Πιερρακάκης στο ECOFIN: «Απαιτείται πολιτικό θάρρος προκειμένου να επιτευχθεί ο οικονομικός μετασχηματισμός»

Με το νέο καθεστώς, τα δύο ευρωπαϊκά ελεγκτικά όργανα αποκτούν πιο άμεση πρόσβαση σε καίρια δεδομένα διασυνοριακών συναλλαγών, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων του Eurofisc, ώστε να μπορούν να εκκινούν και να υποστηρίζουν έρευνες για απάτη ΦΠΑ ταχύτερα και αποτελεσματικότερα.

Η απάτη στον ΦΠΑ, και ειδικότερα η λεγόμενη «carousel» (missing trader intra-community), επιβαρύνει κάθε χρόνο τους εθνικούς και τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό με ποσά που κυμαίνονται από 12,5 έως 32,8 δισ. ευρώ, με οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα να εκμεταλλεύονται τα υφιστάμενα κενά του συστήματος.

«Οι προϋπολογισμοί μας εξακολουθούν να χάνουν δισεκατομμύρια κάθε χρόνο»

Όπως τόνισε ο υπουργός Οικονομικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μάκης Κεραυνός, «οι προϋπολογισμοί μας εξακολουθούν να χάνουν δισεκατομμύρια κάθε χρόνο και οι αρχές χρειάζονται τα κατάλληλα εργαλεία για να αντιμετωπίζουν πιο γρήγορα αυτές τις εγκληματικές δραστηριότητες», χαρακτηρίζοντας τη σημερινή συμφωνία ως βήμα που εξοπλίζει τις ευρωπαϊκές αρχές με στοχευμένες πληροφορίες για την ταχεία δίωξη των δραστών.  

Οι νέοι κανόνες λαμβάνουν τη μορφή κανονισμού που τροποποιεί τον κανονισμό 904/2010 για τη διοικητική συνεργασία στην καταπολέμηση της απάτης ΦΠΑ και συνδέονται με την ήδη συμφωνημένη πλήρη ψηφιοποίηση, έως το 2030, των υποχρεώσεων αναφοράς ΦΠΑ για διασυνοριακές Β2Β συναλλαγές.

Σημειώνεται ότι, η σημερινή συμφωνία είναι πολιτική και προσωρινή. Μετά την έκδοση γνώμης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που αναμένεται τον Ιούλιο 2026, το Συμβούλιο θα προχωρήσει στην τυπική έγκριση και ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. 

Η παρέμβαση Πιερρακάκη - «Για να επιτευχθεί ο οικονομικός μετασχηματισμός απαιτείται πολιτικό θάρρος»

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, πραγματοποίησε παρέμβαση στην ανοιχτή συνεδρίαση του Συμβουλίου των Υπουργών της ΕΕ (ECOFIN) λέγοντας τα εξής:

«Τα διλήμματα πίσω από τη συζήτηση για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων φαίνεται να επανέρχονται συνεχώς. Αν έπρεπε να το θέσω με απλά λόγια, το βασικό ερώτημα είναι το εξής: θα μείνουμε στη συζήτηση ή θα περάσουμε στις πράξεις; Θα συνεχίσουμε να επαναλαμβάνουμε ότι συμφωνούμε με την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, αλλά μετά να προτάσσουμε τις εθνικές μας επιφυλάξεις – το "ναι μεν αλλά"; Ή θα προχωρήσουμε στην υλοποίηση;
Δύο ιστορίες μου έρχονται έντονα στο μυαλό σε αυτές τις συζητήσεις, γιατί και οι δυο, η κάθε μια με το δικό της τρόπο, έχουν κοινά χαρακτηριστικά είτε μιλάμε για τη διασυνοριακή ενοποίηση τραπεζών είτε για το ψηφιακό ευρώ είτε για τα στοιχεία της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. 

Θα επανέλθω σε αυτές τις ιστορίες στο τέλος της ομιλίας μου, αλλά ας περάσουμε πρώτα στα τεχνικά ζητήματα.

Στηρίζουμε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρέπει να ενισχύσουμε τις δυνατότητες της ESMA (Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών), γιατί, ειλικρινά, δεν μπορούμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα 27 φορές. Και ειδικά όσο επιταχύνονται οι τεχνολογικές εξελίξεις, αυτό θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Μπορούμε να διατηρήσουμε δυνατότητες σε εθνικό επίπεδο; Ναι, μπορούμε. Το έχουμε ήδη κάνει μέσω του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Είναι ένα πολύ χρήσιμο παράδειγμα. Το έχουμε εφαρμόσει στο παρελθόν: η κεντρική εποπτεία μπορεί να συνδυαστεί με την αποκεντρωμένη εφαρμογή και εκτέλεση. Συνολικά, ο βαθμός της εποπτείας μπορεί να διαφοροποιείται με βάση τις λειτουργικές ανάγκες.

Υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε: η διασυνοριακή δραστηριότητα, η λειτουργική σημασία για την αγορά, η ανάγκη διασφάλισης ίσων όρων ανταγωνισμού. Αυτά μπορούν να κατευθύνουν την εποπτεία κάθε φορά. Και νομίζω ότι ο Μπέρτραντ (Bertrand Dumont) ανέφερε προηγουμένως ένα πολύ ενδιαφέρον πλαίσιο για να βρούμε κοινό τόπο.

Περνώντας τώρα στις δύο ιστορίες, για να ολοκληρώσω:

Η πρώτη είναι η κατάργηση των Corn Laws το 1846. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι πλέον στο τραπέζι, αλλά πρόκειται για ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα - η Ιρλανδία το γνωρίζει καλά - όπου το Ηνωμένο Βασίλειο επέλεξε τη συστημική αποδοτικότητα έναντι της εθνικής προστασίας. Μιλάμε για δασμούς, ένα θέμα που είναι ξανά επίκαιρο παγκοσμίως.

Αυτή η κίνηση, το να επιλέξει δηλαδή την οικονομική αποδοτικότητα και να κατεδαφίσει τα εμπόδια και τον προστατευτισμό, απελευθέρωσε τότε το οικονομικό δυναμικό της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Απαιτεί πολιτικό θάρρος για να επιτευχθεί οικονομικός μετασχηματισμός. Πιστέψτε με, προέρχομαι από μια χώρα που το έχει αποδείξει αυτό σε εθνικό επίπεδο. Και αποδίδει κοινωνικά, πολιτικά, και οικονομικά.

Η τελευταία ιστορία - και η πρώτη φορά που αναφέρω κάτι από την αρχαία Ελλάδα σε παρέμβασή μου στο ECOFIN - είναι από τους Περσικούς Πολέμους.
Όταν το Μαντείο των Δελφών είπε ότι τα «ξύλινα τείχη» θα σώσουν την πόλη, κάποιοι το ερμήνευσαν κυριολεκτικά: να χτίσουμε πραγματικά τείχη γύρω από την Αθήνα. Όμως οι πιο ανοιχτόμυαλοι της εποχής, και συγκεκριμένα ο Θεμιστοκλής, ερμήνευσαν τα «ξύλινα τείχη» ως πλοία. Και έτσι κερδήθηκε η περίφημη Ναυμαχία της Σαλαμίνας.

Το δίδαγμα είναι σαφές: ανοίγεσαι ή κλείνεσαι; Επιλέγεις να γκρεμίσεις τα τείχη και να απελευθερώσεις το δυναμικό, ή όχι;

Στο τέλος της ημέρας, τέτοιες συζητήσεις είναι περισσότερο φιλοσοφικές παρά τεχνικές. Θέλουμε να είμαστε η γενιά πολιτικών που απλώς προστατεύει τα ίδια πράγματα ξανά και ξανά, ή εκείνη που απελευθερώνει το δυναμικό αυτής της Ένωσης;

Νομίζω ότι η ερώτηση είναι ρητορική».