EUIPO: Το design επηρεάζει τις αγορές στην Ευρώπη

Τα αποτελέσματα της νέας έρευνας σε επίπεδο ΕΕ δείχνουν ότι το 72% των ευρωπαίων καταναλωτών θεωρεί σημαντικό το design των προϊόντων κατά τη λήψη αποφάσεων αγοράς.

Περίπου το ένα τρίτο, 31%, δηλώνει ότι το design είναι πολύ ή εξαιρετικά σημαντικό κατά την αγορά ενός προϊόντος. Επιπλέον, οι μισοί καταναλωτές της ΕΕ εκτιμούν το καλό design, ενώ σχεδόν 3 στους 4, ποσοστό 73%, είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερα για ένα προϊόν με καλύτερο design.

Στην Ελλάδα, η σημασία του design εμφανίζεται ακόμη πιο έντονη, καθώς το 82% των καταναλωτών δηλώνει πρόθυμο να πληρώσει περισσότερα για προϊόντα με καλύτερο σχεδιασμό.

Οι νεότεροι καταναλωτές δίνουν μεγαλύτερη αξία

Το design είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους νεότερους καταναλωτές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 80% των ατόμων ηλικίας 18 έως 24 ετών δηλώνει ότι το design επηρεάζει σημαντικά τις αποφάσεις αγοράς που λαμβάνει.

Οι νεότεροι καταναλωτές είναι επίσης περισσότερο διατεθειμένοι να πληρώσουν υψηλότερες τιμές για προϊόντα με καλύτερο design και είναι πιθανότερο να το συνδέσουν με θετικά συναισθήματα.

Αν και η ποιότητα και η τιμή παραμένουν οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τις αγορές, το design παίζει πλέον ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση των προτιμήσεων, ιδίως μεταξύ των νεότερων γενεών.

Μόδα και έπιπλα στην πρώτη γραμμή

Η σημασία του design διαφοροποιείται ανά κλάδο, με ιδιαίτερη βαρύτητα στους τομείς των επίπλων και της μόδας.

Στον κλάδο των επίπλων, το 76% των καταναλωτών της ΕΕ θεωρεί το design πολύ σημαντικό κατά την αγορά. Στα ενδύματα και τα αξεσουάρ, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 66%.

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι σε προϊόντα όπου η αισθητική, η χρήση και η ταυτότητα συνδέονται στενά, ο σχεδιασμός λειτουργεί ως βασικός παράγοντας διαφοροποίησης και εμπορικής αξίας.

Για τις επιχειρήσεις, το design δεν αποτελεί μόνο ζήτημα εικόνας. Αποτελεί στοιχείο ανταγωνιστικότητας, αναγνωρισιμότητας και σχέσης με τον καταναλωτή.

Ο κίνδυνος της παραποίησης και απομίμησης

Η αυξημένη αξία του design το καθιστά και πιο ευάλωτο στην παραποίηση, την απομίμηση και τη μη εξουσιοδοτημένη αντιγραφή.

Τα προϊόντα παραποίησης που μιμούνται την εμφάνιση γνήσιων προϊόντων έχουν διαδοθεί ευρέως, κυρίως λόγω της ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου και της επιρροής των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Περίπου το 13% των Ευρωπαίων αναφέρει ότι έχει αγοράσει σκοπίμως προϊόντα παραποίησης ή απομίμησης. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 26% μεταξύ των νεότερων καταναλωτών ηλικίας 15 έως 24 ετών.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η προστασία του design δεν αφορά μόνο τους δημιουργούς και τις επιχειρήσεις, αλλά και την ενημέρωση των καταναλωτών γύρω από την αξία, την ασφάλεια και τη γνησιότητα των προϊόντων.

Οι οικονομικές απώλειες για επιχειρήσεις και αγορά

Σύμφωνα με τα στοιχεία του EUIPO, ο κλάδος της μόδας και της ένδυσης, που συνδέεται στενά με το design, εκτιμάται ότι καταγράφει ετήσιες απώλειες 12 δισ. ευρώ στην ΕΕ λόγω παραποίησης και απομίμησης.

Αντίστοιχα, οι απομιμήσεις τσαντών χειρός, κοσμημάτων και ρολογιών κοστίζουν στους γνήσιους κατασκευαστές περίπου 2,7 δισ. ευρώ σε απώλειες πωλήσεων κάθε χρόνο σε ολόκληρη την ΕΕ.

Στην Ελλάδα, η παραποίηση και απομίμηση προκαλεί ετήσιες απώλειες ύψους 267 εκατ. ευρώ στον τομέα των ειδών ένδυσης και 76 εκατ. ευρώ στους τομείς των τσαντών χειρός, των κοσμημάτων και των ρολογιών.

Συνολικά, οι απώλειες για την ελληνική αγορά στους συγκεκριμένους τομείς ξεπερνούν τα 340 εκατ. ευρώ ετησίως.

Γιατί οι ΜμΕ είναι πιο ευάλωτες

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα ευάλωτες σε αυτό το είδος παραβίασης.

Συχνά βασίζονται σε μικρό αριθμό διακριτών design προϊόντων και έχουν περιορισμένη δυνατότητα παρακολούθησης και επιβολής των δικαιωμάτων τους.

Για μια μικρή επιχείρηση, η αντιγραφή ενός επιτυχημένου προϊόντος μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλο αντίκτυπο, καθώς επηρεάζει άμεσα τις πωλήσεις, την αναγνωρισιμότητα και τη δυνατότητα περαιτέρω επένδυσης στην καινοτομία.

Πέρα από τον οικονομικό αντίκτυπο, τα προϊόντα παραποίησης ενδέχεται να δημιουργούν κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών, καθώς συχνά δεν συμμορφώνονται με τα πρότυπα ασφάλειας και ποιότητας.

«Το ευρωπαϊκό design είναι ανταγωνιστικό πλεονέκτημα»

Ο εκτελεστικός διευθυντής του EUIPO, João Negrão, δήλωσε: «Το ευρωπαϊκό design αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ανταγωνιστικά μας πλεονεκτήματα. Διαμορφώνει τα προϊόντα που εμείς εμπιστευόμαστε, εκτιμούμε και απολαμβάνουμε καθημερινά, βοηθώντας παράλληλα τις επιχειρήσεις να ξεχωρίσουν στην παγκόσμια αγορά. Οι έρευνες επιβεβαιώνουν ότι οι καταναλωτές, και ιδίως οι νεότερες γενιές, αναγνωρίζουν την αξία ενός σχεδίου υψηλής ποιότητας. Η προστασία του design δίνει στους δημιουργούς την αυτοπεποίθηση να καινοτομούν και στις επιχειρήσεις το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που χρειάζονται, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα στις οποίες στηρίζεται η ευρωπαϊκή οικονομία.»

Η δήλωση αποτυπώνει τη διπλή διάσταση του design: από τη μία πλευρά ως δημιουργικό και εμπορικό πλεονέκτημα, και από την άλλη ως πεδίο που χρειάζεται θεσμική προστασία για να μπορεί να παράγει αξία.

Design, ΑΕΠ και απασχόληση

Οι κλάδοι που βασίζονται στο design αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης στην ΕΕ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι επιχειρήσεις αυτές απασχολούν περίπου 28 εκατομμύρια άτομα, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 13% της απασχόλησης στην ΕΕ, και παράγουν πάνω από το 16% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ.

Περαιτέρω μελέτες του EUIPO δείχνουν ότι οι μικρές επιχειρήσεις που καταχωρίζουν τα design τους αποφέρουν σχεδόν 30% περισσότερα έσοδα ανά εργαζόμενο και καταβάλλουν σχεδόν 25% υψηλότερους μισθούς σε σχέση με εκείνες που δεν διαθέτουν καταχωρισμένα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.

Ωστόσο, παρά τα οφέλη αυτά, μόνο περίπου το 1% των ΜμΕ στην ΕΕ κατέχει καταχωρισμένα δικαιώματα επί του design των προϊόντων του.

Προστασία design και ανταγωνιστικότητα

Το EUIPO προωθεί την προστασία και την επιβολή της νομοθεσίας στον τομέα του design, ιδίως για τις ΜμΕ.

Στις σχετικές ενέργειες περιλαμβάνονται προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης, όπως το Ταμείο για τις ΜμΕ, συμβουλευτικές υπηρεσίες, όπως το IP Scan, και εργαλεία επιβολής, όπως η πλατφόρμα IP Enforcement Portal.

Το EUIPO, ένας από τους μεγαλύτερους αποκεντρωμένους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαχειρίζεται την καταχώριση ενωσιακών σημάτων, σχεδίων και υποδειγμάτων, καθώς και γεωγραφικών ενδείξεων για χειροτεχνικά και βιομηχανικά προϊόντα, με ισχύ και στα 27 κράτη μέλη.

Παράλληλα, συνεργάζεται με οργανισμούς όπως η Europol και η Frontex, καθώς και με τις αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών, για την καταπολέμηση των εγκλημάτων κατά της διανοητικής ιδιοκτησίας σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η καταχώριση ενωσιακού design

Στο πλαίσιο πρόσφατης νομοθετικής μεταρρύθμισης για τον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το design, προβλέπονται απλουστευμένες διαδικασίες, χαμηλότερο κόστος και πιο προσβάσιμη προστασία.

Περιλαμβάνονται, επίσης, νέοι τρόποι αναπαράστασης καινοτόμων και κινούμενων design.

Η καταχώριση ενωσιακού design παρέχει στις επιχειρήσεις ταχεία και οικονομικά αποδοτική προστασία σε ολόκληρη την αγορά της ΕΕ, μέσω ενιαίας αίτησης που υποβάλλεται ηλεκτρονικά στο EUIPO.

Το τέλος αίτησης ξεκινά από τα 350 ευρώ. Τα καταχωρισμένα design της ΕΕ ισχύουν και μπορούν να επιβληθούν και στα 27 κράτη μέλη, ενώ μπορούν να ανανεώνονται κάθε 5 έτη για διάστημα έως και 25 ετών.

Το design ως στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο

Τα ευρήματα του EUIPO δείχνουν ότι το design λειτουργεί πλέον ως στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο για τις επιχειρήσεις.

Επηρεάζει τις αποφάσεις αγοράς, διαμορφώνει την εμπειρία του καταναλωτή, ενισχύει τη διαφοροποίηση προϊόντων και μπορεί να συνδεθεί με υψηλότερη οικονομική απόδοση.

Την ίδια στιγμή, η αυξημένη εμπορική αξία του το καθιστά πιο εκτεθειμένο σε αντιγραφή και παραποίηση. Για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρομεσαίες, η προστασία του design δεν είναι απλώς νομική διαδικασία. Είναι μέρος της στρατηγικής τους για ανταγωνιστικότητα, ανάπτυξη και διατήρηση της αξίας που δημιουργούν.