Τέλος στα σενάρια για κατάργηση των μετρητών στις αντικαταβολές – Στο επίκεντρο η ρύθμιση των 120 δόσεων

Η απόφαση απόσυρσης συνδέεται με τις νομικές και πρακτικές δυσκολίες που ανέκυψαν, αλλά και με τις αντιδράσεις που διατυπώθηκαν από εκπροσώπους της αγοράς κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης. Ως εκ τούτου, η πληρωμή με μετρητά στις αντικαταβολές εξακολουθεί να αποτελεί διαθέσιμη επιλογή για τους καταναλωτές.

Βασικός σκοπός της προτεινόμενης ρύθμισης ήταν η ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και ο περιορισμός της φοροδιαφυγής. Ωστόσο, η εφαρμογή της θα δημιουργούσε διαφορετικούς κανόνες πληρωμής για την ίδια αγορά, ανάλογα με το εάν ο καταναλωτής προμηθευόταν ένα προϊόν από φυσικό κατάστημα ή μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, οι συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και ιδιωτών μπορούν να εξοφλούνται με μετρητά όταν η αξία τους δεν υπερβαίνει τα 500 ευρώ. Έτσι, ένας καταναλωτής έχει τη δυνατότητα να πληρώσει με μετρητά ένα προϊόν αξίας έως 500 ευρώ στο ταμείο ενός καταστήματος.

Αντίθετα, σύμφωνα με τη διάταξη που τελικά αποσύρθηκε, η αγορά του ίδιου προϊόντος μέσω ηλεκτρονικού καταστήματος και η παράδοσή του με courier θα απαιτούσαν υποχρεωτικά ηλεκτρονική εξόφληση. Ο περιορισμός θα ίσχυε ανεξαρτήτως ποσού, ακόμη και για δέματα αξίας μόλις 10 ή 20 ευρώ.

Η άνιση αυτή μεταχείριση αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα σημεία κριτικής κατά τη διαβούλευση και συνέβαλε καθοριστικά στην απομάκρυνση της διάταξης από το νομοσχέδιο.

Τι θα ίσχυε για τις αντικαταβολές

Η προτεινόμενη αλλαγή δεν προέβλεπε την κατάργηση της αντικαταβολής ως τρόπου πληρωμής. Οι καταναλωτές θα εξακολουθούσαν να μπορούν να εξοφλούν τις παραγγελίες τους κατά την παράδοση, αλλά αποκλειστικά με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο.

Με άλλα λόγια, θα καταργούνταν μόνο η δυνατότητα καταβολής μετρητών στον διανομέα, χωρίς να προβλέπεται κατώτατο όριο αξίας για την εφαρμογή του μέτρου.

Παράλληλα, για τις εταιρείες ταχυμεταφορών που θα δέχονταν μετρητά κατά παράβαση της ρύθμισης προβλεπόταν πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής.

Οι επιπτώσεις στο ηλεκτρονικό εμπόριο και στις εταιρείες courier

Οι επιχειρήσεις του κλάδου είχαν προειδοποιήσει ότι η εφαρμογή του μέτρου θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τον κύκλο εργασιών των εταιρειών ταχυμεταφορών, την απασχόληση και συνολικά την αγορά του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκαν εκπρόσωποι του κλάδου, η αντικαταβολή αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 40% των ηλεκτρονικών αγορών, με την ετήσια αξία των συναλλαγών να υπολογίζεται μεταξύ 3 και 5 δισ. ευρώ. Από το συγκεκριμένο ποσό, περίπου το 70%-75% εξοφλείται με μετρητά.

Οι εκπρόσωποι της αγοράς υποστήριξαν επίσης ότι η Ελλάδα εφαρμόζει ήδη ένα από τα χαμηλότερα όρια πληρωμών με μετρητά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το εγχώριο όριο των 500 ευρώ είναι σημαντικά χαμηλότερο από το ευρωπαϊκό όριο των 10.000 ευρώ, ενώ σε άλλα κράτη-μέλη ισχύουν διαφορετικοί περιορισμοί.

Ενδεικτικά, όριο 1.000 ευρώ αναφέρεται για τη Γαλλία και την Ισπανία, 3.000 ευρώ για το Βέλγιο και την Ολλανδία και 5.000 ευρώ για την Ιταλία. Σε χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και η Φινλανδία, σύμφωνα με τις αναφορές του κλάδου, δεν εφαρμόζεται γενικό εθνικό όριο μετρητών αντίστοιχου τύπου.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις επισήμαναν ότι, εξ όσων γνωρίζουν, δεν υπάρχει σε άλλο κράτος-μέλος ανάλογη απαγόρευση χρήσης μετρητών στις αντικαταβολές. Εφόσον η διάταξη προχωρούσε, η Ελλάδα θα αποτελούσε εξαίρεση στο ευρωπαϊκό περιβάλλον, επιβάλλοντας έναν ειδικό περιορισμό στις συναλλαγές μέσω courier.

Στο πλαίσιο αυτό, οι εκπρόσωποι του κλάδου έκαναν λόγο για άνιση αντιμετώπιση των επιχειρήσεων και των καταναλωτών, καθώς η πληρωμή με μετρητά θα παρέμενε δυνατή στα φυσικά καταστήματα, αλλά όχι στις ηλεκτρονικές παραγγελίες που εξοφλούνται κατά την παράδοση.

Ως εναλλακτική προσέγγιση, είχαν προτείνει να εξεταστεί ένας οριζόντιος περιορισμός των μετρητών για το σύνολο των λιανικών συναλλαγών, ακόμη και με μείωση του ισχύοντος ορίου από τα 500 στα 300 ευρώ, αντί για την επιβολή διαφορετικών κανόνων στις αγορές μέσω διαδικτύου.

Στην τελική ευθεία η ρύθμιση των 120 δόσεων

Την ίδια ώρα, χωρίς αλλαγές προωθείται προς ψήφιση η νέα ρύθμιση για την αποπληρωμή οφειλών προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία σε έως 120 δόσεις. Το μέτρο εκτιμάται ότι αφορά περισσότερα από ένα εκατομμύριο νοικοκυριά, επαγγελματίες και επιχειρήσεις, με παλαιές οφειλές που υπερβαίνουν συνολικά τα 95 δισ. ευρώ και αφορούν χρέη έως το τέλος του 2024.

Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα αποπληρωμής σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, έως και δέκα έτη, ενώ διευρύνει τις οφειλές που μπορούν να ενταχθούν στη ρύθμιση. Ειδικότερα, καλύπτονται χρέη προς την ΑΑΔΕ και τα ασφαλιστικά ταμεία που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024.

Η νέα πρόβλεψη επεκτείνει το χρονικό πεδίο εφαρμογής σε σχέση με το προηγούμενο σχήμα των 72 δόσεων, το οποίο αφορούσε οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως το τέλος του 2023.

Επιπλέον, περίπου 35.000 οφειλέτες που συμμετέχουν ήδη στη ρύθμιση των 72 δόσεων θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση, προκειμένου να μεταφερθούν στο νέο καθεστώς.

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της ρύθμισης είναι η δυνατότητα μείωσης της μηνιαίας επιβάρυνσης έως και 40%, ενώ το ελάχιστο ποσό κάθε δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να περιοριστεί η μηνιαία πίεση που αντιμετωπίζουν οι οφειλέτες και να διευκολυνθεί η εξυπηρέτηση των παλαιών χρεών.

Ωστόσο, το επιτόκιο εξακολουθεί να αποτελεί σημείο προβληματισμού. Η βασική οφειλή επιβαρύνεται με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,84%, γεγονός που αυξάνει το συνολικό ποσό αποπληρωμής σε βάθος δεκαετίας.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν και ποιες είναι οι προθεσμίες

Στη ρύθμιση μπορούν να υπαχθούν οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τα ασφαλιστικά ταμεία που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024. Βασική προϋπόθεση είναι οι συγκεκριμένες οφειλές να μην βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026.

Η αίτηση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά, με καταληκτική ημερομηνία την 30ή Ιουνίου 2027. Για την ενεργοποίηση της υπαγωγής απαιτείται η καταβολή της πρώτης δόσης μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες από την υποβολή της αίτησης.

Οι επόμενες δόσεις θα πρέπει να εξοφλούνται έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα κάθε μήνα.

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα για την υποβολή των αιτήσεων αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως τα μέσα Νοεμβρίου, δίνοντας στους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα να εξετάσουν εάν πληρούν τις προϋποθέσεις και να επιλέξουν την ένταξή τους στο νέο σχήμα αποπληρωμής.