Η Χαρτογράφηση του επιχειρηµατικού τοµέα στην Ελλάδα: Έρευνα σε 2.000 επιχειρήσεις

Παρά την πρωτοφανή σε διάρκεια και βάθος οικονοµική κρίση, στη χώρα εξακολουθεί να δραστηριοποιείται ένας αριθµός επιχειρήσεων που επιβιώνουν, προσαρµόζονται, καινοτοµούν και στρέφονται στις αγορές του εξωτερικού. Οι επιχειρήσεις αυτές δηµιουργούν πυρήνες βιοµηχανικής δραστηριότητας, οι οποίοι, σε συνδυασµό µε σύγχρονες ανταγωνιστικές υπηρεσίες αποτελούν ελπιδοφόρες εστίες ανάπτυξης.

Αυτό είναι το βασικό συµπέρασµα που προκύπτει από την Έρευνα που πραγµατοποιήθηκε στις 2.000 µεγαλύτερες επιχειρήσεις της χώρας, η οποία υλοποιήθηκε σε συνεργασία µε το ΙΟΒΕ και το ΕΜΠ – Εργαστήριο Βιοµηχανικής και Ενεργειακής Οικονοµίας, που παρουσιάστηκε την Τρίτη 17 ∆εκεµβρίου 2013 στην Ηµερίδα που διοργάνωσε ο ΣΕΒ µε θέµα: "ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΜΕ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ - Μία σύγχρονη βιοµηχανική πολιτική για την Ελλάδα". H έρευνα εντάσσεται στην πρωτοβουλία του ΣΕΒ για τη συστηµατική παρακολούθηση των επιδόσεων και των προοπτικών των ελληνικών επιχειρήσεων.

Βασικό συµπέρασµα είναι ότι σηµεία κλειδιά για τις επιδόσεις των επιχειρήσεων αποτελούν το µέγεθος, η εξωστρέφεια και το κατάλληλα εκπαιδευµένο ανθρώπινο δυναµικό. Ειδικότερα:

• Το µέγεθος των επιχειρήσεων καθορίζει σε µεγάλο βαθµό την καινοτοµική επίδοση, την εξαγωγική συµπεριφορά, τις επενδύσεις, την ανάπτυξη δραστηριότητας
• Οι εξαγωγές στηρίζουν τον οικονοµικό δυναµισµό των επιχειρήσεων
• Το κατάλληλα εκπαιδευµένο προσωπικό έχει άµεση σχέση µε θετικές επιδόσεις στο πλήρες φάσµα λειτουργιών των επιχειρήσεων

Με δεδοµένη την επαναφορά της βιοµηχανικής πολιτικής ως βασικού πυλώνα της σηµερινής ευρωπαϊκής ατζέντας, πολλά από τα ευρήµατα της Έρευνας αποτελούν τη βάση για το σχεδιασµό µίας σύγχρονης βιοµηχανικής πολιτικής που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ελληνικής οικονοµίας.

Στόχος της Έρευνας ήταν η συλλογή εµπειρικών δεδοµένων από 2.000 µεγάλες επιχειρήσεις της χώρας, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Πραγµατοποιήθηκε σε δύο κύκλους, το 2011 και το 2013, ενώ 1.500 περίπου επιχειρήσεις συµµετείχαν και στους δύο κύκλους.

Κύρια αποτελέσµατα της Έρευνας:

• Η τελευταία τετραετία (2009–2012) ήταν µία περίοδος επενδυτικής και παραγωγικής εξασθένισης για τον βασικό παραγωγικό ιστό της χώρας. Η εξέλιξη αυτή είναι περισσότερο ανησυχητική αν συνδυαστεί µε την αρνητική εξέλιξη του ΑΕΠ. Η υποχώρηση της συνολικής ζήτησης σε συνδυασµό µε τη µείωση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων εξηγεί σε µεγάλο βαθµό την τάση αυτή
• Οι αγορές του εξωτερικού στήριξαν τις ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες είδαν τους τζίρους τους να µειώνονται σηµαντικά στην εγχώρια αγορά
• Οι επιχειρήσεις της Έρευνας εµφανίζονται περισσότερο ανθεκτικές στη διατήρηση των θέσεων εργασίας. Στην προσπάθεια τους να περιορίσουν τις επιπτώσεις της κρίσης, προχώρησαν κυρίως σε συγκράτηση/µείωση των τακτικών αποδοχών, σε µείωση τιµών, αλλά και σε περικοπές σε πριµ και επιδόµατα και λιγότερο δε σε µείωση των απασχολουµένων. Η µείωση της απασχόλησης στο κοινό δείγµα επιχειρήσεων κατά την περίοδο 2011-2013 ήταν 9% -ηπιότερη από τη µείωση που καταγράφεται στο σύνολο της οικονοµίας (12,6%). Ωστόσο, υπάρχουν περίπου 500 επιχειρήσεις που, παρά τη σφοδρότητα της κρίσης, διατήρησαν ή και αύξησαν τις θέσεις εργασίας
• Η έλλειψη ρευστότητας αναγνωρίζεται ως η µεγαλύτερη απειλή για τη βιωσιµότητά των επιχειρήσεων
• Όσο διαρκεί και εντείνεται η κρίση, η προσπάθεια των επιχειρήσεων να καινοτοµήσουν δυσχεραίνεται. Όµως ένας κρίσιµος πυρήνας επιχειρήσεων, παρά τις αντιξοότητες, διατηρεί αξιοσηµείωτη ερευνητική και καινοτοµική δραστηριότητα
• Παρά την υψηλή ανεργία, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιµετωπίζουν δυσκολίες εξεύρεσης προσωπικού µε τα απαιτούµενα προσόντα.