Η κρίση του αγροτικού κλάδου στη Γαλλία και οι εξαγωγές προς την Ελλάδα

Με αφορμή κινητοποιήσεις των Γάλλων αγροτών -κυρίως των παραγωγών γάλακτος, βόειου και χοιρινού κρέατος- ήρθε στην επιφάνεια η βαθιά κρίση που διέρχεται ο αγροτικός τομέας της χώρας.

Η Κυβέρνηση έχει έρθει αντιμέτωπη με τις έντονες διαμαρτυρίες των αγροτών που έχουν προβεί σε αποκλεισμούς οδών και κατοικημένων περιοχών με επίκεντρο τη βορειοδυτική Γαλλία, διαμαρτυρόμενοι κυρίως για τις δυσκολίες διάθεσης των προϊόντων τους και τις χαμηλές τιμές.

Η εν λόγω κρίση επηρεάζει τη σημαντικότερη για τη χώρα αγροτική παραγωγή (βόειο, χοιρινό κρέας και γάλα), αγγίζοντας κυρίως τις πιο ευαίσθητες κατηγορίες αγροτών, ήτοι τους νέους κτηνοτρόφους που προέβησαν σε επενδύσεις για σύγχρονες μεθόδους παραγωγής και ευρίσκονται τώρα εκτεθειμένοι σε εξυπηρέτηση δανείων και κατά συνέπεια είναι περισσότερο ευάλωτοι στην πτώση (όπως ισχυρίζονται) της τιμής των προϊόντων τους. Η κατάσταση επιδεινώνεται, καθώς η γαλλική κυβέρνηση, όπως και οι κυβερνήσεις των υπολοίπων κ-μ της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν ευχέρεια χρήσης ίδιων μέσων διαχείρισης κρίσεων στον αγροτικό τομέα, λόγω της εφαρμογής της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).

Πέραν της αντιμετώπισης των τρεχουσών συνθηκών της αγοράς, οι παραγωγοί καλούνται να αποπληρώσουν τώρα, σε περίοδο οικονομικής κρίσης, το πρόγραμμα βοηθημάτων που είχαν λάβει το 2009 επί Κυβέρνησης Σαρκοζί και να αντιμετωπίσουν ιδιαίτερα δύσκολες κλιματολογικές συνθήκες (ξηρασία) που ενδέχεται να οδηγήσουν στην έλλειψη ζωοτροφών τον ερχόμενο χειμώνα.

Οι λόγοι πτώσης των τιμών του κρέατος και του γάλακτος ποικίλλουν, ανάλογα με το είδος της παραγωγής. Στην περίπτωση του κρέατος, σύμφωνα με εδώ δημοσιεύματα, η μείωση των τιμών αποδίδεται:

• στην απώλεια της ρωσικής αγοράς, μετά το εμπάργκο που επέβαλε η ρωσική Κυβέρνηση στα ευρωπαϊκά αγροτικά είδη,
• στην έλλειψη ανταγωνιστικότητας των γαλλικών σφαγείων,
• στον ανταγωνισμό από την Ισπανία, οι αγρότες της οποίας έχουν επενδύσει πολύ λιγότερο από τους Γάλλους συναδέλφους τους σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος,
• στον ανταγωνισμό από τη Γερμανία, η οποία εκμεταλλεύτηκε ευρωπαϊκά κονδύλια για την επανένωσή της προκειμένου να εκσυγχρονίσει τις μονάδες παραγωγής της και, τέλος,
• στον έντονο πόλεμο τιμών μεταξύ των μεγάλων αλυσίδων διανομής (σούπερ μάρκετ).

Η συμφωνία της 17ης Ιουνίου, κατά την οποία οι συμμετέχοντες συμφώνησαν για «μια επανεκτίμηση των τιμών που καταβάλλονται στους παραγωγούς κατά 5 σεντς ανά εβδομάδα, προκειμένου να καλύψουν το κόστος παραγωγής, που είναι κατά μέσο όρο 4,50€ ανά κιλό/ σφάγιο" δεν αναμένεται να οδηγήσει σε πραγματικές αυξήσεις των τιμών, καθώς οι διανομείς ισχυρίζονται ότι πληρώνουν μεν περισσότερα στους προμηθευτές τους, οι εν λόγω δε αυξήσεις δεν φθάνουν στους παραγωγούς. Οι κτηνοτρόφοι θέτουν εν αμφιβόλω τόσο τις δεσμεύσεις των διανομέων, όσο και αυτές των βιομηχάνων.

Οι παραγωγοί βιολογικών κρεάτων και γάλακτος (ΒΙΟ) ευρίσκονται σε ελαφρώς καλύτερη θέση, καθώς οι Γάλλοι καταναλωτές έχουν την τάση να επιλέγουν προϊόντα ΒΙΟ και επομένως εμφανίζουν αυξημένη ζήτηση. Η παραγωγή βιολογικού κρέατος (βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων), σύμφωνα με τη Διεπαγγελματική Ένωση Κτηνοτροφίας και Κρέατος Γαλλίας αυξήθηκε το 2014 κατά 9,6%. Ωστόσο, ο τομέας αντιπροσωπεύει μόλις το 5% των πωλήσεων κρέατος στη Γαλλία, ενώ άνω του 50% των πωλήσεων βιολογικών προϊόντων κρέατος πραγματοποιείται μέσω των μεγάλων σούπερ μάρκετ.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα εδώ έγκριτου οικονομικού Τύπου, μεγάλο τμήμα των Γάλλων αγροτών προσδοκούν την κατάργηση της ΚΑΠ, ιδιαιτέρως όσον αφορά τις ποσοστώσεις παραγωγής γάλακτος. Οι Γάλλοι παραγωγοί προετοιμάζονται εδώ και πέντε χρόνια για την εν λόγω κατάργηση των ποσοστώσεων και θεωρούν ότι η προοπτική της και η δυναμική της παγκόσμιας αγοράς τους ώθησε στη λήψη δανείων για την αύξηση της παραγωγής τους. Ωστόσο, στην πορεία παρουσιάστηκε ξαφνική πτώση των εξαγωγών γάλακτος προς την Κίνα και παγκόσμια αύξηση της παραγωγής γάλακτος (κυρίως σε Ευρώπη, Νέα Ζηλανδία και Ηνωμένες Πολιτείες), ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι τιμές θα παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα παγκοσμίως έως και το καλοκαίρι του 2016. Σχετικά με το βόειο και το χοιρινό κρέας, μεγάλο μέρος των Γάλλων παραγωγών την εφαρμογή της ΚΑΠ ως υπεύθυνη για την κρίση στον αγροτικό τομέα, παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή πράξεις ιδιωτικής αποθεματοποίησης για την αποσυμφόρηση της αγοράς χοιρινού κρέατος για περίοδο έξι μηνών, μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου τ.ε.

Τα μέσα που διαθέτει η γαλλική Κυβέρνηση για την εξομάλυνση της κρίσης θεωρούνται από τους Γάλλους κτηνοτρόφους περιορισμένης αποτελεσματικότητας. Η Γαλλία προσπαθεί να υποστηρίζει τις θέσεις της σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ σε εθνικό επίπεδο μία ταχεία ανταπόκριση των δικτύων διανομής των εν θέματι προϊόντων θα βοηθούσε, ενδεχομένως, πολύ περισσότερο από ότι μία πολιτική απόφαση.

Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης που έθεσε σε εφαρμογή από χθες η γαλλική Κυβέρνηση δεν ικανοποίησε τους αγρότες, οι οποίοι διατηρούν τους αποκλεισμούς οδών σε αρκετές περιοχές της χώρας ενώ, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Εθνικής Ένωσης Συνδικάτων Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (FΝSEA), προτίθενται να προβούν σε κλιμάκωση των κινητοποιήσεών τους ενάντια στις βιομηχανίες και στους διανομείς. Επιπλέον, δήλωσε ότι απουσιάζει το όραμα για τη γαλλική γεωργία και χαρακτήρισε τα μέτρα ως ανεπαρκή, καθώς βασίζονται σε παλαιότερες πρακτικές. Συγκεκριμένα, οι ενισχύσεις (600 εκατ. €) που θα χορηγηθούν από την κυβέρνηση ως μέρος του σχεδίου, θα πρέπει να επιστραφούν κατά τα δύο τρίτα (400 εκατ. €), ενώ οι αγρότες επιθυμούν μία ελάφρυνση στη φορολογία και στις εισφορές, καθώς ακόμα αποπληρώνουν το προηγούμενο σχέδιο του 2009 για τον αγροτικό τομέα. Τα υπόλοιπα 200 εκατ. € αφορούν:

• 42 εκατ. € του Ταμείου Αρωγής (FAC) συν 8 εκατ. € που έχουν ήδη δοθεί σε αγρότες στα πρόθυρα της χρεοκοπίας (αφορά 15.000 αγροτικές εγκαταστάσεις),
• 100 εκατ. € από πρόωρη εξόφληση του ΦΠΑ και
• 50 εκατ. € από την κατάργηση του φόρου μη οικοδομήσιμων αγροτεμαχίων (φόρος που προστίθεται στο φόρο ακίνητης περιουσίας στη Γαλλία).

Όσον αφορά τις εξαγωγές της Γαλλίας προς την Ελλάδα, αυτές περιλαμβάνουν σημαντικές ποσότητες βόειου και χοιρινού κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, το 2014 εισήχθησαν στην Ελλάδα από τη Γαλλία:

• 50 χιλ. τόνοι βόειου κρέατος, αξίας 192,3 εκατ. €,
• 26,7 χιλ. τόνοι χοιρινού κρέατος, αξίας 48,6 εκατ. €, σε σύνολο 81,3 χιλ. τόνων προϊόντων κρέατος, αξίας 253,5 εκατ. €.
• 8,5 χιλ. τόνοι γάλακτος, αξίας 14 εκατ. €, σε σύνολο 15 χιλ. τόνων γαλακτοκομικών προϊόντων, αξίας 14 εκατ. €.

Σημειώνουμε ότι το σύνολο των γαλλικών εξαγωγών προς την Ελλάδα το 2014 ανήλθε σε 2.759,6 δις €, με τις εξαγωγές κρέατος να αποτελούν το 9,2% επί του συνόλου και τις εξαγωγές γάλακτος να αντιστοιχούν στο 0,5% επί του συνόλου. Η αξία όλων των προϊόντων κρέατος και γαλακτοκομικών που εισάγονται από τη Γαλλία στη χώρα μας αποτελεί το εν δέκατο της συνολικής αξίας των γαλλικών εξαγωγών από τη Γαλλία προς την Ελλάδα και άρα υπολογίσιμο μέγεθος για τις γαλλικές εξαγωγές.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, σύμφωνα με στοιχεία των Τελωνείων Γαλλίας:

• Η χώρα μας ευρίσκεται στην πρώτη θέση σε εξαγωγές προϊόντων νωπού βόειου κρέατος (κωδ. 02012030-Μπροστινά τέταρτα βοοειδών, μη χωρισμένα ή χωρισμένα, με κόκαλα, νωπά ή διατηρημένα με απλή ψύξη) για το 12μηνο Ιούνιος 2014-Μάιος 2015, αξίας 74,6 εκατ. €. Θέση την οποία διατηρεί και τα προηγούμενα έτη με εισαγωγές κρεάτων από τη Γαλλία αξίας 80,5 εκατ. € το 2013 και 75,3 εκατ. € το 2014.
• Τη δεύτερη θέση στις γαλλικές εξαγωγές νωπού βόειου κρέατος (κωδ. 02011000- Ολόκληρα σφάγια ή μισά σφάγια βοοειδών, νωπά ή διατηρημένα με απλή ψύξη) κατέχει η Ελλάδα, μετά την Ιταλία, με 16,8 χιλ. τόνους, αξίας 74 εκατ. €, ενώ ευρίσκονταν επίσης στη δεύτερη θέση και κατά τα έτη 2013 και 2014, με εξαγωγές αξίας 88,7 εκατ. € και 76,1 εκατ. €, αντίστοιχα.
• Τέλος, στη δεύτερη θέση, μετά τη Γερμανία, ευρίσκεται η χώρα μας και για τις γαλλικές εξαγωγές κρέατος βοοειδών (κωδ. 02012020- Τέταρτα του σφαγίου, που ονομάζονται αλληλοσυμπληρούμενα, βοοειδών, με κόκαλα, νωπά ή διατηρημένα), με 31,6 εκατ. € για το 12μηνο Ιούνιος 2014-Μάιος 2015, 13,9 εκατ. € το 2013 και 14,3 εκατ. € το 2014.

Κατόπιν τούτων, η αύξηση του ΦΠΑ στην Ελλάδα στις κατηγορίες των κρεάτων από βοοειδή και των παρασκευασμάτων τους, καθώς και κάποιων παρασκευασμάτων με βάση το γάλα, σε συνδυασμό και με τη βαθειά ύφεση της ελληνικής οικονομίας, τη μείωση της εγχώριας κατανάλωσης και την επιβολή ελέγχου κεφαλαίων, ενδέχεται να συντελέσει στη μείωση των εξαγωγών τους στην ελληνική αγορά. Κατά συνέπεια, η μείωση των εξαγωγών κτηνοτροφικών προϊόντων προς μία σημαντική χώρα–εισαγωγέα, όπως η Ελλάδα, σε μία κρίσιμη περίοδο για την εγχώρια αγροτική βιομηχανία της Γαλλίας αναμένεται να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση των Γάλλων κτηνοτρόφων.

Πηγή: Γραφείο Ο.Ε.Υ Παρισίων