Νέα συμμαχία κρατών της ΕΕ για λιγότερη γραφειοκρατία στις επιχειρήσεις

Εκπρόσωποι κρατών-μελών συναντώνται σήμερα, 21 Σεπτεμβρίου, στις Βρυξέλλες για να συγκροτήσουν μια νέα Alliance for the Reduction of Bureaucratic Burden, με επίκεντρο τη μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις κατά την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από την Αυστρία και την Ιταλία, ενώ σύμφωνα με τους Financial Times έχει πλέον τη στήριξη τουλάχιστον 17 κυβερνήσεων της ΕΕ.

Η σημερινή συνάντηση προβλέπει την υπογραφή κοινής δήλωσης και τη δημιουργία μόνιμου δικτύου ανταλλαγής πρακτικών μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την απλοποίηση διαδικασιών και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Στην έναρξη συμμετέχει και ο επίτροπος Οικονομίας και Παραγωγικότητας, Εφαρμογής και Απλούστευσης, Valdis Dombrovskis.

Τι είναι το «gold-plating» που θέλουν να περιορίσουν

Στο επίκεντρο βρίσκεται το λεγόμενο gold-plating: η περίπτωση κατά την οποία, κατά τη μεταφορά ή εφαρμογή ευρωπαϊκών κανόνων στο εθνικό δίκαιο, προστίθενται επιπλέον διοικητικές απαιτήσεις, διαδικασίες ή υποχρεώσεις που δεν επιβάλλονται από τον ίδιο τον ευρωπαϊκό κανόνα.

Το ζήτημα έχει σημασία για την Ενιαία Αγορά επειδή μια επιχείρηση που δραστηριοποιείται σε περισσότερες χώρες μπορεί, παρά την ύπαρξη κοινής ευρωπαϊκής νομοθεσίας, να βρίσκεται αντιμέτωπη με διαφορετικά επίπεδα γραφειοκρατίας και κόστος συμμόρφωσης από κράτος σε κράτος.

Η ευρωπαϊκή συζήτηση κάνει πάντως μια σημαντική διάκριση: η αντιμετώπιση του gold-plating δεν σημαίνει ότι τα κράτη δεν μπορούν να θεσπίζουν υψηλότερα κοινωνικά, περιβαλλοντικά ή καταναλωτικά πρότυπα όπου το ευρωπαϊκό δίκαιο το επιτρέπει. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επισημάνει ότι στόχος πρέπει να είναι η αποφυγή περιττών πρόσθετων διοικητικών βαρών, όχι η αυτόματη απορρύθμιση ή η υποβάθμιση των επιπέδων προστασίας.

Ποιοι συμμετέχουν

Η επίσημη αυστριακή ανακοίνωση πριν από τη σημερινή συνάντηση κατονομάζει κυβερνητικούς εκπροσώπους από Ιταλία, Βέλγιο, Ρουμανία, Πορτογαλία, Σουηδία, Σλοβενία, Ολλανδία, Δανία, Τσεχία και Κροατία, πέραν της διοργανώτριας Αυστρίας, ενώ αναφέρει ότι θα εκπροσωπηθούν και επιπλέον κράτη-μέλη. Οι Financial Times ανεβάζουν τη στήριξη της πρωτοβουλίας σε τουλάχιστον 17 κυβερνήσεις.

Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στις χώρες που κατονομάζονται στη δημόσια αυστριακή ανακοίνωση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει επιβεβαιωθεί μη συμμετοχή της, καθώς η πλήρης λίστα των κρατών που θα εκπροσωπηθούν δεν είχε δημοσιοποιηθεί πριν από τη συνάντηση.

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε την άνοιξη από επαφές του Αυστριακού υφυπουργού αρμόδιου για την απορρύθμιση Sepp Schellhorn με την Ιταλίδα υπουργό Θεσμικών Μεταρρυθμίσεων και Απλούστευσης Maria Elisabetta Alberti Casellati. Τον Ιούνιο η Αυστρία είχε ήδη ανακοινώσει επαφές με Ιταλία, Ολλανδία και Γερμανία για τη δημιουργία της άτυπης ομάδας.

Η Κομισιόν πιέζει πλέον και τις εθνικές κυβερνήσεις

Η συγκρότηση της συμμαχίας συμπίπτει με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ατζέντας για την απλοποίηση των κανόνων.

Στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ursula von der Leyen ζήτησε ρητά από τα κράτη-μέλη να συμμετάσχουν περισσότερο στην προσπάθεια, υποστηρίζοντας ότι η απλοποίηση σε επίπεδο Βρυξελλών δεν αρκεί όταν στην εθνική εφαρμογή προστίθενται νέες απαιτήσεις. Πρότεινε μάλιστα έναν ευρωπαϊκό «pact against gold-plating».

Η Επιτροπή έχει θέσει στόχο να μειώσει έως το τέλος της θητείας της το διοικητικό βάρος κατά τουλάχιστον 25% για το σύνολο των επιχειρήσεων και κατά 35% για τις ΜμΕ. Σύμφωνα με τη von der Leyen, οι 12 προτάσεις Omnibus που έχει παρουσιάσει η Επιτροπή εκτιμάται ότι μπορούν να περιορίσουν το διοικητικό κόστος κατά περίπου 17 δισ. ευρώ ετησίως.

Η νέα συμμαχία μεταφέρει ουσιαστικά το ίδιο ερώτημα από τις Βρυξέλλες στις εθνικές διοικήσεις: ακόμη και αν απλουστεύεται ένας ευρωπαϊκός κανόνας, πόσο από το όφελος φτάνει τελικά στην επιχείρηση όταν η εφαρμογή του περνά από διαφορετικές εθνικές διαδικασίες;

Γιατί αφορά άμεσα και την Ελλάδα

Για την ελληνική επιχειρηματικότητα το θέμα δεν είναι θεωρητικό.

Στις φετινές συστάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την Ελλάδα καταγράφονται ως προβλήματα το ρυθμιστικό βάρος, τα εμπόδια εισόδου σε αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, οι μακρές δικαστικές διαδικασίες και η αβεβαιότητα που συνδέεται με τις χρήσεις γης. Παρά την πρόοδο στην ψηφιοποίηση και στην απλούστευση της αδειοδότησης, οι ελληνικές επιχειρήσεις εξακολουθούν, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά στοιχεία, να θεωρούν τη συμμόρφωση με τους επιχειρηματικούς κανόνες σημαντικό εμπόδιο για τις επενδύσεις.

Στο Single Market and Competitiveness Scoreboard της Κομισιόν, το 66% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα θεωρούσε το 2024 τη ρύθμιση των επιχειρήσεων εμπόδιο στις μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις.

Αντίστοιχη εικόνα είχε καταγράψει πρόσφατα και έρευνα του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας που παρουσίασε το epixeiro.gr: το 74% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων που συμμετείχαν δήλωσε ότι η γραφειοκρατία επηρεάζει σημαντικά ή πολύ σημαντικά την καθημερινή λειτουργία τους, ενώ το 34% αφιερώνει περισσότερες από δέκα ώρες τον μήνα σε διοικητικές και κανονιστικές υποχρεώσεις.

Η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει σε ψηφιακά εργαλεία και αλλαγές στην αδειοδότηση επιχειρήσεων, ενώ στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνονται η αρχή «once only», ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να μην υποβάλλουν επανειλημμένα τα ίδια στοιχεία στη διοίκηση, καθώς και νέοι μηχανισμοί εντοπισμού και κατάργησης περιττών διαδικασιών.

Το κρίσιμο για τη νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία θα είναι αν η ανταλλαγή καλών πρακτικών μετατραπεί σε μετρήσιμες αλλαγές στην εθνική εφαρμογή των κανόνων. Η αυστριακή πλευρά έχει ήδη ανακοινώσει ότι επιδιώκει η σημερινή συνάντηση να μην είναι εφάπαξ, αλλά να ακολουθήσουν τακτικές συναντήσεις, με επόμενο ραντεβού το 2027 στο Σάλτσμπουργκ.