Εξαγωγικές και επιχειρήσεις μεσαίας και μεγάλης κεφαλαιοποίησης αντέδρασαν καλύτερα στις κρίσεις

Τις απόψεις των Νίκο Βέττα, Αλέξανδρο Λουκά, Κωνσταντίνο Πέππα, Υακίνθη Πουντουράκη και Μιχάλη Βασιλειάδη σχετικά με τις «Τάσεις στη συνολική παραγωγικότητα στην Ελλάδα και προσδιοριστικοί παράγοντες αυτής την περίοδο 2005-2019» εξετάζει η μελέτη που δημοσίευσε η Τράπεζα της Ελλάδος.

Η μελέτη εξετάζει το ρυθμό μεταβολής της συνολικής παραγωγικότητας συντελεστών (Total Factor Productivity – TFP) 15 διψήφιων κλάδων της ελληνικής οικονομίας την περίοδο 2005-2019. Βασίζεται σε μια μεγάλη ετήσια βάση μικροδεδομένων για την ελληνική οικονομία, αντλημένων από τα οικονομικά αποτελέσματα των εταιριών, η οποία είναι ικανή να δώσει μια αντιπροσωπευτική εικόνα των εγχώριων παραγωγικών κλάδων. Ο ρυθμός μεταβολής της συνολικής παραγωγικότητας συντελεστών είναι το άθροισμα των ρυθμών τεχνολογικής αλλαγής, μεταβολής της τεχνικής αποτελεσματικότητας και μεταβολής των αποδόσεων κλίμακας.

Οι εκτιμήσεις που παρουσιάζονται στη μελέτη δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των κλάδων της ελληνικής οικονομίας παρουσίασε αρνητικούς ρυθμούς μεταβολής της συνολικής παραγωγικότητας συντελεστών, κυρίως κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης και τα πρώτα 3-4 χρόνια εφαρμογής των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής, ενώ τα επόμενα χρόνια αυτός ο αρνητικός ρυθμός μεταβολής επιβραδύνθηκε.

Παρά τη γενική πτώση της συνολικής παραγωγικότητας συντελεστών κατά την περίοδο που εξετάζεται, η μελέτη δείχνει σημαντικές διαφοροποιήσεις με βάση ποιοτικά χαρακτηριστικά των εταιρειών. Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις παρουσιάζουν χαμηλότερο αρνητικό ρυθμό μεταβολής, πιθανώς επειδή ήταν πιο ανθεκτικές στις πιέσεις που ασκήθηκαν κατά την οικονομική κρίση, και ως εκ τούτου οι συνιστώσες της συνολικής παραγωγικότητας συντελεστών επηρεάστηκαν αρνητικά σε μικρότερο βαθμό. Το αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιώνει πως ο εξωστρεφής προσανατολισμός μπορεί να αυξήσει την ανθεκτικότητα των εταιριών όταν ασκούνται οικονομικές πιέσεις.

Παρομοίως, ο αρνητικός ρυθμός μεταβολής της συνολικής παραγωγικότητας συντελεστών ήταν αντιστρόφως ανάλογος του μεγέθους των επιχειρήσεων, κάτι το οποίο είναι αναμενόμενο, καθώς οι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις πιθανώς είχαν περισσότερους τρόπους να αντιδράσουν στις διακυμάνσεις της ελληνικής οικονομίας.

Τέλος, η μελέτη διαπιστώνει σημαντικές διαφορές στην παραγωγικότητα ανάμεσα σε εταιρίες που επιβίωσαν καθ’ όλη τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου και σε αυτές που αποσύρθηκαν από την αγορά.

Οι επιχειρήσεις που επιβίωσαν είχαν σημαντικά μικρότερη μείωση παραγωγικότητας κατά μέσο όρο, κάτι που αφενός δείχνει τη σημασία της παραγωγικότητας των εταιριών για την ανθεκτικότητά τους, αφετέρου όμως υποδηλώνει ότι η κρίση επέδρασε, σε κάποιο τουλάχιστον βαθμό, εξυγιαντικά.