Ανελκυστήρες: Νέα διαδικασία απογραφής χωρίς πρόστιμο έως το 2027

Η ρύθμιση αφορά ιδιοκτήτες ακινήτων, διαχειριστές πολυκατοικιών, συντηρητές και εγκαταστάτες ανελκυστήρων, καθώς επιχειρεί να κλείσει τα κενά που προέκυψαν μετά τη λειτουργία του Μητρώου και τη λήξη της αρχικής προθεσμίας απογραφής. Στόχος είναι να ολοκληρωθεί σταδιακά η καταγραφή του συνόλου των ανελκυστήρων στη χώρα, χωρίς να μείνουν εκτός συστήματος νέες εγκαταστάσεις ή παλαιοί ανελκυστήρες που δεν δηλώθηκαν εγκαίρως.

Τι προβλέπει η τροπολογία

Με την τροπολογία προβλέπεται ότι, μετά την παρέλευση της προθεσμίας ολοκλήρωσης της απογραφής, το Μητρώο Απογραφής Ανελκυστήρων εξακολουθεί να δέχεται δηλώσεις για τρεις βασικές περιπτώσεις.

Η πρώτη αφορά ανελκυστήρες που έχουν εγκατασταθεί μετά την 1η Ιουνίου 2026. Η δεύτερη αφορά υφιστάμενους ανελκυστήρες που δεν απογράφηκαν εμπρόθεσμα. Η τρίτη αφορά διορθώσεις, μεταβολές ή συμπληρώσεις στοιχείων για ανελκυστήρες που έχουν ήδη απογραφεί.

Η πρακτική σημασία της ρύθμισης είναι ότι το Μητρώο δεν «κλείνει» μετά την αρχική προθεσμία. Αντίθετα, παραμένει ενεργό ώστε να μπορεί να ενημερώνεται με νέες εγκαταστάσεις, εκπρόθεσμες απογραφές και διορθώσεις στοιχείων.

Τι ισχύει για νέους ανελκυστήρες

Για τους ανελκυστήρες που εγκαταστάθηκαν μετά την 1η Ιουνίου 2026, η απογραφή γίνεται με ευθύνη του εγκαταστάτη. Η δήλωση πρέπει να υποβληθεί στο Μητρώο εντός 90 ημερών από την έκδοση της δήλωσης συμμόρφωσης, δηλαδή της σήμανσης «CΕ».

Μέσα σε αυτή την προθεσμία, η απογραφή πραγματοποιείται χωρίς την επιβολή προστίμου. Αν όμως περάσουν οι 90 ημέρες χωρίς να έχει γίνει η δήλωση, τότε η απογραφή θεωρείται εκπρόθεσμη.

Η πρόβλεψη αυτή έχει σημασία γιατί η υφιστάμενη ρύθμιση δεν κάλυπτε επαρκώς τους ανελκυστήρες που εγκαθίστανται μετά την ημερομηνία αναφοράς. Με τη νέα διάταξη, εισάγεται σαφής διαδικασία για τις νέες εγκαταστάσεις, ώστε να εντάσσονται στο Μητρώο από την αρχή της λειτουργίας τους.

Περιθώριο έως 10 Ιουλίου 2027 χωρίς πρόστιμο

Η πιο σημαντική μεταβατική πρόβλεψη αφορά τους ανελκυστήρες που δεν έχουν απογραφεί εμπρόθεσμα. Έως τη 10η Ιουλίου 2027, ο υπεύθυνος συντηρητής ή ο εγκαταστάτης μπορεί να προχωρά σε απογραφή ανελκυστήρα χωρίς πρόστιμο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Για να γίνει η απογραφή, απαιτείται υπεύθυνη δήλωση τουλάχιστον ενός ιδιοκτήτη, ή του διαχειριστή, ή του νόμιμου εκπροσώπου τους. Με τη δήλωση αυτή πρέπει να υπάρχει συναίνεση για την υποβολή της απογραφής και βεβαίωση των βασικών στοιχείων του ακινήτου και του ανελκυστήρα.

Η ρύθμιση αυτή δεν είναι γενική παράταση της αρχικής προθεσμίας, αλλά ως μεταβατικός μηχανισμός ολοκλήρωσης της απογραφής. Στόχος είναι να εντοπιστούν και να δηλωθούν ανελκυστήρες που παρέμειναν εκτός Μητρώου, ιδίως μέσα από τη δραστηριότητα συντηρητών και εγκαταστατών.

Τι γίνεται με τη συντήρηση

Η τροπολογία συνδέει άμεσα την απογραφή με τη νόμιμη συντήρηση. Προβλέπεται ότι η τακτική συντήρηση ανελκυστήρα που δεν διαθέτει αριθμό απογραφής δεν μπορεί να ολοκληρωθεί νόμιμα πριν από την απογραφή του στο Μητρώο.

Υπάρχει, ωστόσο, εξαίρεση για τις απολύτως αναγκαίες εργασίες που αφορούν την ασφαλή ακινητοποίηση του ανελκυστήρα ή την αποτροπή άμεσου κινδύνου. Με άλλα λόγια, αν υπάρχει θέμα ασφάλειας, μπορούν να γίνουν οι απαραίτητες παρεμβάσεις για να αποτραπεί κίνδυνος, αλλά η κανονική διαδικασία συντήρησης συνδέεται πλέον με την ύπαρξη αριθμού απογραφής.

Αυτό μεταφέρει πρακτική ευθύνη και στους συντηρητές, οι οποίοι θα πρέπει να ελέγχουν αν ο ανελκυστήρας διαθέτει αριθμό απογραφής πριν ολοκληρώσουν τη συντήρηση.

Τα πρόστιμα που παραμένουν

Η μη απογραφή εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας εξακολουθεί να συνδέεται με διοικητικά πρόστιμα ανά ανελκυστήρα. Για κτίρια με χρήση κατοικίας, το πρόστιμο ανέρχεται σε 1.000 ευρώ. Για κτίρια με επαγγελματική ή μικτή χρήση, σε 2.500 ευρώ. Για κτίρια προσπελάσιμα από το ευρύ κοινό, σε 5.000 ευρώ.

Τα έσοδα από την επιβολή προστίμων προβλέπεται ότι περιέρχονται στον κρατικό προϋπολογισμό ως δημόσια έσοδα. Παράλληλα, με κοινή υπουργική απόφαση θα μπορούν να καθορίζονται η διαδικασία εκπρόθεσμης απογραφής, η ψηφιακή επιβολή προστίμων και η είσπραξή τους μέσω Μοναδικού Κωδικού Πληρωμής.

Η μεταβατική δυνατότητα απογραφής χωρίς πρόστιμο έως τις 10 Ιουλίου 2027 δεν καταργεί το πλαίσιο κυρώσεων. Λειτουργεί ως παράθυρο συμμόρφωσης για να ολοκληρωθεί η καταγραφή, ιδίως όταν ο ανελκυστήρας εντοπίζεται στο πλαίσιο συντήρησης ή εγκατάστασης.

Ποια στοιχεία δηλώνονται στο Μητρώο

Η απογραφή περιλαμβάνει βασικά στοιχεία για τον ανελκυστήρα και το ακίνητο. Μεταξύ αυτών είναι τα στοιχεία του ιδιοκτήτη, του διαχειριστή ή του νόμιμου εκπροσώπου, η διεύθυνση εγκατάστασης, ο αριθμός των ανελκυστήρων, ο αριθμός των στάσεων, το έτος εγκατάστασης και τα στοιχεία του υπεύθυνου συντηρητή.

Προαιρετικά μπορούν να δηλώνονται και στοιχεία όπως η ύπαρξη ή μη δήλωσης συμμόρφωσης με σήμανση «ΕΕ», προηγούμενη πιστοποίηση, καταχώριση και τυχόν εκκρεμότητες τεχνικής αναβάθμισης.

Η ύπαρξη αριθμού απογραφής καθίσταται, μετά τη λήξη της αρχικής προθεσμίας, βασική πληροφορία τεχνικής ταυτοποίησης του ανελκυστήρα. Η πληροφορία αυτή θα επιβεβαιώνεται από τον συντηρητή ή τον εγκαταστάτη στο πλαίσιο της τακτικής τους δραστηριότητας.

Γιατί κρίθηκε αναγκαία η ρύθμιση

Σύμφωνα με την ανάλυση συνεπειών της τροπολογίας, η ρύθμιση αντιμετωπίζει το ζήτημα της απογραφής νέων και μη απογεγραμμένων ανελκυστήρων, καθώς και την ανάγκη οργάνωσης της μεταβατικής διαδικασίας. Το πρόβλημα εντοπίζεται στο ότι η ισχύουσα διάταξη δεν κάλυπτε επαρκώς την απογραφή ανελκυστήρων που εγκαθίστανται μετά την 1η Ιουνίου 2026.

Παράλληλα, επιχειρείται να δοθεί τρόπος ολοκλήρωσης της απογραφής για υφιστάμενους ανελκυστήρες που δεν δηλώθηκαν εμπρόθεσμα, χωρίς να δημιουργηθεί άμεση επιβάρυνση προστίμου για όσους κινηθούν μέσα στο μεταβατικό πλαίσιο.

Η ρύθμιση έχει και διάσταση ασφάλειας. Η πλήρης καταγραφή των ανελκυστήρων συνδέεται με καλύτερη εποπτεία, τεχνική ταυτοποίηση και παρακολούθηση της συμμόρφωσης, ειδικά σε κτίρια κατοικίας, επαγγελματικούς χώρους και κτίρια με πρόσβαση κοινού.

Τι πρέπει να κάνουν ιδιοκτήτες και διαχειριστές

Για τους ιδιοκτήτες και τους διαχειριστές, το βασικό πρακτικό μήνυμα είναι ότι πρέπει να ελέγξουν αν ο ανελκυστήρας του ακινήτου διαθέτει αριθμό απογραφής. Αν δεν έχει απογραφεί, θα πρέπει να συνεννοηθούν με τον υπεύθυνο συντηρητή ή τον εγκαταστάτη, ώστε να κινηθεί η διαδικασία.

Στις περιπτώσεις μη εμπρόθεσμης απογραφής, η διαδικασία έως τις 10 Ιουλίου 2027 απαιτεί υπεύθυνη δήλωση ενός ιδιοκτήτη, του διαχειριστή ή του νόμιμου εκπροσώπου. Αυτό σημαίνει ότι η απογραφή δεν είναι μόνο τεχνική υποχρέωση του συντηρητή, αλλά χρειάζεται και συνεργασία από την πλευρά της ιδιοκτησίας ή της διαχείρισης του κτιρίου.

Για τους νέους ανελκυστήρες, η προσοχή στρέφεται στον εγκαταστάτη, ο οποίος αναλαμβάνει την ευθύνη της απογραφής εντός 90 ημερών από τη δήλωση συμμόρφωσης.

Ένα βήμα για πλήρη εικόνα της αγοράς

Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να κλείσει μια πρακτική εκκρεμότητα: να μην μείνουν εκτός Μητρώου ανελκυστήρες που εγκαταστάθηκαν μετά την κρίσιμη ημερομηνία ή υφιστάμενοι ανελκυστήρες που δεν δηλώθηκαν εμπρόθεσμα. Με τον τρόπο αυτό, το κράτος επιδιώκει να αποκτήσει πληρέστερη εικόνα για τον αριθμό, την κατάσταση και την τεχνική ταυτοποίηση των ανελκυστήρων στη χώρα.

Το κρίσιμο σημείο για την αγορά είναι ότι η απογραφή συνδέεται πλέον πιο άμεσα με την καθημερινή λειτουργία και συντήρηση. Ο αριθμός απογραφής δεν είναι απλώς ένα διοικητικό στοιχείο, αλλά προϋπόθεση που επηρεάζει τη νόμιμη ολοκλήρωση της τακτικής συντήρησης.

Για ιδιοκτήτες, διαχειριστές, συντηρητές και εγκαταστάτες, η μεταβατική περίοδος έως τον Ιούλιο του 2027 λειτουργεί ως ευκαιρία συμμόρφωσης. Όσοι κινηθούν εγκαίρως μπορούν να τακτοποιήσουν την απογραφή χωρίς πρόστιμο, ενώ μετά την παρέλευση των σχετικών προθεσμιών το πλαίσιο κυρώσεων παραμένει ενεργό.