Coface: Η κρίση στη Μέση Ανατολή απειλεί την παγκόσμια ανάπτυξη και εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις

H Coface προέβη σε 3 υποβαθμίσεις και 4 αναβαθμίσεις χωρών, καθώς και σε 20 μεταβολές στις αξιολογήσεις κλάδων (12 υποβαθμίσεις και 8 αναβαθμίσεις).

Βασικά στοιχεία

• 0,5 ποσοστιαίες μονάδες: το εκτιμώμενο κόστος της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 και το 2027
• 100 δολάρια/βαρέλι: το όριο τιμής του πετρελαίου που ξεπεράστηκε τον Σεπτέμβριο
• 2,6%: η πρόβλεψη της Coface για την ανάπτυξη το 2027 (2,5% το 2026)

Η παγκόσμια οικονομία δέσμια των πληθωριστικών πιέσεων

Η γεωπολιτική κατάσταση επιδεινώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ και η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας άσκησαν ισχυρές πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και προκάλεσαν απότομη άνοδο των τιμών των εμπορευμάτων.

Παρά το γεγονός ότι οι εξαγωγές πετρελαίου που διέρχονται από τον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ αυξήθηκαν σημαντικά και οι εμπορικές ροές αναδρομολογήθηκαν, οι τιμές των υδρογονανθράκων σημείωσαν άνοδο άνω του 50% για το πετρέλαιο και σχεδόν 100% για το φυσικό αέριο. Οι τιμές των μετάλλων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι τιμές των αγροτικών προϊόντων αυξήθηκαν σημαντικά στον απόηχο των πληγμάτων σε λιμενικές εγκαταστάσεις της Μαύρης Θάλασσας και των κυμάτων καύσωνα που έπληξαν την Ευρώπη το καλοκαίρι (+40% σε ετήσια βάση για το σιτάρι).

Οι εξελίξεις αυτές αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες για μια νέα πληθωριστική έξαρση, ωθώντας τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) αντέδρασε λαμβάνοντας μέτρα και, ακολουθώντας το παράδειγμα της ΕΚΤ, αύξησε τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης (bps), συμβάλλοντας έτσι στη σύσφιξη των παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών συνθηκών. Από το χαμηλό επίπεδο που σημειώθηκε στα μέσα Ιανουαρίου, το δολάριο ΗΠΑ έχει ενισχυθεί κατά περισσότερο από 6% σε όρους αποτελεσματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας, ενώ τα μακροπρόθεσμα επιτόκια έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 100 μονάδες βάσης στις περισσότερες μεγάλες νομισματικές ζώνες από τα τέλη Φεβρουαρίου.

Προς το παρόν, η ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας παραμένει ισχυρή, υποστηριζόμενη κυρίως από επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη και τις συνακόλουθες επιδράσεις στον πλούτο. Ωστόσο, οι κίνδυνοι εξακολουθούν να συσσωρεύονται. Υπό αυτό το πρίσμα, διατηρούμε την πρόβλεψή μας για ηπιότερη οικονομική δραστηριότητα φέτος (+2,5%, έναντι +2,8% το 2025), προτού επέλθει σταθεροποίηση το επόμενο έτος (+2,6%).

Κίνδυνοι ανά χώρα και κλάδο: 3 υποβαθμίσεις στη Μέση Ανατολή και πιέσεις στον αγροδιατροφικό τομέα.

Στη Μέση Ανατολή, η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να συρρικνωθεί στο σύνολο των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου το 2026. Η Σαουδική Αραβία (A3 → A4) είναι εκτεθειμένη σε επιθέσεις κατά των ενεργειακών της υποδομών και των περισσότερων οδών εξαγωγής της, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (A2 → A3) και το Κατάρ (A3 → A4) είναι ευάλωτα λόγω της εξάρτησής τους από τα Στενά του Ορμούζ.

Ο αγροδιατροφικός τομέας έχει υποβαθμιστεί σε έξι χώρες. Στην Ευρώπη (Γαλλία, Αυστρία και Πολωνία), η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στα ακραία καιρικά φαινόμενα που σημειώθηκαν το καλοκαίρι του 2026. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, η ευπάθεια πηγάζει περισσότερο από τη μεγάλη εξάρτηση από τις εισαγωγές τροφίμων παρά από τυχόν προβλήματα στην εγχώρια παραγωγή. Στην Αργεντινή, ο κλάδος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από αρκετές πτωχεύσεις αγροτικών επιχειρήσεων, αυξημένο κόστος και περιορισμένα περιθώρια κέρδους.

Μια παγκόσμια οικονομία πολλών ταχυτήτων

• Στις ΗΠΑ, η οικονομία παραμένει ανθεκτική χάρη στην κατανάλωση των νοικοκυριών, τις επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη και μια αγορά εργασίας που βρίσκεται κοντά στην πλήρη απασχόληση (ποσοστό ανεργίας 4%).
• Η Ευρώπη παρουσιάζει ελαφρώς καλύτερες επιδόσεις από τις αναμενόμενες, υποστηριζόμενη από την ανθεκτικότητα των οικονομιών της Γερμανίας και της Ισπανίας, παρά τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα των γαλλικών δημόσιων οικονομικών.
• Στην Ασία, η δυναμική είναι μεικτή. Το Βιετνάμ (+8,4%) και η Ινδία (+7,5%) συνεχίζουν να επωφελούνται από τις δαπάνες για υποδομές και τις τεχνολογίες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ η εγχώρια ζήτηση της Κίνας εξασθενεί και αρκετές οικονομίες της περιοχής (Ταϊλάνδη και Φιλιππίνες) πλήττονται από το αυξανόμενο κόστος ενέργειας.
• Στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική, ο κύριος κίνδυνος παραμένει ο επίμονα υψηλός πληθωρισμός, ο οποίος τροφοδοτείται από τις αυξανόμενες τιμές των αγροτικών προϊόντων και της ενέργειας, ιδίως λόγω του φαινομένου Ελ Νίνιο.

«Η παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει τον κίνδυνο ενός νέου παγκόσμιου πληθωριστικού σοκ. Το αυξανόμενο κόστος ενέργειας, πρώτων υλών και μεταφορών αναγκάζει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν περιοριστικές νομισματικές πολιτικές, γεγονός που καθιστά το περιβάλλον ολοένα και πιο δύσκολο για τις πλέον ευάλωτες κυβερνήσεις και επιχειρήσεις», δηλώνει σχετικά ο Jean-Christophe Caffet, επικεφαλής οικονομολόγος της Coface.