Eυρωπαϊκή Πρωτοβουλία Αστικές Καινοτόμες ∆ράσεις: 1η πρόσκληση υποβολής προτάσεων

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), μπορεί να στηρίζει καινοτόμες δράσεις στον τομέα της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε την Πρωτοβουλία Urban Innovative Actions (UIA) με σκοπό τον εντοπισμό και τη δοκιμή νέων λύσεων για την αντιμετώπιση ζητημάτων που συνδέονται με τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη και είναι σημαντικά σε επίπεδο Ένωσης. Κύριος στόχος της Πρωτοβουλίας UIA είναι, ως εκ τούτου, να παράσχει στις τοπικές αρχές σε όλη την Ευρώπη χώρο και πόρους προκειμένου να δοκιμάσουν τολμηρές και μη αποδεδειγμένες ιδέες που αντιμετωπίζουν διασυνδεδεμένες προκλήσεις, καθώς και να ελέγξουν πώς οι εν λόγω λύσεις ανταποκρίνονται στην πολυπλοκότητα της πραγματικής ζωής. Τα έργα που θα λάβουν στήριξη πρέπει να είναι καινοτόμα, ποιοτικά, να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται με τη συμμετοχή βασικών ενδιαφερόμενων μερών, να είναι προσανατολισμένα στα αποτελέσματα και να μπορούν να μεταφερθούν. Τα έργα UIA θα επιλεγούν μέσω ετήσιων Προσκλήσεων Υποβολής Προτάσεων από το 2015 έως το 2020 επί ενός ή περισσότερων θεμάτων που θα προτείνει η Επιτροπή. Ο συνολικός προϋπολογισμός της Πρωτοβουλίας UIA από το ΕΤΠΑ ανέρχεται σε περίπου 372 εκατομμύρια ευρώ.

Η Πρωτοβουλία UIA αποτελεί εργαλείο της Επιτροπής και τελεί υπό την έμμεση διαχείριση της Γενικής ∆ιεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης. Για την υλοποίηση της Πρωτοβουλίας, η Επιτροπή έχει ορίσει ως Εντεταλμένη Οντότητα την Περιφέρεια Nord-Pas de Calais. Για τη διαχείριση της Πρωτοβουλίας, έχει συσταθεί Μόνιμη Γραμματεία (ΜΓ) στη Λίλ της Γαλλίας.

Θεματικός χαρακτήρας δράσεων

Η Επιτροπή αποφάσισε να ευθυγραμμίσει στενά τα θέματα που μπορούν να εξετάσουν οι τοπικές αρχές μέσω της Πρωτοβουλίας UIA με εκείνα που ορίζονται στο πλαίσιο του Αστικού Θεματολογίου της ΕΕ. Ειδικότερα, κάθε Πρόσκληση Υποβολής Προτάσεων για UIA θα εστιάζει σε περιορισμένο αριθμό θεμάτων. Στο πλαίσιο της 1ης Πρόσκλησης Υποβολής Προτάσεων, οι αιτούντες μπορούν να υποβάλουν προτάσεις έργου που εξετάζουν τα ακόλουθα θέματα:

Αστική φτώχεια (με έμφαση στις υποβαθμισμένες αστικές συνοικίες)
Προκειμένου να είναι σημαντικός ο αντίκτυπος στη μείωση της αστικής φτώχειας, η Επιτροπή επιθυμεί να δει προτεινόμενα έργα που προβάλλουν καινοτόμες και νέες λύσεις, ιδίως όσον αφορά τους βασικούς παράγοντες της κυκλικής φτώχειας στις υποβαθμισμένες περιοχές. Η Επιτροπή επιθυμεί να δει έργα που αντιμετωπίζουν τη διασυνδεσιμότητα των βασικών αιτιωδών παραγόντων, συνδυάζοντας προσεγγίσεις που βασίζονται στους ανθρώπους και τους τόπους, με στόχο τον εντοπισμό και την εφαρμογή βιώσιμων λύσεων που σπάνε τον κύκλο της κοινωνικής και χωρικής πόλωσης.

Ενσωμάτωση μεταναστών και προσφύγων
Μολονότι πολλές τοπικές αρχές στην ΕΕ έχουν επί του παρόντος προσαρμοστεί στην πραγματικότητα και στις λύσεις πολιτικής που απαιτούνται για την αποτελεσματική ενσωμάτωση των μεταναστών και των προσφύγων, όσον αφορά το ΕΤΠΑ, υπάρχει ευρύ φάσμα μέτρων ικανών να στηρίξουν την αποτελεσματική ενσωμάτωσή τους, π.χ.:

• Επενδύσεις σε κοινωνικές υποδομές και υποδομές υγείας: κοινωνική περίθαλψη σε επίπεδο κοινοτήτων, κοινοτικά κέντρα, καταφύγια, υπηρεσίες πρόληψης και πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης κ.λπ.
• Επενδύσεις σε υποδομές εκπαίδευσης: νηπιαγωγεία, σχολεία, σχολεία επαγγελματικής κατάρτισης κ.λπ.
• Αστική αναγέννηση: φυσική και κοινωνική αναγέννηση περιοχών όπου είναι συγκεντρωμένοι μετανάστες/πρόσφυγες
• Υποδομές στέγασης: κοινωνικές κατοικίες.

Ενεργειακή μετάβαση
Ως ενεργειακή μετάβαση ορίζεται ενδεχομένως καλύτερα η μετατόπιση από ένα σύστημα στο οποίο κυριαρχεί η πεπερασμένη ενέργεια (η οποία βασίζεται κυρίως στα ορυκτά) προς ένα σύστημα που χρησιμοποιεί πλήθος ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεγιστοποιώντας ταυτόχρονα τις διαθέσιμες δυνατότητες από την αυξημένη ενεργειακή απόδοση και την καλύτερη διαχείριση της ενεργειακής ζήτησης. Όπως ισχύει για πολλές προκλήσεις, οι αστικές περιοχές αποτελούν τους τόπους όπου μπορεί να επιτευχθεί η μεγαλύτερη πρόοδος στον τομέα της ενεργειακής μετάβασης. Ο τρόπος ανάπτυξης και λειτουργίας των πόλων έχει τεράστιο αντίκτυπο στην ενεργειακή ζήτηση καθώς αντιστοιχούν στο 60% με 80% της παγκόσμιας ενεργειακής κατανάλωσης και περίπου στο ίδιο ποσοστό εκπομπών CO2. Εδώ και χρόνια οι πόλεις προωθούν τοπικές πρωτοβουλίες και έργα για τη βιώσιμη ενέργεια και ηγούνται του ζητήματος της μετάβασης προς μια αποδοτικότερη και ασφαλέστερη ενεργειακή προοπτική. Σκοπός των UIA είναι να συμβάλουν στην επιτάχυνση της εν λόγω μετάβασης. Μολονότι δεν τίθενται περιορισμοί σχετικά με τα επιθυμητά είδη έργων, υπάρχουν, ωστόσο, κάποια βασικά στοιχεία που πρέπει να λάβουν υπόψη οι τοπικές αρχές που προτείνουν έργα. Για παράδειγμα:

• Αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε τοπικό επίπεδο και βελτίωση της διανομής της
• Ενεργειακά αποδοτική ανακαίνιση κτιρίων – τα κτίρια καταναλώνουν περίπου το 40% της τελικής ενέργειας στην ΕΕ και πρόκειται για τον μεγαλύτερο και οικονομικά πιο αποδοτικό τομέα προς βελτίωση
• Μέτρα ενεργειακής απόδοσης με στόχο την ελαχιστοποίηση του κινδύνου ένδειας καυσίμων και των συνεπειών της (π.χ. κακή υγεία, παιδική φτώχεια, εκπαιδευτική μειονεξία κ.λπ)
• Αύξηση της υιοθέτησης τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα
• Στήριξη της ενεργειακής απόδοσης και της ευφυούς ενεργειακής διαχείρισης στις δημόσιες υποδομές και στον τομέα της στέγασης
• Περιορισμός της ζήτησης θέρμανσης και ψύξης και ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων που βασίζονται στη φύση για τη θέρμανση/ψύξη κτιρίων και συνοικιών
• Αντιμετώπιση των μη τεχνολογικών εμποδίων, ήτοι προώθηση μιας αλλαγής της συμπεριφοράς προς περισσότερο βιώσιμες επιλογές και μείωση της ενεργειακής ζήτησης

Είναι σαφές από το είδος των δραστηριοτήτων που περιγράφονται παραπάνω ότι η «ενεργειακή μετάβαση» περιλαμβάνει τεχνολογικές, κοινωνικές, πολιτιστικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές πτυχές και προκύπτει σαφώς ότι σημαίνει επίσης την ανάληψη ενεργότερου ρόλου από τους πολίτες και τις κοινότητες. Ως εκ τούτου, ενώ οι τοπικές αρχές πρέπει να νιώθουν ελεύθερες να πειραματίζονται με τολμηρές ιδέες, πρέπει να επιδιώκουν τη συμμετοχή και την ενημέρωση των πολιτών τους, προκειμένου να διασφαλίζουν, μεταξύ άλλων, την έγκαιρη αποδοχή τυχόν νέων τεχνολογικών λύσεων που στοχεύουν στη βελτίωση των προοπτικών.

Θέσεις εργασίας και δεξιότητες στην τοπική οικονομία
Για άλλη μια φορά, τα είδη των αναμενόμενων έργων δεν καθορίζονται
λεπτομερώς, ωστόσο η έκθεση του URBACT «More jobs: better cities»
μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης, καθώς περιγράφει ορισμένα από τα μέτρα που μπορούν να λάβουν οι τοπικές αρχές για την τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Για παράδειγμα:

• Ενίσχυση των τοπικών αλυσίδων εφοδιασμού προκειμένου να επωφεληθεί η τοπική οικονομία από την τοπική αγορά και ανάληψη ενεργού ρόλου στη δημιουργία συνδέσεων μεταξύ τοπικών εταιρειών, ενδιαφερόμενων φορέων και τοπικών και ευρύτερων ευκαιριών της αγοράς.
• Ανάληψη δράσεων για τη μεγιστοποίηση της ζήτησης και τη βελτίωση της σύνδεσης των τοπικών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) με τις ευρύτερες αγορές.
• Παροχή στήριξης στις υφιστάμενες ΜΜΕ, μέσω του προσδιορισμού των βασικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν και της παροχής καινοτόμων λύσεων.
• Παροχή περιβάλλοντος που ενισχύει την επιχειρηματική δραστηριότητα σε συνεργασία με την επιχειρηματική κοινότητα και χτίζοντας γέφυρες μεταξύ συμπληρωματικών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων (ήτοι, κυκλική οικονομία, τα απόβλητα από μια διαδικασία αποτελούν πρώτη ύλη για μια άλλη).
• Ανάπτυξη ενισχυμένης επιχειρηματικής νοοτροπίας και προαγωγή της δημιουργίας νέων εταιρειών και κοινωνικών επιχειρήσεων μέσω της προώθησης ευνοϊκών τοπικών οικοσυστημάτων, μεταξύ άλλων μέσω «φυτωρίων επιχειρήσεων» και παρόμοιων πρωτοβουλιών.
• Προώθηση των τομέων με πληθώρα θέσεων εργασίας, όπως η πράσινη οικονομία, η υγεία, οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) κ.λπ.

Προκειμένου να αντληθούν μέγιστα οφέλη από την οικονομική ανάπτυξη, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι πόλεις πρέπει να διασφαλίσουν καλή αντιστοίχιση μεταξύ της ζήτησης (διαθέσιμες θέσεις εργασίας) και της προσφοράς (τα άτομα που τις θέλουν) στις αγορές εργασίας τους. Η αναβάθμιση των επιπέδων δεξιοτήτων και η αύξηση της προορατικότητας όσον αφορά της ανάγκες της αγοράς εργασίας έχουν καίρια σημασία. Οι άνθρωποι πρέπει να διαθέτουν κατάλληλες δεξιότητες για τη μακροπρόθεσμη απασχόλησή τους από ανταγωνιστικό εργοδότη. Στοιχεία που μπορούν να λάβουν υπόψη οι πόλεις κατά τον σχεδιασμό δράσεων: συνεργασία με εκπαιδευτικά ιδρύματα με σκοπό την αντιστοίχιση της διδασκαλίας τους με τις εξελισσόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας, τόνωση της ζήτησης δεξιοτήτων, συνεργασία με εργοδότες προκειμένου οι απαιτούμενες δεξιότητες να είναι γνωστές εκ των προτέρων.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, και λόγω του ότι τα έργα UIA θα είναι στην ουσία μεμονωμένες περιπτώσεις δοκιμής, θα εφαρμοστεί ευέλικτη ερμηνεία όσον αφορά τα έργα που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το ΕΤΠΑ ως τμήματα ενός ενιαίου έργου UIA, υπό την προϋπόθεση ότι το συνολικό έργο μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβάλλει αποτελεσματικά στους θεματικούς στόχους και τις επενδυτικές προτεραιότητες του ΕΤΠΑ και ότι το έργο δεν επικεντρώνεται υπερβολικά σε μια δραστηριότητα που συνήθως καλύπτεται από το ΕΚΤ. Επιθυμία της Επιτροπής είναι να προταθούν έργα που προβάλλουν δημιουργικές, καινοτόμες και βιώσιμες λύσεις για την αντιμετώπιση των διαφόρων προκλήσεων που εντοπίζονται. Καθώς οι UIA θα αποτελέσουν επίσης εργαστήριο για νέες ιδέες, στόχος της Επιτροπής είναι να ενθαρρύνει τους καινοτόμους πειραματισμούς που βασίζονται στην εμπειρία σε διάφορους κλάδους.

Κριτήρια επιλεξιμότητας αιτούντων

∆ικαίωμα υποβολής προτάσεων έχουν:

• δήμοι με πληθυσμό τουλάχιστον 50.000 κατοίκους
• τοπικές ενώσεις δήμων με πληθυσμό συνολικά τουλάχιστον 50.000 κατοίκους.
• Ενώσεις, δήμοι από διαφορετικές περιφέρειες και/ή κράτη-μέλη.
• ∆ιασυνοριακά και ευρωπαϊκά δίκτυα ή ενώσεις πόλεων

Στο πλαίσιο των έργων UIA, αναμένεται από τις τοπικές αρχές να δημιουργήσουν ισχυρές τοπικές συμπράξεις με το σωστό μείγμα συμπληρωματικών εταίρων. Όλοι οι εταίροι πρέπει να προέρχονται από την ΕΕ. Μια σύμπραξη μπορεί να αποτελείται από:

• Τοπική Αρχή: η Πρωτοβουλία UIA λειτουργεί βάσει μιας Αστικής Αρχής που είναι αρμόδια για τη συνολική υλοποίηση και διαχείριση ολόκληρου του έργου.
• Εταίροι Παράδοσης: οργανισμοί, υπηρεσίες, οργανώσεις, εταίροι του ιδιωτικού τομέα, ενώσεις που θα διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στην υλοποίηση του έργου. Θα είναι αρμόδιοι για την παράδοση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων και την ολοκλήρωση των συναφών παραδοτέων/υλοποιήσεων. Πρέπει να σημειωθεί ότι μόνο οργανισμοί με νομική προσωπικότητα μπορούν να συμμετέχουν σε ένα έργο ως επίσημοι εταίροι. Εταιρείες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών με κύριο σκοπό την ανάπτυξη και τη διαχείριση ευρωπαϊκών προγραμμάτων δεν μπορούν να συμμετέχουν σε ένα έργο ως επίσημοι εταίροι

∆ιαδικασία επιλογής

Κατόπιν της υποβολής, κάθε αίτηση υπόκειται σε διαδικασία επιλογής που αποτελείται από τα ακόλουθα στάδια:

Έλεγχοι Επιλεξιμότητας και Αποδοχής
Μετά την καταληκτική ημερομηνία της πρόσκλησης, διενεργείται αξιολόγηση της συμμόρφωσης των ληφθέντων Εντύπων Αίτησης και των παραρτημάτων τους προς τα επίσημα κριτήρια επιλεξιμότητας και αποδοχής. Τα εν λόγω κριτήρια αποτελούνται από ελάχιστες τεχνικές προδιαγραφές, οι οποίες εφαρμόζονται άνευ όρων σε όλες τις υποβληθείσες προτάσεις.

Στρατηγική Αξιολόγηση
Η Στρατηγική Αξιολόγηση αντιστοιχεί στο 80% του συντελεστή βαρύτητας που δίνεται στη συνολική αξιολόγηση του έργου και αποτελείται από τα ακόλουθα κριτήρια:

• Καινοτόμος χαρακτήρας (συντελεστής βαρύτητας 40%) – Σε ποιον βαθμό δύναται ο αιτών να καταδείξει ότι το προτεινόμενο έργο είναι νέο και ότι έχει σαφείς δυνατότητες να προσθέσει αξία.
• Σύμπραξη (συντελεστής βαρύτητας 15%) – Σε ποιον βαθμό σχετίζεται η συμμετοχή βασικών ενδιαφερόμενων μερών με την υλοποίηση του έργου.
• Μετρησιμότητα (συντελεστής βαρύτητας 15%) – Σε ποιον βαθμό θα αποφέρει το έργο μετρήσιμα αποτελέσματα.
• ∆υνατότητα μεταφοράς (συντελεστής βαρύτητας 10%) – Σε ποιον βαθμό θα μπορεί το έργο να μεταφερθεί σε άλλες αστικές περιοχές σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Επιχειρησιακή Αξιολόγηση
Κύριος στόχος της Επιχειρησιακής Αξιολόγησης είναι να αξιολογήσει την ποιότητα της πρότασης (συμπεριλαμβανομένης της αιτιολόγησης του έργου, της σκοπιμότητας, της συνέπειας και της συνοχής του σχεδίου εργασίας, της ποιότητας των προτεινόμενων δομών διαχείρισης, της συνοχής και της αναλογικότητας του προϋπολογισμού, της ποιότητας των προτεινόμενων δραστηριοτήτων επικοινωνίας).

Προϋπολογισμός

Για την παρούσα πρόσκληση υποβολής προτάσεων διατίθεται προϋπολογισμός ύψους 80 εκατομμυρίων ευρώ. Κάθε έργο μπορεί να λάβει συγχρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ ύψους έως 5 εκατομμυρίων ευρώ. ∆εν έχει καθοριστεί ελάχιστο μέγεθος για τους προϋπολογισμούς των έργων UIA. Ωστόσο, τα μικρά έργα (ήτοι όσα αιτούνται χρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ χαμηλότερη από 1 εκατομμύριο ευρώ) μπορεί να έχουν μειωμένες πιθανότητες να επιλεγούν καθώς ενδέχεται να είναι δύσκολο να καταδείξουν ότι οι δράσεις είναι ικανής κλίμακας ώστε να παράγουν ουσιαστικά αποτελέσματα.

Ένα έργο συγχρηματοδοτείται από το ΕΤΠΑ μέχρι ποσοστό 80% των επιλέξιμων δαπανών. Κάθε εταίρος που λαμβάνει στήριξη από το ΕΤΠΑ πρέπει να εξασφαλίσει δημόσια ή ιδιωτική συνεισφορά για τη συμπλήρωση του προϋπολογισμού του (τουλάχιστον 20%) είτε από ίδιους πόρους είτε από άλλες πηγές. Ωστόσο, συνιστάται η πλειοψηφία των συνεισφορών να προέρχονται από δημόσιες πηγές.

Το σύστημα πληρωμών των UIA βασίζεται κυρίως στην αρχή της προκαταβολικής πληρωμής από το ΕΤΠΑ:

• Μια πρώτη προκαταβολική πληρωμή από το ΕΤΠΑ, η οποία αντιστοιχεί στο 50% της χορήγησης, καταβάλλεται στην τοπική αρχή με την υπογραφή της Σύμβασης Επιδότησης.
• Μια δεύτερη προκαταβολική πληρωμή από το ΕΤΠΑ, η οποία αντιστοιχεί στο 30% της χορήγησης, καταβάλλεται στην τοπική αρχή μετά την υποβολή και την έγκριση τη ενδιάμεσης έκθεσης προόδου στην οποία περιλαμβάνονται οι ελεγχθείσες δαπάνες του έργου.
• Μια τρίτη πληρωμή από το ΕΤΠΑ καταβάλλεται κατόπιν έγκρισης της τελικής έκθεσης προόδου στην οποία ομοίως περιλαμβάνονται οι ελεγχθείσες δαπάνες του έργου.
• Μια τελική πληρωμή από το ΕΤΠΑ καταβάλλεται στο έργο μετά την υποβολή και την έγκριση της τελικής έκθεσης ποιότητας

Υποβολή αίτησης, προθεσμία και πληροφορίες

Οι αιτήσεις συντάσσονται και υποβάλλονται σε ηλεκτρονική μορφή μέχρι τις 31 Μαρτίου 2016. Η διαδικασία υποβολής αίτησης γίνεται 100% ηλεκτρονικά μέσω της Electronic Exchange Platform (EEP) της UIA. Η αίτηση αποτελείται από το Έντυπο Αίτησης και από ∆ελτίο Επιβεβαίωσης που φέρει σαρωμένη υπογραφή. Σύνδεσμος προς την EEP για τη δημιουργία και την υποβολή των εν λόγω αρχείων διατίθεται με τα παραπάνω έγγραφα στον ιστότοπο της UIA. Η EEP θα είναι διαθέσιμη για την υποβολή αίτησης το αργότερο έναν μήνα πριν την καταληκτική ημερομηνία υποβολής. Συνιστάται θερμά στους αιτούντες να συμπληρώσουν το Έντυπο Αίτησης σε απλά αγγλικά, αν και μπορεί επίσης να υποβληθεί σε οποιαδήποτε από τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ.

Τα έντυπα των αιτήσεων αλλά και όλο το υποστηρικτικό υλικό της παρούσας πρόσκλησης, οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να λάβουν από εδώ.

Επίσης, τα ερωτήματα σχετικά με την ανωτέρω πρόσκληση θα πρέπει να απευθύνονται στη Μόνιμη Γραμματεία της εν λόγω πρωτοβουλίας (υπόψιν κ. Τim Caulfield, τηλ.: +33 (0)3 61 76 59 34) και εδώ.

Για την καλύτερη προετοιμασία των δικαιούχων διοργανώνονται 4 ενημερωτικές εκδηλώσεις σε Βρυξέλλες, Ρίγα, Ρώμη και Κρακοβία από 13 Ιανουαρίου έως και 3 Φεβρουαρίου 2016. Για την πρώτη ημερίδα που θα λάβει χώρα στις Βρυξέλλες, την Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2015 μπορείτε να εγγραφείτε εδώ. Οι σύνδεσμοι για δήλωση συμμετοχής στις άλλες τρεις εκδηλώσεις θα ανακοινωθούν προσεχώς.