Η Κομισιόν έδωσε την έγκρισή της για το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της Ελλάδας

Μέσω του Ταμείου, τα έσοδα από τα δικαιώματα εκπομπών θα κατευθυνθούν στη στήριξη της καθαρής μετάβασης, αλλά και στην προστασία ευάλωτων καταναλωτών και επιχειρήσεων. Το ελληνικό σχέδιο καταρτίστηκε από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Με την πλήρη εφαρμογή των προβλεπόμενων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, το Ελληνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο για την περίοδο 2026-2032 εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση των ετήσιων εκπομπών κατά 811.000 τόνους διοξειδίου του άνθρακα έως το 2032.

Συνολικά, το σχέδιο προβλέπει τη διοχέτευση 4,77 δισ. ευρώ έως το 2032, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται κατά 3,57 δισ. ευρώ (75%) από ευρωπαϊκούς πόρους και κατά 1,2 δισ. ευρώ (25%) από εθνική χρηματοδότηση.

Η Κομισιόν αξιολόγησε ότι το ελληνικό σχέδιο αντιμετωπίζει επαρκώς τις κοινωνικές επιπτώσεις που αναμένεται να προκύψουν από την επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και στις οδικές μεταφορές, στο πλαίσιο του νέου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS2).

Ποιοι είναι οι δικαιούχοι

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ελληνικό σχέδιο αναμένεται να ωφελήσει 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά, περιορίζοντας την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα. Η στήριξη θα περιλαμβάνει έως 62.000 ενεργειακές ανακαινίσεις, καθώς και την εγκατάσταση 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού.

Παράλληλα, προβλέπεται η διεύρυνση του αποθέματος κοινωνικής κατοικίας μέσω της δημιουργίας 2.800 νέων ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών.

Στον τομέα της εκπαίδευσης, 226 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην ανακαίνιση δημόσιων φοιτητικών εστιών, με στόχο να βελτιωθούν οι συνθήκες διαμονής και η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση για 5.930 ευάλωτους φοιτητές.

Επιπλέον, μετά την έναρξη του ETS2, ένα προσωρινό επίδομα θέρμανσης θα μπορεί να στηρίζει έως και 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ετησίως, καλύπτοντας μέρος των αυξημένων δαπανών θέρμανσης.

Μεταφορές και ηλεκτροκίνηση

Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά και τις μετακινήσεις. Περίπου 300.000 ευάλωτοι χρήστες των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς αναμένεται να επωφεληθούν από την ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, μέσω:

• περισσότερων από 200 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων σε αστικές περιοχές με υψηλή συγκοινωνιακή ευαλωτότητα,
• 22 επιπλέον συρμών του Μετρό της Αθήνας,
• νέων υπηρεσιών μετακίνησης κατόπιν ζήτησης σε απομακρυσμένες περιοχές,
• υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.

Παράλληλα, μέσω ενός προγράμματος κοινωνικής μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων (social leasing), 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το αυτοκίνητο θα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε ηλεκτρικά οχήματα με χαμηλότερο και προσιτό μηνιαίο κόστος.

Προσβασιμότητα και κοινωνική ένταξη

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη βελτίωση της προσβασιμότητας. Το σχέδιο προβλέπει την προμήθεια περισσότερων από 12.000 βοηθημάτων μετακίνησης**, όπως ηλεκτρικά αναπηρικά αμαξίδια και ηλεκτρικά σκούτερ, καθώς και τη δημιουργία ειδικής υπηρεσίας σχολικής μεταφοράς για μαθητές με αναπηρία.

Παράλληλα, θα υλοποιηθούν παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 85 σταθμούς Μετρό.

Στήριξη μικρών επιχειρήσεων

Στις παρεμβάσεις εντάσσονται και 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες θα υποστηριχθούν για τη μετάβασή τους σε καθαρότερα κτίρια και λύσεις μετακίνησης.

Για τον σκοπό αυτό προβλέπονται 820 εκατ. ευρώ, τα οποία θα αξιοποιηθούν για τη μείωση του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους, μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων ενεργειακής αποδοτικότητας και επιδοτήσεων.

Η Ελλάδα θα μπορεί να υποβάλει αίτημα για την πρώτη πληρωμή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν ξεκινήσει η εφαρμογή του σχεδίου και εκπληρωθούν τα προβλεπόμενα ορόσημα.

Ποιες είναι οι άμεσες ευκαιρίες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Η πρακτική αποτύπωση του νέου σχεδίου δείχνει ότι τα διαθέσιμα εργαλεία δεν περιορίζονται σε εισοδηματικές ενισχύσεις. Αντίθετα, συνδυάζουν ενεργειακή αναβάθμιση, στεγαστική πολιτική, ηλεκτροκίνηση και μείωση του λειτουργικού κόστους, δημιουργώντας δυνατότητες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

• Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών: Προβλέπονται έως 62.000 ανακαινίσεις, σε συνδυασμό με την εγκατάσταση 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού. Πρόκειται για παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν μόνιμα την κατανάλωση και το ενεργειακό κόστος, πέρα από μια απλή επιδοματική ενίσχυση.
• Επίδομα θέρμανσης: Έως 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ετησίως θα μπορούν να λάβουν προσωρινή εισοδηματική στήριξη μετά την έναρξη του ETS2. Έτσι, το σχέδιο συνδυάζει άμεση προστασία μέσω επιδόματος με μακροπρόθεσμη μείωση του ενεργειακού κόστους μέσω ανακαινίσεων και καθαρών συστημάτων θέρμανσης.
• Κοινωνική κατοικία: Η δημιουργία 2.800 νέων ενεργειακά αποδοτικών κοινωνικών κατοικιών συνδέει άμεσα την ενεργειακή μετάβαση με την αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος.
• Πολύ μικρές επιχειρήσεις: Κεντρικό εργαλείο αποτελεί η χρηματοδότηση των 820 εκατ. ευρώ για 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους τους.
• Μεταφορές και ηλεκτροκίνηση: Οι βασικές παρεμβάσεις περιλαμβάνουν την προσθήκη άνω των 200 ηλεκτρικών λεωφορείων, 22 νέων συρμών στο Μετρό της Αθήνας και την ένταξη 15.000 ηλεκτρικών αυτοκινήτων μέσω του προγράμματος social leasing.