Αlpha Bank: Η αυξημένη ζήτηση διατηρεί υψηλά και τον πληθωρισμό στην Ελλάδα

Ο πληθωρισμός, με βάση τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), διαμορφώθηκε σε 2,9% κατά μέσο όρο το 2025, μειωμένος οριακά σε σύγκριση με το 2024 (3%). Στη διατήρηση των πληθωριστικών πιέσεων συνέβαλε κυρίως η επιτάχυνση της ανόδου των τιμών των υπηρεσιών (4,8% έναντι 4,4% το 2024). Αντίθετα, τόσο οι τιμές των βιομηχανικών αγαθών εκτός ενέργειας (0,7% έναντι 1,7%το 2024) όσο και τιμές των τροφίμων 1 (2,1% έναντι 2,8% το 2024) αυξήθηκαν το 2025 ηπιότερα. Τέλος, οι τιμές της ενέργειας μειώθηκαν για τρίτο διαδοχικό έτος, με επιβραδυνόμενο, ωστόσο, ρυθμό (-0,7% έναντι - 1,4% το 2024). 

Η δυσκαμψία του πληθωρισμού αντανακλάται στο θετικό παραγωγικό κενό της ελληνικής οικονομίας, δηλαδή τις συνθήκες υπερβάλλουσας συνολικής ζήτησης, οι οποίες στην παρούσα συγκυρία τροφοδοτούνται, σε κάποιο βαθμό, από το πλεονασματικό ισοζύγιο υπηρεσιών στις εξωτερικές συναλλαγές.

Ως παραγωγικό κενό ορίζεται το πραγματικό μείον το δυνητικό ΑΕΠ, με τη διαφορά των δύο μεγεθών να εκφράζεται ως ποσοστό του δεύτερου. Το δυνητικό ΑΕΠ είναι το επίπεδο παραγωγής που μπορεί να επιτύχει μία οικονομία χρησιμοποιώντας πλήρως και με τον πιο αποδοτικό τρόπο τους παραγωγικούς συντελεστές κεφάλαιο και εργασία. Ως εκ τούτου, το δυνητικό ΑΕΠ αντανακλά τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας, ενώ η σύγκρισή του με το πραγματικό ΑΕΠ υποδεικνύει εάν η οικονομία λειτουργεί πάνω ή κάτω από αυτές. Όταν το πραγματικό ΑΕΠ υπερβαίνει το δυνητικό (θετικό παραγωγικό κενό) η εγχώρια ζήτηση υπερβαίνει τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας. Αντίθετα, όταν το πραγματικό ΑΕΠ υπολείπεται του δυνητικού (αρνητικό παραγωγικό κενό) υπάρχει υποαπασχόληση των διαθέσιμων πόρων και η οικονομία λειτουργεί κάτω από τις παραγωγικές της δυνατότητες. 

Στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της οικονομικής ύφεσης της περασμένης δεκαετίας υπήρξε έντονα αρνητικό παραγωγικό κενό (λόγω της ραγδαίας ανόδου της ανεργίας και της εκτεταμένης αποεπένδυσης), αντανακλώντας συνθήκες αδύναμης ζήτησης και υπερβάλλουσας προσφοράς, γεγονός που αποτυπώθηκε στον υποτονικό ή αρνητικό δομικό πληθωρισμό (εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές ενέργειας και τροφίμων). Από το 2017, όταν ξεκίνησε η ανάκαμψη του πραγματικού ΑΕΠ, το παραγωγικό κενό συρρικνώθηκε σταδιακά, παραμένοντας ωστόσο αρνητικό, και ο δομικός πληθωρισμός ανέκαμψε, με εξαίρεση τη διετία 2020-21 εξαιτίας της πανδημίας. Από το 2023, το παραγωγικό κενό είναι θετικό , υποδηλώνοντας την επικράτηση συνθηκών υπερβάλλουσας ζήτησης, γεγονός που αντανακλάται στον υψηλό δομικό πληθωρισμό.