοντέλο» στο κατάλληλο μοντέλο

Κατά την πρώτη φάση υιοθέτησης της generative AI, πολλές επιχειρήσεις επέλεγαν σχεδόν αυτόματα ένα από τα ισχυρότερα αμερικανικά frontier models.

Καθώς όμως η χρήση επεκτείνεται σε χιλιάδες εργαζομένους, επαναλαμβανόμενες διαδικασίες και αυτόνομα AI agents, το κόστος μπορεί να αυξηθεί σημαντικά.

Μια επιχείρηση δεν χρειάζεται πάντοτε το ισχυρότερο διαθέσιμο μοντέλο για να εκτελέσει εργασίες όπως:

• η κατηγοριοποίηση εγγράφων,
• η περίληψη κειμένων,
• η σύνταξη τυποποιημένων απαντήσεων,
• η εξαγωγή δεδομένων,
• η δημιουργία απλού κώδικα,
• η αναζήτηση πληροφοριών σε εσωτερικές βάσεις,
• η αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων ενεργειών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ένα φθηνότερο μοντέλο που προσφέρει επαρκή ακρίβεια μπορεί να έχει μεγαλύτερη επιχειρηματική αξία από ένα ακριβότερο σύστημα με οριακά καλύτερες επιδόσεις.

Αυτή η λογική οδηγεί τις εταιρείες στη δημιουργία model routing, δηλαδή στην αυτόματη ανάθεση κάθε αιτήματος σε διαφορετικό μοντέλο ανάλογα με τη δυσκολία, την ευαισθησία και το κόστος της εργασίας.

Η περίπτωση της DoorDash

Η DoorDash αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Ο συνιδρυτής της εταιρείας, Andy Fang, ανέφερε ότι η πλατφόρμα αναθέτει πλέον εργασίες χαμηλότερης δυσκολίας στο Kimi K2.6 της κινεζικής Moonshot AI, διατηρώντας ένα ισχυρότερο μοντέλο της Anthropic για τις πιο σύνθετες περιπτώσεις.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο συνδυασμός αυτός βελτίωσε την απόδοση και περιόρισε το κόστος σε σύγκριση με το προηγούμενο μοντέλο λειτουργίας, στο οποίο χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά αμερικανικά frontier models.

Η προσέγγιση της DoorDash αποτυπώνει το πιθανό μοντέλο της επόμενης περιόδου: τα ακριβότερα συστήματα θα χρησιμοποιούνται επιλεκτικά, ενώ ο μεγάλος όγκος απλούστερων εργασιών θα μεταφέρεται σε οικονομικότερες λύσεις.

Τι κάνει η Airbnb

Η Airbnb έχει δηλώσει ότι χρησιμοποιεί περιορισμένο αριθμό μοντέλων κινεζικής προέλευσης, μεταξύ των οποίων το Qwen της Alibaba.

Η εταιρεία ανέφερε στους Financial Times ότι τα μοντέλα αυτά λειτουργούν μόνο μέσω εγκεκριμένων παρόχων με έδρα στις ΗΠΑ, ώστε να προστατεύονται τα δεδομένα και οι επιχειρησιακές λειτουργίες της.

Η χρήση του Qwen στην εξυπηρέτηση πελατών προκάλεσε, πάντως, το ενδιαφέρον επιτροπών της αμερικανικής Βουλής, οι οποίες ζήτησαν από την Airbnb πληροφορίες για τα δεδομένα που επεξεργάζεται το σύστημα, τον τρόπο εγκατάστασης και τους ελέγχους ασφαλείας που εφαρμόζονται.

Οι επιτροπές παρουσιάζουν τη χρήση κινεζικών μοντέλων ως πιθανό ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Πρόκειται, ωστόσο, για αντικείμενο πολιτικής και κοινοβουλευτικής διερεύνησης και όχι για τελεσίδικο τεχνικό ή δικαστικό συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη χρήση της Airbnb έχει προκαλέσει παραβίαση δεδομένων.

Η προσέγγιση της Siemens

Η Siemens ακολουθεί πιο πολυδιάστατη στρατηγική.

Σύμφωνα με τους Financial Times, χρησιμοποιεί ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο μοντέλων, στο οποίο περιλαμβάνονται λύσεις από DeepSeek και Z.ai, παράλληλα με αμερικανικά μοντέλα, εργαλεία της Nvidia και τεχνολογίες της γαλλικής Mistral.

Η εταιρεία έχει αναπτύξει επίσης δική της πλατφόρμα sovereign AI, μέσω της οποίας μπορεί να δοκιμάζει και να φιλοξενεί open-weight μοντέλα, μεταξύ των οποίων Qwen και DeepSeek, σε περισσότερο ελεγχόμενο περιβάλλον.

Παράλληλα, η Siemens και η Alibaba Cloud διερευνούν επίσημα την ενσωμάτωση του Qwen σε λογισμικό διαχείρισης του κύκλου ζωής προϊόντων, με πιθανές εφαρμογές σε engineering workflows και στην ανάπτυξη βιομηχανικών προϊόντων.

Η περίπτωση της Siemens δείχνει ότι η επιλογή κινεζικών μοντέλων δεν αποτελεί απαραίτητα πλήρη αλλαγή προμηθευτή. Μπορεί να αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής διαφοροποίησης, ώστε ο οργανισμός να αποφεύγει την εξάρτηση από μία μόνο εταιρεία ή χώρα.

Πόσο φθηνότερα είναι

Η διαφορά κόστους μπορεί να είναι ιδιαίτερα μεγάλη.

Στελέχη της αγοράς cloud AI εκτιμούν ότι ορισμένα κορυφαία open-weight μοντέλα μπορούν να λειτουργούν 10 έως 60 φορές φθηνότερα από αντίστοιχα κλειστά frontier models, ανάλογα με το είδος της εργασίας, την υποδομή και τον πάροχο εκτέλεσης.

Η τιμή ανά εκατομμύριο tokens, ωστόσο, δεν δίνει από μόνη της την πλήρη εικόνα.

Το πραγματικό κόστος εξαρτάται επίσης από:

• τον αριθμό των tokens που χρειάζεται το μοντέλο για να ολοκληρώσει μια εργασία,
• τις αποτυχημένες απαντήσεις και τις επαναλήψεις,
• την ταχύτητα απόκρισης,
• το κόστος ανθρώπινου ελέγχου,
• τις απαιτήσεις υπολογιστικής υποδομής,
• την παρακολούθηση και την κυβερνοασφάλεια,
• την τεχνική υποστήριξη,
• τη διαθεσιμότητα και τα όρια ταυτόχρονων αιτημάτων.

Ένα μοντέλο μπορεί να είναι πολύ φθηνότερο ανά token, αλλά να χρησιμοποιεί περισσότερα tokens ή να απαιτεί περισσότερες διορθώσεις.

Για τον λόγο αυτό, η σωστή επιχειρηματική μέτρηση δεν είναι μόνο το κόστος του API, αλλά το κόστος ανά επιτυχώς ολοκληρωμένη εργασία.

Η άνοδος των κινεζικών μοντέλων

Τα δεδομένα πραγματικής χρήσης δείχνουν ότι η στροφή δεν περιορίζεται σε λίγες μεμονωμένες εταιρείες.

Σύμφωνα με την OpenRouter, τα κινεζικά μοντέλα ξεπέρασαν στις αρχές Ιουνίου του 2026 τα αμερικανικά ως προς το μερίδιο tokens που διακινούνταν μέσω της πλατφόρμας, με το DeepSeek να αποτελεί έναν από τους βασικούς μοχλούς της ανόδου.

Η OpenRouter αναφέρει επίσης ότι το DeepSeek διπλασίασε το μερίδιό του σε διάστημα έξι μηνών, με σημαντικό μέρος της ζήτησης να προέρχεται από agentic εφαρμογές και εργασίες προγραμματισμού.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν τη συγκεκριμένη πλατφόρμα και δεν αντιπροσωπεύουν ολόκληρη την παγκόσμια αγορά. Αποτελούν, όμως, ένδειξη ότι οι developers και οι επιχειρήσεις δοκιμάζουν ενεργά εναλλακτικές πέρα από τα καθιερωμένα αμερικανικά μοντέλα.

Τι σημαίνει open-weight

Πολλά κινεζικά μοντέλα διατίθενται ως open-weight.

Αυτό σημαίνει ότι τα εκπαιδευμένα βάρη τους είναι διαθέσιμα ώστε μια επιχείρηση ή ένας πάροχος cloud να μπορεί να εγκαταστήσει και να εκτελέσει το μοντέλο στη δική του υποδομή.

Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι:

• είναι γνωστά όλα τα δεδομένα εκπαίδευσης,
• είναι πλήρως ανοικτός ο κώδικας ανάπτυξης,
• είναι γνωστές όλες οι διαδικασίες ασφαλείας,
• δεν υπάρχουν όροι αδειοδότησης.

Η διάθεση των βαρών προσφέρει, πάντως, σημαντικά πλεονεκτήματα:

• δυνατότητα self-hosting,
• παραμετροποίηση για συγκεκριμένες εργασίες,
• μικρότερη εξάρτηση από ένα API,
• μεγαλύτερο έλεγχο της υποδομής,
• δυνατότητα λειτουργίας σε ευρωπαϊκό ή ιδιωτικό cloud.

Η DeepSeek, για παράδειγμα, παρέχει API συμβατό με κοινές διεπαφές ανάπτυξης και διαθέτει μοντέλα που μπορούν να ενσωματωθούν σε υπάρχοντα εργαλεία και AI agents.

Τρεις διαφορετικοί τρόποι χρήσης

Η επιλογή ενός κινεζικού μοντέλου δεν οδηγεί πάντα στην ίδια έκθεση κινδύνου.

Μια επιχείρηση μπορεί να το χρησιμοποιήσει με τρεις βασικούς τρόπους.

1. Απευθείας μέσω του API της κινεζικής εταιρείας

Είναι συνήθως ο απλούστερος και οικονομικότερος τρόπος. Τα αιτήματα και τα δεδομένα αποστέλλονται, όμως, στην υποδομή του συγκεκριμένου παρόχου και διέπονται από τους όρους, την πολιτική απορρήτου και τη δικαιοδοσία του.

2. Μέσω αμερικανικού ή ευρωπαϊκού παρόχου

Ένας τρίτος cloud provider φιλοξενεί ή παρέχει πρόσβαση στο μοντέλο. Η επιχείρηση μπορεί να αποκτήσει ευρωπαϊκούς όρους επεξεργασίας δεδομένων και καλύτερο έλεγχο της γεωγραφικής τοποθεσίας, προστίθεται όμως ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα προμηθευτών.

3. Σε ιδιόκτητη ή αποκλειστική υποδομή

Το μοντέλο εκτελείται σε servers που ελέγχει η επιχείρηση ή σε ιδιωτικό cloud. Η επιλογή προσφέρει μεγαλύτερο έλεγχο των δεδομένων, αλλά απαιτεί υποδομή, τεχνικό προσωπικό, monitoring, ενημερώσεις και μηχανισμούς ασφαλείας.

Επομένως, η φράση «χρήση κινεζικού AI» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι τα δεδομένα μεταφέρονται στην Κίνα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πού εκτελείται το μοντέλο, ποιος διαχειρίζεται την υποδομή και ποιος κρατά τα logs.

Το ζήτημα του GDPR

Οι ανησυχίες γύρω από την προστασία προσωπικών δεδομένων δεν είναι θεωρητικές.

Το 2025, η ιταλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων περιόρισε την επεξεργασία δεδομένων Ιταλών χρηστών από τις εταιρείες που παρείχαν την υπηρεσία DeepSeek, κρίνοντας ανεπαρκείς τις απαντήσεις τους για τη συλλογή, την επεξεργασία και την αποθήκευση προσωπικών δεδομένων.

Η απόφαση αφορούσε τη web και mobile υπηρεσία του DeepSeek και όχι κάθε πιθανή εγκατάσταση των ανοιχτών βαρών του μοντέλου από τρίτο πάροχο ή σε ιδιωτική υποδομή.

Για μια ευρωπαϊκή επιχείρηση, η συμμόρφωση εξαρτάται από παράγοντες όπως:

• η νομική βάση επεξεργασίας,
• το είδος των δεδομένων που εισάγονται,
• η χώρα στην οποία αποθηκεύονται,
• η διατήρηση prompts και απαντήσεων,
• η χρήση των δεδομένων για εκπαίδευση,
• οι συμβάσεις με τους παρόχους,
• η δυνατότητα διαγραφής και άσκησης δικαιωμάτων,
• η ανάγκη για εκτίμηση αντικτύπου.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων επισημαίνει ότι πρέπει να εξετάζονται η προέλευση των δεδομένων, η πραγματική ανωνυμία του μοντέλου, οι εύλογες προσδοκίες των υποκειμένων και η νομιμότητα της αρχικής επεξεργασίας.

Το self-hosting μπορεί να μειώσει ορισμένους κινδύνους διεθνών μεταφορών, αλλά δεν καταργεί τις υποχρεώσεις του GDPR.

Κυβερνοασφάλεια και εφοδιαστική αλυσίδα

Η εγκατάσταση ενός open-weight μοντέλου προσφέρει μεγαλύτερο έλεγχο, μεταφέρει όμως και περισσότερη ευθύνη στην ίδια την επιχείρηση.

Ο οργανισμός πρέπει να ελέγχει:

• από πού προέρχονται τα αρχεία του μοντέλου,
• εάν έχουν αλλοιωθεί,
• ποιος μπορεί να αλλάξει τις ρυθμίσεις,
• ποια εργαλεία και δεδομένα μπορεί να προσπελάσει,
• πώς καταγράφονται οι ενέργειές του,
• πότε πραγματοποιούνται ενημερώσεις,
• πώς αντιμετωπίζεται μια ευπάθεια.

Το μοντέλο αποτελεί πλέον τμήμα της τεχνολογικής εφοδιαστικής αλυσίδας της επιχείρησης. Η χαμηλή τιμή δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αξιολόγηση προμηθευτή, την ασφάλεια λογισμικού και τον έλεγχο πρόσβασης.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν ένα μοντέλο συνδέεται με εταιρικά συστήματα, μπορεί να εκτελεί κώδικα ή αποκτά δικαιώματα για να πραγματοποιεί ενέργειες χωρίς διαρκή ανθρώπινη έγκριση.

Το γεωπολιτικό ρίσκο

Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στον φόβο εξάρτησης από την Κίνα.

Ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αρχίζουν να εξετάζουν και τον κίνδυνο υπερβολικής εξάρτησης από αμερικανικά μοντέλα, ιδιαίτερα όταν η πρόσβαση μπορεί να επηρεαστεί από εμπορικές ή πολιτικές αποφάσεις.

Οι Financial Times αναφέρουν ότι πρόσφατοι περιορισμοί εξαγωγών αμερικανικών μοντέλων, ακόμη και όταν στη συνέχεια ανατράπηκαν, ενίσχυσαν στην Ευρώπη το ενδιαφέρον για sovereign AI και εναλλακτικές που μπορούν να λειτουργήσουν ανεξάρτητα από έναν μόνο πάροχο.

Για μια επιχείρηση, το ρίσκο συγκέντρωσης μπορεί να αφορά:

• αιφνίδια αλλαγή τιμών,
• διακοπή υπηρεσίας,
• αλλαγή όρων χρήσης,
• γεωγραφικούς περιορισμούς,
• αδυναμία μεταφοράς σε άλλο μοντέλο,
• πολιτικές κυρώσεις ή απαγορεύσεις.

Η απάντηση δεν είναι απαραίτητα η μετάβαση από μία εξάρτηση σε μια άλλη, αλλά η δημιουργία αρχιτεκτονικής που επιτρέπει αλλαγή μοντέλου χωρίς επανασχεδιασμό ολόκληρου του συστήματος.

Οι υποχρεώσεις του AI Act

Η χρήση οικονομικότερου ή open-weight μοντέλου δεν απαλλάσσει την επιχείρηση από τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού AI Act.

Το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ επιβάλλει υποχρεώσεις ανάλογα με τον ρόλο της εταιρείας, τον τρόπο ενσωμάτωσης και τον κίνδυνο της συγκεκριμένης εφαρμογής.

Οι υποχρεώσεις για τους παρόχους μοντέλων γενικού σκοπού καλύπτουν, μεταξύ άλλων, τεχνική τεκμηρίωση, πολιτική πνευματικής ιδιοκτησίας και δημοσίευση σύνοψης του περιεχομένου εκπαίδευσης. Για τα μοντέλα συστημικού κινδύνου προβλέπονται πρόσθετες απαιτήσεις για αξιολόγηση, αναφορά περιστατικών και κυβερνοασφάλεια.

Μια ευρωπαϊκή επιχείρηση που ενσωματώνει ένα μοντέλο σε δικό της προϊόν ή κρίσιμη διαδικασία πρέπει να γνωρίζει εάν λειτουργεί απλώς ως χρήστης, ως deployer ή αποκτά υποχρεώσεις παρόχου μέσω ουσιαστικής τροποποίησης και επανατοποθέτησης του συστήματος στην αγορά.

Τι πρέπει να ελέγξει μια επιχείρηση

Πριν επιλέξει ένα κινεζικό ή οποιοδήποτε άλλο μοντέλο, μια επιχείρηση χρειάζεται να απαντήσει σε ορισμένα συγκεκριμένα ερωτήματα:

1. Ποια εργασία θα εκτελεί;
   Δεν χρειάζεται το ίδιο επίπεδο ελέγχου μια περίληψη δημόσιου κειμένου και μια απόφαση που επηρεάζει πελάτες ή εργαζομένους.
2. Ποια δεδομένα θα εισάγονται;
   Προσωπικά δεδομένα, εμπορικά μυστικά, κώδικας και οικονομικές πληροφορίες απαιτούν αυστηρότερη προστασία.
3. Πού θα εκτελείται;
   Άλλο ρίσκο έχει το απευθείας API και άλλο ένα μοντέλο εγκατεστημένο σε ευρωπαϊκό cloud.
4. Ποιος κρατά τα δεδομένα και τα logs;
   Πρέπει να είναι γνωστό εάν τα prompts αποθηκεύονται, για πόσο χρόνο και για ποιον σκοπό.
5. Μπορεί να αλλάξει πάροχο;
   Η αρχιτεκτονική πρέπει να περιορίζει το vendor lock-in.
6. Πόσο κοστίζει η ολοκληρωμένη εργασία;
   Η σύγκριση πρέπει να περιλαμβάνει tokens, υποδομή, αποτυχίες, ανθρώπινο έλεγχο και συντήρηση.
7. Πώς ελέγχεται η ποιότητα;
   Χρειάζονται benchmarks βασισμένα στα πραγματικά δεδομένα και στις γλώσσες που χρησιμοποιεί η επιχείρηση.
8. Πώς σταματά το σύστημα;
   Οι κρίσιμες εφαρμογές πρέπει να διαθέτουν ανθρώπινη εποπτεία και μηχανισμό άμεσης απενεργοποίησης.

Πότε μπορεί να αξίζει

Η επιλογή ενός οικονομικότερου κινεζικού open-weight μοντέλου μπορεί να έχει νόημα όταν:

• η επιχείρηση εκτελεί μεγάλο όγκο επαναλαμβανόμενων εργασιών,
• διαθέτει τεχνική ομάδα που μπορεί να διαχειριστεί την εγκατάσταση,
• χρειάζεται self-hosting,
• επιδιώκει να περιορίσει το κόστος,
• θέλει να μειώσει την εξάρτηση από έναν πάροχο,
• μπορεί να ελέγχει συστηματικά την ποιότητα των αποτελεσμάτων.

Μπορεί να μην είναι κατάλληλη όταν:

• δεν υπάρχει εσωτερική τεχνική και νομική επάρκεια,
• η χρήση αφορά αποφάσεις υψηλού κινδύνου,
• δεν είναι σαφής η προέλευση και η άδεια του μοντέλου,
• η επιχείρηση δεν μπορεί να ελέγξει πού καταλήγουν τα δεδομένα,
• δεν υπάρχει διαδικασία monitoring και αντιμετώπισης περιστατικών.

Το νέο AI cost war

Η είσοδος των κινεζικών μοντέλων στις δυτικές επιχειρήσεις δημιουργεί πραγματικό ανταγωνισμό σε μια αγορά που μέχρι πρόσφατα κυριαρχούνταν από λίγα αμερικανικά εργαστήρια.

Η πίεση στις τιμές μπορεί να επιταχύνει την υιοθέτηση της AI από μικρότερες επιχειρήσεις και να κάνει οικονομικά βιώσιμες εφαρμογές που μέχρι σήμερα ήταν υπερβολικά ακριβές.

Το χαμηλότερο κόστος, όμως, δεν πρέπει να εξετάζεται απομονωμένα.

Η τελική απόφαση πρέπει να συνδυάζει:

• ποιότητα,
• πραγματικό συνολικό κόστος,
• προστασία δεδομένων,
• κυβερνοασφάλεια,
• κανονιστική συμμόρφωση,
• συνέχεια λειτουργίας,
• δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον ποια χώρα διαθέτει το «καλύτερο» μοντέλο. Είναι ποιο σύστημα είναι αρκετά ισχυρό, οικονομικά βιώσιμο και επαρκώς ελέγξιμο για τη συγκεκριμένη επιχειρηματική ανάγκη.