Google: Πρόστιμο 890 εκατ. ευρώ από την ΕΕ – Τι αλλάζει σε Search και Play

Συνολικό πρόστιμο 890 εκατ. ευρώ επέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Google, κρίνοντας ότι η εταιρεία παραβίασε τον Digital Markets Act σε δύο διαφορετικά μέτωπα της δραστηριότητάς της.

Το πρώτο πρόστιμο, ύψους 460 εκατ. ευρώ, αφορά την προνομιακή μεταχείριση των υπηρεσιών της Google στα αποτελέσματα αναζήτησης. Το δεύτερο, ύψους 430 εκατ. ευρώ, αφορά τους περιορισμούς που επιβάλλονταν σε developers εφαρμογών, εμποδίζοντάς τους να κατευθύνουν ελεύθερα τους χρήστες σε εναλλακτικά και συχνά φθηνότερα κανάλια αγορών εκτός του Google Play.

Η Επιτροπή διέταξε την Google να σταματήσει τις επίμαχες πρακτικές. Σύμφωνα με το Reuters, η εταιρεία έχει στη διάθεσή της 60 ημέρες για να συμμορφωθεί, ενώ έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο να προσφύγει κατά των αποφάσεων.

Δύο αποφάσεις για δύο διαφορετικές αγορές

Οι δύο παραβάσεις αφορούν διαφορετικά προϊόντα της Google, αλλά συνδέονται από ένα κοινό επιχειρηματικό ζήτημα: τον έλεγχο της πρόσβασης μιας επιχείρησης στον τελικό καταναλωτή.

Στη μία περίπτωση, η Google ελέγχει τη σειρά, τη μορφή και την προβολή των αποτελεσμάτων σε μία από τις μεγαλύτερες μηχανές αναζήτησης στον κόσμο.

Στην άλλη, ελέγχει το βασικό κατάστημα μέσα από το οποίο διανέμονται εφαρμογές σε συσκευές Android, καθώς και σημαντικό μέρος της διαδικασίας αγοράς συνδρομών και ψηφιακών υπηρεσιών.

Ο Digital Markets Act επιβάλλει ειδικές υποχρεώσεις στις μεγαλύτερες ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες χαρακτηρίζονται «gatekeepers». Στόχος του είναι να αποτρέψει τη χρήση του ελέγχου μιας πλατφόρμας για την ενίσχυση των δικών της υπηρεσιών εις βάρος ανταγωνιστών και επιχειρηματικών χρηστών.

Πώς η Google ευνοούσε δικές της υπηρεσίες στη Search

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε ότι η Google παρουσίαζε δικές της υπηρεσίες σε πιο ευνοϊκή θέση ή με πιο ελκυστικό τρόπο από αντίστοιχες υπηρεσίες τρίτων.

Η απόφαση αφορά αποτελέσματα σχετικά με αγορές και σύγκριση προϊόντων, ξενοδοχεία, μεταφορές και πτήσεις, αθλητικές πληροφορίες και άλλες εξειδικευμένες υπηρεσίες.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι υπηρεσίες της Google μπορούσαν να εμφανίζονται στην κορυφή της σελίδας ή σε ειδικές ενότητες με εικόνες, φίλτρα, τιμές και πρόσθετες λειτουργίες, χωρίς οι ανταγωνιστικές υπηρεσίες να διαθέτουν αντίστοιχη προβολή.

Η πρακτική αυτή περιγράφεται ως self-preferencing. Η πλατφόρμα δεν αποκλείει απαραίτητα τους ανταγωνιστές της, αλλά χρησιμοποιεί τον τρόπο σχεδιασμού και κατάταξης των αποτελεσμάτων για να κατευθύνει μεγαλύτερο μέρος της επισκεψιμότητας προς τις δικές της υπηρεσίες.

Για μια ανεξάρτητη πλατφόρμα σύγκρισης τιμών, ένα online ταξιδιωτικό πρακτορείο ή μια εξειδικευμένη υπηρεσία κρατήσεων, η θέση και η μορφή εμφάνισης στα αποτελέσματα μπορεί να επηρεάζει άμεσα τον αριθμό επισκέψεων, τις πωλήσεις και το κόστος απόκτησης πελατών.

Ποιοι κλάδοι επηρεάζονται από τις αλλαγές

Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία για επιχειρήσεις στους κλάδους του τουρισμού, του ηλεκτρονικού εμπορίου, της εστίασης και των μεταφορών.

Όταν ένας χρήστης αναζητά ένα ξενοδοχείο, μια πτήση, ένα εστιατόριο ή ένα προϊόν, η Google μπορεί να εμφανίζει πληροφορίες, τιμές και διαθέσιμες επιλογές απευθείας μέσα στη σελίδα αποτελεσμάτων.

Η διαδικασία αυτή μειώνει συχνά την ανάγκη του χρήστη να επισκεφθεί την ιστοσελίδα μιας επιχείρησης ή μιας εξειδικευμένης πλατφόρμας.

Οι αλλαγές συμμόρφωσης θα πρέπει να εξασφαλίζουν πιο δίκαιη και μη διακριτική μεταχείριση των τρίτων υπηρεσιών. Δεν είναι ακόμη σαφές, όμως, ποια ακριβώς μορφή θα πάρουν τα νέα αποτελέσματα αναζήτησης.

Η Google έχει ήδη πραγματοποιήσει περισσότερες από 20 αλλαγές στις ευρωπαϊκές υπηρεσίες αναζήτησης, μεταξύ των οποίων νέες ενότητες για comparison sites σε κατηγορίες όπως οι πτήσεις, τα ξενοδοχεία και οι αγορές. Έχει επίσης δοκιμάσει τον περιορισμό ή την αφαίρεση ορισμένων λειτουργιών σε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές αγορές.

Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι οι νεότερες δοκιμές αποτελούν ουσιαστική πρόοδο, χωρίς όμως να θεωρήσει ότι η παράβαση έχει ήδη αντιμετωπιστεί πλήρως.

Η ένσταση της Google για τον τουρισμό και τις απευθείας κρατήσεις

Η Google υποστηρίζει ότι οι αλλαγές που απαιτούνται βάσει του DMA μπορεί να υποβαθμίσουν την εμπειρία των Ευρωπαίων χρηστών.

Η εταιρεία αναφέρει ότι έχει αναγκαστεί να περιορίσει λειτουργίες όπως οι τιμές σε πραγματικό χρόνο, η διαθεσιμότητα ξενοδοχείων και πτήσεων και η άμεση παρουσίαση πληροφοριών για εστιατόρια.

Υποστηρίζει επίσης ότι η αυξημένη προβολή των comparison sites μπορεί να ευνοήσει μεγάλους μεσάζοντες εις βάρος ξενοδοχείων, αεροπορικών εταιρειών και μικρών εμπόρων που επιδιώκουν να δημιουργούν απευθείας σχέση με τους πελάτες τους.

Σε παλαιότερη ενημέρωσή της για τη συμμόρφωση με τον DMA, η Google είχε αναφέρει ότι οι δωρεάν επισκέψεις προς απευθείας κρατήσεις μειώθηκαν έως και 30% για ορισμένες επιχειρήσεις μετά τις αρχικές αλλαγές που πραγματοποίησε στην Ευρώπη. Το ποσοστό αποτελεί εκτίμηση της ίδιας της εταιρείας και όχι ανεξάρτητο εύρημα της Επιτροπής.

Η διαφωνία δείχνει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται σε μια απλή αντιπαράθεση μεταξύ της Google και των ανταγωνιστών της.

Μια διαφορετική διάταξη αποτελεσμάτων μπορεί να ενισχύσει ορισμένες υπηρεσίες σύγκρισης, αλλά δεν είναι δεδομένο ότι θα αυξήσει αντίστοιχα την απευθείας επισκεψιμότητα προς ξενοδοχεία, καταστήματα και άλλες μικρότερες επιχειρήσεις.

Οι περιορισμοί στις αγορές εκτός Google Play

Η δεύτερη απόφαση αφορά την πρακτική που είναι γνωστή ως anti-steering.

Ο Digital Markets Act προβλέπει ότι οι developers πρέπει να μπορούν να ενημερώνουν δωρεάν τους χρήστες για εναλλακτικές προσφορές και να τους κατευθύνουν σε διαφορετικά κανάλια για την πραγματοποίηση μιας αγοράς.

Μια εταιρεία που διαθέτει εφαρμογή στο Google Play θα πρέπει, για παράδειγμα, να μπορεί να ενημερώνει τον χρήστη ότι μια συνδρομή προσφέρεται φθηνότερα στην ιστοσελίδα της ή ότι η πληρωμή μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα από άλλο κατάστημα εφαρμογών.

Η Επιτροπή έκρινε ότι η Google περιόριζε τη δυνατότητα των developers να επικοινωνούν, να προωθούν και να ολοκληρώνουν τέτοιες συναλλαγές στα κανάλια της επιλογής τους.

Η απόφαση αφορά επίσης τις χρεώσεις που συνδέονται με τις αγορές εκτός του Google Play.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Google μπορεί να λαμβάνει αμοιβή όταν το Play Store συμβάλλει στην αρχική απόκτηση ενός νέου πελάτη από μια εφαρμογή. Έκρινε, όμως, ότι το ύψος των σχετικών τελών και η διάρκεια της περιόδου κατά την οποία επιβάλλονταν υπερέβαιναν όσα θεωρούνται συμβατά με τον DMA.

Τι μπορεί να αλλάξει για εφαρμογές και συνδρομές

Η απόφαση μπορεί να δώσει μεγαλύτερη εμπορική ελευθερία σε εταιρείες που προσφέρουν συνδρομητικές εφαρμογές, streaming, gaming, εκπαίδευση, dating, κρατήσεις, delivery και υπηρεσίες λογισμικού.

Οι developers ενδέχεται να μπορούν να προβάλλουν πιο καθαρά εναλλακτικές τιμές, να τοποθετούν links προς δικά τους κανάλια πληρωμής και να δημιουργούν απευθείας σχέση με τον πελάτη.

Αυτό μπορεί να επιτρέψει σε ορισμένες επιχειρήσεις να περιορίσουν τις προμήθειες προς το app store ή να μεταφέρουν μέρος της εξοικονόμησης στον καταναλωτή.

Η απόφαση δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι όλες οι προμήθειες του Google Play καταργούνται.

Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί συνολικά το δικαίωμα της Google να αμείβεται για υπηρεσίες που παρέχει. Αμφισβητεί τους περιορισμούς, το ύψος των τελών και το χρονικό διάστημα για το οποίο αυτά συνεχίζουν να επιβάλλονται όταν μια συναλλαγή ολοκληρώνεται εκτός της πλατφόρμας.

Ασφάλεια ή περιορισμός του ανταγωνισμού

Η Google υποστηρίζει ότι η ελεύθερη μεταφορά των χρηστών σε εξωτερικούς συνδέσμους και εναλλακτικά συστήματα πληρωμής δημιουργεί κινδύνους για την ασφάλεια.

Μέσα στο Google Play, η εταιρεία μπορεί να εφαρμόζει ελέγχους στις εφαρμογές και στις συναλλαγές. Όταν ο χρήστης μεταφέρεται σε εξωτερικό περιβάλλον, η Google υποστηρίζει ότι έχει μικρότερη δυνατότητα να τον προστατεύσει από κακόβουλους συνδέσμους, απάτες ή παραπλανητικές χρεώσεις.

Η θέση της Επιτροπής είναι ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως γενική αιτιολογία για τον περιορισμό των εναλλακτικών εμπορικών καναλιών.

Το επόμενο στάδιο θα δείξει πώς θα επιχειρηθεί να συνδυαστούν η μεγαλύτερη ελευθερία των developers με σαφείς προειδοποιήσεις και μηχανισμούς προστασίας για τους χρήστες.

Τι σημαίνει η απόφαση για publishers και επιχειρήσεις

Η σημασία της υπόθεσης υπερβαίνει τους άμεσους ανταγωνιστές της Google.

Οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τη Search για επισκεψιμότητα θα χρειαστεί να παρακολουθούν τις αλλαγές στις ειδικές ενότητες, στα φίλτρα και στις μορφές εμφάνισης των αποτελεσμάτων.

Οι publishers και οι εξειδικευμένες πλατφόρμες μπορεί να αποκτήσουν περισσότερες δυνατότητες προβολής, αλλά η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από τον σχεδιασμό που θα επιλέξει η Google.

Οι εταιρείες εφαρμογών μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη ελευθερία στις τιμές και στις πληρωμές, αναλαμβάνοντας ταυτόχρονα περισσότερες ευθύνες για την ασφάλεια, την εξυπηρέτηση πελατών και τη διαχείριση των συναλλαγών.

Για τις επιχειρήσεις, η απόφαση δημιουργεί τέσσερα βασικά πεδία παρακολούθησης:

• τη μεταβολή της οργανικής επισκεψιμότητας από τη Google Search,
• την εμφάνιση και κατάταξη υπηρεσιών σύγκρισης και απευθείας παρόχων,
• τους νέους όρους για links και πληρωμές εκτός Google Play,
• τις αλλαγές στις προμήθειες και στη σχέση με τους τελικούς πελάτες.

Η πιθανή επέκταση στα αποτελέσματα τεχνητής νοημοσύνης

Η απόφαση αφορά τις υπηρεσίες της Google όπως λειτουργούσαν κατά τη διάρκεια της έρευνας, αλλά η Επιτροπή εξετάζει ήδη πώς οι ίδιες αρχές μπορούν να εφαρμοστούν στις νέες μορφές αναζήτησης.

Σύμφωνα με το Reuters, οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν επισημάνει ότι η Google μπορεί να χρειαστεί να εφαρμόσει τις αρχές της απόφασης και στα AI Overviews και στο AI Mode.

Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για publishers, ηλεκτρονικά καταστήματα και υπηρεσίες σύγκρισης.

Καθώς οι απαντήσεις τεχνητής νοημοσύνης καταλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος της σελίδας, το ερώτημα δεν θα είναι μόνο ποια ιστοσελίδα εμφανίζεται πρώτη, αλλά ποιες πηγές, υπηρεσίες και εμπορικές προτάσεις ενσωματώνονται απευθείας στην παραγόμενη απάντηση.

Το πρόστιμο είναι μόνο η αρχή

Το ποσό των 890 εκατ. ευρώ είναι σημαντικό, αλλά η ουσιαστική οικονομική επίδραση της απόφασης θα κριθεί από τις αλλαγές που θα πραγματοποιήσει η Google.

Οι τελικές παρεμβάσεις μπορεί να επηρεάσουν τον σχεδιασμό της Search, την προβολή προϊόντων και ταξιδιωτικών υπηρεσιών, τους όρους διανομής εφαρμογών και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να συναλλάσσονται απευθείας με τους πελάτες τους.

Η Επιτροπή αναφέρει ότι η Google έχει ήδη ξεκινήσει δοκιμές και ότι υπάρχει πρόοδος στον διάλογο για τη συμμόρφωση. Αυτό περιορίζει, σύμφωνα με το Reuters, το ενδεχόμενο άμεσων νέων κυρώσεων, χωρίς να σημαίνει ότι η διαδικασία έχει ολοκληρωθεί.

Το κρίσιμο διάστημα είναι πλέον οι επόμενες 60 ημέρες.

Οι επιχειρήσεις θα χρειαστεί να παρακολουθήσουν όχι μόνο την ενδεχόμενη δικαστική προσφυγή της Google, αλλά και τις πρακτικές αλλαγές που θα εμφανιστούν στη Search και στο Play Store.

Η ευρωπαϊκή απόφαση θέτει ένα σαφές όριο: μια πλατφόρμα μπορεί να αναπτύσσει δικά της προϊόντα και να αμείβεται για τις υπηρεσίες της, δεν μπορεί όμως να χρησιμοποιεί τον ρόλο της ως βασική ψηφιακή πύλη για να περιορίζει την πρόσβαση ανταγωνιστών και επιχειρηματικών χρηστών στον καταναλωτή.