AI Act: Τι ισχύει πλέον για επιχειρήσεις, chatbots, deepfakes και περιεχόμενο που παράγεται από AI

Η 2α Αυγούστου 2026 αποτελεί κομβική ημερομηνία για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού AI Act. Δεν σημαίνει ότι όλες οι διατάξεις του Κανονισμού ενεργοποιήθηκαν ταυτόχρονα: αρκετοί κανόνες εφαρμόζονταν ήδη από το 2025, ενώ ορισμένες υποχρεώσεις για συστήματα υψηλού κινδύνου έχουν μετατεθεί για το 2027 και το 2028. Από τον φετινό Αύγουστο, όμως, εφαρμόζεται πλήρως το άρθρο 50, που εισάγει συγκεκριμένες απαιτήσεις διαφάνειας για επιχειρήσεις και οργανισμούς που παρέχουν ή χρησιμοποιούν ορισμένα συστήματα AI.

Οι κανόνες αφορούν, μεταξύ άλλων, τις αλληλεπιδράσεις ανθρώπων με chatbots και AI agents, τη δυνατότητα αναγνώρισης περιεχομένου που έχει παραχθεί ή αλλοιωθεί από AI, καθώς και την επισήμανση deepfakes και ορισμένων AI-generated δημοσιεύσεων.

Τα chatbots πρέπει να δηλώνουν ότι είναι AI

Μία από τις πιο άμεσα ορατές αλλαγές αφορά συστήματα που επικοινωνούν απευθείας με ανθρώπους.

Οι πάροχοι πρέπει να σχεδιάζουν τα συστήματα αυτά έτσι ώστε ο χρήστης να γνωρίζει ότι αλληλεπιδρά με AI και όχι με άνθρωπο. Η υποχρέωση μπορεί να αφορά chatbots εξυπηρέτησης πελατών, AI agents, avatars και αντίστοιχες εφαρμογές, εκτός εάν από τις συνθήκες είναι ήδη προφανές ότι πρόκειται για σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Για μια επιχείρηση που ενσωματώνει ένα τέτοιο εργαλείο στο site, στην εφαρμογή ή στις υπηρεσίες της, το ζήτημα δεν περιορίζεται επομένως στη λειτουργικότητα του chatbot. Η διαφάνεια απέναντι στον χρήστη αποτελεί πλέον μέρος του πλαισίου συμμόρφωσης.

Machine-readable σήμανση στο περιεχόμενο που παράγεται από AI

Το άρθρο 50 επιβάλλει επίσης υποχρεώσεις στους παρόχους συστημάτων που δημιουργούν συνθετικό ή τροποποιημένο κείμενο, εικόνα, ήχο ή βίντεο.

Το παραγόμενο υλικό πρέπει να φέρει machine-readable σήμανση, ώστε να μπορεί να εντοπιστεί ως περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί ή αλλοιωθεί από σύστημα AI. Η τεχνική λύση πρέπει, στο μέτρο που είναι τεχνικά εφικτό, να είναι αποτελεσματική, διαλειτουργική, ανθεκτική και αξιόπιστη.

Υπάρχουν εξαιρέσεις. Μεταξύ άλλων, η απαίτηση δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο όταν ένα σύστημα χρησιμοποιείται απλώς ως βοηθητικό εργαλείο για συνηθισμένη επεξεργασία και δεν μεταβάλλει ουσιαστικά τα δεδομένα εισόδου ή το νόημά τους.

Για συστήματα που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά πριν από τις 2 Αυγούστου 2026 προβλέπεται περιορισμένη μεταβατική περίοδος αποκλειστικά για αυτή την υποχρέωση: η συμμόρφωση με το άρθρο 50(2) απαιτείται από τις 2 Δεκεμβρίου 2026. Περιεχόμενο που δημιουργήθηκε πριν από τις 2 Αυγούστου δεν χρειάζεται επίσης αναδρομική επισήμανση.

Deepfakes: η σήμανση πρέπει να είναι ορατή στον άνθρωπο

Διαφορετική είναι η υποχρέωση για όσους χρησιμοποιούν ένα σύστημα AI για να δημιουργήσουν ή να τροποποιήσουν εικόνα, ήχο ή βίντεο που συνιστά deepfake.

Σε αυτή την περίπτωση, ο deployer —δηλαδή το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που χρησιμοποιεί επαγγελματικά το σύστημα υπό την ευθύνη του— πρέπει να γνωστοποιεί ότι το περιεχόμενο έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί τεχνητά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρινίζει ότι η γνωστοποίηση πρέπει να γίνεται με σαφή και αντιληπτό τρόπο κατά την πρώτη έκθεση του χρήστη στο περιεχόμενο. Δεν αρκεί, επομένως, να υπάρχει μόνο μια τεχνική, μηχανικά αναγνώσιμη ένδειξη που δεν είναι ορατή στον άνθρωπο.

Για εμφανώς καλλιτεχνικά, δημιουργικά, σατιρικά ή φανταστικά έργα προβλέπεται πιο ευέλικτη αντιμετώπιση: η γνωστοποίηση εξακολουθεί να απαιτείται, αλλά δεν πρέπει να παρεμποδίζει την παρουσίαση ή την απόλαυση του έργου.

Τι ισχύει για άρθρα και άλλα κείμενα δημόσιου ενδιαφέροντος

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για media, εταιρικά sites, publishers και οργανισμούς επικοινωνίας έχει η πρόβλεψη για κείμενα που παράγονται ή τροποποιούνται με AI.

Όταν ένα τέτοιο κείμενο δημοσιεύεται με σκοπό να ενημερώσει το κοινό για θέμα δημόσιου ενδιαφέροντος, πρέπει κατά κανόνα να γνωστοποιείται ότι έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί από AI.

Υπάρχει όμως μία κρίσιμη εξαίρεση: η υποχρέωση αυτή δεν εφαρμόζεται όταν το AI-generated περιεχόμενο έχει περάσει από ανθρώπινο έλεγχο ή editorial control και ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο αναλαμβάνει τη συντακτική ευθύνη για τη δημοσίευσή του.

Η εξαίρεση αυτή έχει πρακτική σημασία για οργανισμούς που χρησιμοποιούν generative AI ως εργαλείο υποστήριξης της παραγωγής περιεχομένου, αλλά διατηρούν σαφή ανθρώπινη συντακτική εποπτεία και ευθύνη.

Ποιος θεωρείται «deployer»

Ο AI Act διαχωρίζει τις υποχρεώσεις του provider από εκείνες του deployer.

Ως deployer θεωρείται το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, η δημόσια αρχή ή άλλος οργανισμός που χρησιμοποιεί ένα σύστημα AI υπό την ευθύνη του στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας. Η καθαρά προσωπική και μη επαγγελματική χρήση εξαιρείται.

Για μια εταιρεία, ο deployer είναι κατά κανόνα η ίδια η νομική οντότητα και όχι κάθε εργαζόμενος που χρησιμοποιεί το σύστημα υπό τις οδηγίες και τον έλεγχό της. Το ίδιο μπορεί να ισχύει όταν το εργαλείο χειρίζονται εξωτερικοί συνεργάτες ή freelancers για λογαριασμό της εταιρείας και υπό τη δική της ευθύνη.

Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις χρειάζεται να εξετάζουν όχι μόνο ποια εργαλεία αγοράζουν, αλλά και πώς και για ποιο σκοπό χρησιμοποιούνται μέσα στον οργανισμό.

Τι πρέπει να ελέγξει τώρα μια επιχείρηση

Για μια εταιρεία που χρησιμοποιεί ήδη generative ή interactive AI, η πρακτική προετοιμασία μπορεί να ξεκινήσει από ορισμένα βασικά ερωτήματα:

• Υπάρχουν chatbots, agents ή avatars που επικοινωνούν απευθείας με πελάτες ή εργαζομένους;
• Γίνεται σαφές στον χρήστη ότι επικοινωνεί με σύστημα AI;
• Δημιουργούνται εικόνες, βίντεο, ήχος ή κείμενα μέσω AI και με ποιον τρόπο επισημαίνονται;
• Χρησιμοποιούνται deepfakes ή άλλο συνθετικό οπτικοακουστικό περιεχόμενο σε marketing, εκπαίδευση ή επικοινωνία;
• Υπάρχει πραγματικός ανθρώπινος editorial έλεγχος όταν δημοσιεύεται AI-generated κείμενο για θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος;
• Είναι σαφές μέσα στον οργανισμό ποιος έχει την ευθύνη για τη χρήση και τη δημοσίευση του παραγόμενου υλικού;

Η αποτύπωση των συγκεκριμένων use cases είναι κρίσιμη, καθώς ο AI Act δεν επιβάλλει μία ενιαία ετικέτα σε κάθε χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Οι υποχρεώσεις εξαρτώνται από τον ρόλο της επιχείρησης, το είδος του συστήματος και τον τρόπο με τον οποίο εκτίθεται ο χρήστης στο AI ή στο παραγόμενο περιεχόμενο.

Πρόστιμα έως 15 εκατ. ευρώ ή 3% του παγκόσμιου τζίρου

Η παράβαση των υποχρεώσεων διαφάνειας του άρθρου 50 μπορεί να οδηγήσει σε διοικητικά πρόστιμα έως 15 εκατ. ευρώ ή, για επιχειρήσεις, έως 3% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του προηγούμενου οικονομικού έτους, ανάλογα με τους κανόνες του Κανονισμού.

Για τις ΜμΕ, συμπεριλαμβανομένων των startups, εφαρμόζεται το χαμηλότερο από τα δύο ανώτατα όρια, ενώ κατά τον καθορισμό μιας κύρωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η φύση, η βαρύτητα και η διάρκεια της παράβασης, μεταξύ άλλων παραγόντων.

Η εποπτεία των υποχρεώσεων του άρθρου 50 θα ασκείται κυρίως από τις αρμόδιες εθνικές αρχές εποπτείας της αγοράς, ενώ το AI Office έχει ειδικότερο ρόλο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που συνδέονται, μεταξύ άλλων, με συστήματα βασισμένα σε general-purpose AI models.

Η εφαρμογή του AI Act δεν έχει πάντως ολοκληρωθεί. Οι κανόνες για ορισμένα high-risk συστήματα του Παραρτήματος III πρόκειται να εφαρμοστούν από τις 2 Δεκεμβρίου 2027, ενώ για συστήματα AI που είναι ενσωματωμένα σε ρυθμιζόμενα προϊόντα η ημερομηνία έχει μετατεθεί στις 2 Αυγούστου 2028.