Ελλάδα: Το χαμηλότερο ποσοστό «θανάτων» επιχειρήσεων στην ΕΕ το 2024

Το χαμηλότερο ποσοστό «θανάτων» επιχειρήσεων μεταξύ των 27 κρατών-μελών κατέγραψε η Ελλάδα το 2024, σύμφωνα με τα νέα στοιχεία επιχειρηματικής δημογραφίας της Eurostat. Ο προσωρινός δείκτης διαμορφώθηκε στο 3,9% των ενεργών επιχειρήσεων, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος έφτασε το 9,2%.

Την ίδια χρονιά, το ποσοστό δημιουργίας νέων επιχειρήσεων στην Ελλάδα ήταν περίπου 9,1%, έναντι 10,4% στην ΕΕ. Οι δύο δείκτες απέχουν έτσι κατά περίπου 5,2 ποσοστιαίες μονάδες στην Ελλάδα, έναντι 1,2 μονάδων στο σύνολο της Ένωσης.

Η εικόνα είναι θετική ως προς τη διατήρηση του επιχειρηματικού πληθυσμού. Δεν σημαίνει όμως από μόνη της ότι η Ελλάδα έχει την πιο δυναμική ή την πιο υγιή επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη. Ο δείκτης «θανάτων» της Eurostat έχει συγκεκριμένο στατιστικό περιεχόμενο και δεν ταυτίζεται ούτε με τις διαγραφές από ένα μητρώο ούτε με τις πτωχεύσεις που δημοσιεύονται σε άλλα στοιχεία.

Τι σημαίνει «θάνατος» μιας επιχείρησης

Στη στατιστική επιχειρηματικής δημογραφίας, μια επιχείρηση θεωρείται ότι έχει «πεθάνει» όταν παύει να υφίσταται ως συνδυασμός παραγωγικών συντελεστών, χωρίς η έξοδός της να προκύπτει από συγχώνευση, εξαγορά, διάσπαση ή αναδιάρθρωση.

Υπάρχει ακόμη μία κρίσιμη προϋπόθεση: η επιχείρηση δεν πρέπει να επανενεργοποιηθεί μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Για τον λόγο αυτό τα στοιχεία «θανάτων» του 2024 είναι ακόμη προκαταρκτικά και μπορούν να αναθεωρηθούν όταν ολοκληρωθεί η περίοδος παρακολούθησης.

Το ίδιο ισχύει αντίστροφα για τις «γεννήσεις». Η Eurostat καταγράφει τη δημιουργία μιας πραγματικά νέας επιχείρησης και όχι, για παράδειγμα, μια νέα νομική οντότητα που προέκυψε αποκλειστικά από εταιρικό μετασχηματισμό.

Γι' αυτό τα σημερινά ποσοστά δεν πρέπει να συγκρίνονται μηχανικά με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για εγγραφές νέων επιχειρήσεων και πτωχεύσεις. Πρόκειται για διαφορετικά γεγονότα και διαφορετικές στατιστικές έννοιες.

Η Ελλάδα χαμηλά στους «θανάτους», αλλά όχι ψηλά στις «γεννήσεις»

Το 2024 λειτουργούσαν συνολικά περίπου 34 εκατ. επιχειρήσεις στην ΕΕ. Από αυτές, 3,5 εκατ. δημιουργήθηκαν μέσα στη χρονιά και καταγράφηκαν 3,1 εκατ. προκαταρκτικοί επιχειρηματικοί «θάνατοι».

Σε 19 από τα 27 κράτη-μέλη οι νέες επιχειρήσεις ήταν περισσότερες από εκείνες που έπαψαν να λειτουργούν. Αντίθετη σχέση καταγράφηκε σε Βουλγαρία, Δανία, Γερμανία, Εσθονία, Ιρλανδία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία.

Η Ελλάδα ξεχωρίζει κυρίως στην πλευρά των παύσεων. Με 3,9% είχε το χαμηλότερο προκαταρκτικό ποσοστό στην ΕΕ, ακολουθούμενη από τη Μάλτα με 4,4% και την Αυστρία με 5,3%. Στο άλλο άκρο βρέθηκαν η Εσθονία με 29,2%, η Ιρλανδία με 16,9% και η Λιθουανία με 15,6%.

Στη δημιουργία νέων επιχειρήσεων, αντίθετα, το ελληνικό 9,1% ήταν χαμηλότερο από το 10,4% της ΕΕ. Οι υψηλότερες επιδόσεις καταγράφηκαν στη Λιθουανία με 17,5%, στην Πορτογαλία με 16,1%, στη Μάλτα με 14,4% και στη Γαλλία με 14,2%.

Η ελληνική ιδιαιτερότητα επομένως δεν είναι ότι δημιουργεί επιχειρήσεις με εξαιρετικά υψηλό ρυθμό σε ευρωπαϊκή σύγκριση. Είναι κυρίως ότι πολύ μικρότερο μέρος του ενεργού επιχειρηματικού πληθυσμού καταγράφεται ως οριστική έξοδος.

Το 3,9% είναι χαμηλό, αλλά κινείται προς τα πάνω

Η χαμηλή επίδοση δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στις χαμηλότερες θέσεις της ΕΕ ως προς τους επιχειρηματικούς «θανάτους» τα τελευταία χρόνια.

Ταυτόχρονα, όμως, το ποσοστό αυξάνεται. Για το 2023 τα τελικά στοιχεία το τοποθετούν περίπου στο 3,2%, ενώ για το 2024 η προκαταρκτική εκτίμηση ανεβαίνει στο 3,9%.

Αυτό είναι και μια υπενθύμιση ότι το χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ δεν πρέπει να μετατραπεί σε συμπέρασμα περί αυτόματης ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των επιχειρήσεων. Η διάρκεια ζωής, η παραγωγικότητα, η ανάπτυξη της απασχόλησης, το μέγεθος και η δυνατότητα μιας εταιρείας να επενδύει αποτελούν διαφορετικές διαστάσεις της επιχειρηματικής υγείας.

Η Ετήσια Έκθεση Επιχειρηματικότητας ΓΕΜΗ 2025, για παράδειγμα, καταγράφει επίσης σταθερά θετικό ισοζύγιο ιδρύσεων και κλεισιμάτων, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει το έλλειμμα μεγέθους: το 73,7% της επιχειρηματικής βάσης που εξετάζει αποτελείται από μονοπρόσωπα σχήματα, ενώ στις εταιρικές επιχειρήσεις με διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία το 80,6% είναι πολύ μικρές.

Το δεύτερο μήνυμα από τις επιχειρήσεις υψηλής ανάπτυξης

Πρόσθετη προσοχή χρειάζεται και όταν η επιχειρηματική δημογραφία συνδέεται με την ανάπτυξη.

Σε ξεχωριστή ανάλυση της Eurostat για τις επιχειρήσεις υψηλής ανάπτυξης —εταιρείες με τουλάχιστον 10 εργαζομένους στην αρχή της εξεταζόμενης τριετίας και μέση ετήσια αύξηση απασχόλησης άνω του 10%— ο αριθμός τους στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 18,4% το 2024 σε σχέση με το 2023, με τα στοιχεία του 2024 να είναι προκαταρκτικά.

Ο συγκεκριμένος δείκτης μετρά εντελώς διαφορετικό τμήμα της επιχειρηματικής βάσης και δεν αναιρεί τον χαμηλό αριθμό «θανάτων». Δείχνει όμως γιατί η αποτίμηση της επιχειρηματικότητας δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην αναλογία επιχειρήσεων που ανοίγουν και κλείνουν.

Η νέα εικόνα της Eurostat περιγράφει μια ελληνική αγορά στην οποία η οριστική έξοδος επιχειρήσεων παραμένει ασυνήθιστα χαμηλή σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη και οι νέες επιχειρήσεις εξακολουθούν να υπερβαίνουν τις παύσεις. Το επόμενο ερώτημα είναι ποιο μέρος αυτής της επιχειρηματικής βάσης καταφέρνει να μεγαλώσει, να δημιουργήσει σταθερή απασχόληση και να αποκτήσει μεγαλύτερο οικονομικό αποτύπωμα.