Moody’s: Η Επιτροπή Ανταγωνισμού επισημαίνει το σφικτό ολιγοπώλιο των 4 συστημικών τραπεζών στην Ελλάδα και τα εμπόδια εισόδου
Οι 4 συστημικές τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια καταθέσεων αργά όταν ανεβαίνουν τα επιτόκια της αγοράς, αλλά τα μειώνουν με γρήγορους ρυθμούς όταν τα επιτόκια πέφτουν
16/11/2026 | 12:44
Στις 10 Νοεμβρίου, η Επιτροπή Ανταγωνισμού (ΕΑ) δημοσίευσε την τελική έκθεση της έρευνάς της σχετικά με τα επιτόκια τραπεζικών καταθέσεων, η οποία καλύπτει τις συνθήκες ανταγωνισμού από το 2019 έως το 2025.
Η ΕΑ ξεκίνησε την έρευνα τον Ιούλιο του 2024 υπό το πρίσμα της διάρθρωσης του εγχώριου τραπεζικού τομέα και των χαμηλών καταθετικών επιτοκίων των ελληνικών τραπεζών σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Σφικτό ολιγοπώλιο των 4 συστημικών τραπεζών
Η έκθεση περιγράφει την αγορά ως ένα σφιχτό ολιγοπώλιο τεσσάρων συστημικών τραπεζών: της Τράπεζας Πειραιώς, της Εθνικής Τράπεζας, της Alpha Bank Α.Ε. και της Eurobank, επισημαίνει η Μoody’s. Τα ευρήματα της έκθεσης δείχνουν ένα πιστωτικό πλεονέκτημα των ελληνικών τραπεζών το οποίο επισημαίνει και ο ίδιος οίκος στις αναλύσεις του: ένα διαρθρωτικά ευνοϊκό περιβάλλον χρηματοδότησης. Ο περιορισμένος ανταγωνισμός, η άφθονη πλεονάζουσα ρευστότητα και η χαμηλή κινητικότητα των καταθετών διατήρησαν χαμηλούς τους συντελεστές μετακύλισης των επιτοκίων (deposit betas), στηρίζοντας τη σταθερή, ευρεία (λιανική) χρηματοδότηση και τα υγιή καθαρά επιτοκιακά περιθώρια. Οι προτάσεις της ΕΑ για την ενίσχυση του ανταγωνισμού πιθανότατα θα αυξήσουν σταδιακά το κόστος των καταθέσεων, αν και η Moody’s αναμένει ότι οποιαδήποτε επίπτωση θα είναι βαθμιαία και σταδιακή, παρά ανατρεπτική,
Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες κατέχουν πάνω από το 90% των καταθέσεων, ενώ το 89% των ιδιωτών και των επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα της ΕΑ κατονόμασαν μία από αυτές ως την κύρια ή μοναδική τους τράπεζα.
Eμπόδια εισόδου (barriers to entry) στην ελληνική τραπεζική αγορά
Η Moody’s επισημαίνει ότι τα εμπόδια εισόδου παραμένουν υψηλά, συμπεριλαμβανομένου του σημαντικού κόστους εισόδου και του ισχυρού ανταγωνισμού από τις καθιερωμένες τράπεζες. Οι συστημικές τράπεζες διαθέτουν επίσης εναλλακτικές λύσεις έναντι της χρηματοδότησης μέσω καταθέσεων, καθώς μπορούν να χρησιμοποιήσουν χρηματοδότηση από τις αγορές ή να εκδώσουν ομόλογα αντί να αυξήσουν τα επιτόκια καταθέσεων.
Το βασικό σενάριο του οίκου δεν προβλέπει σημαντική αποδυνάμωση της καταθετικής βάσης των τεσσάρων συστημικών τραπεζών τα επόμενα δύο με τρία χρόνια. Ωστόσο, εάν εισάγονταν άμεσα αποταμιευτικοί λογαριασμοί με κρατική εγγύηση ή εάν οι καταθέτες άρχιζαν να αλλάζουν τράπεζα πολύ πιο συχνά, το κόστος χρηματοδότησης θα αυξανόταν και θα ασκούσε πίεση στα περιθώρια καταθέσεών τους. Σε ένα τέτοιο σενάριο, θα επαναξιολογήσει τις επιπτώσεις στα προφίλ χρηματοδότησης και τη συνολική πιστοληπτική ικανότητα των τραπεζών.
- Η πλεονάζουσα ρευστότητα εξαλείφει την ανάγκη των τραπεζών να ανταγωνίζονται στις τιμές. Οι τράπεζες που συμμετείχαν στην έρευνα κατονόμασαν την πλεονάζουσα ρευστότητα ως έναν από τους κύριους λόγους για τους οποίους δεν αυξάνουν τα επιτόκια καταθέσεων. Ο μέσος δείκτης δανείων προς καταθέσεις των τεσσάρων συστημικών τραπεζών ήταν περίπου 63,5% τον Ιούνιο του 2026. Κατά την περίοδο 2018-2024, οι εισροές καταθέσεων ύψους περίπου 70 δισ. ευρώ υπερέβησαν κατά πολύ τις εκταμιεύσεις δανείων, πράγμα που σημαίνει ότι οι τράπεζες δεν χρειάζονταν να προσελκύσουν πρόσθετες, ακριβότερες καταθέσεις.
- Χαμηλή και ασύμμετρη μετακύλιση επιτοκίων. Οι ελληνικές τράπεζες μετακυλίουν πλέον μικρότερο μερίδιο των αυξήσεων των επιτοκίων στους καταθέτες απ' ό,τι στο παρελθόν. Αυξάνουν τα επιτόκια καταθέσεων αργά όταν ανεβαίνουν τα επιτόκια της αγοράς, αλλά τα μειώνουν γρήγορα όταν τα επιτόκια πέφτουν.
- Ευρεία, συναλλακτική καταθετική βάση. Περίπου το 70% των καταθέσεων προέρχεται από ιδιώτες με μικρά υπόλοιπα, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 60%. Αυτοί οι καταθέτες προτιμούν λογαριασμούς όψεως και ταμιευτηρίου, οι οποίοι αποδίδουν χαμηλότερα επιτόκια από τις προθεσμιακές καταθέσεις. Μόνο το 11% των ιδιωτών και το 8% των επιχειρήσεων διατηρούσαν προθεσμιακή κατάθεση.
- Ιδιαίτερα σταθερές σχέσεις. Παρόλο που το 68% των ιδιωτών και το 59% των επιχειρήσεων διατηρούν λογαριασμούς σε δύο ή περισσότερες τράπεζες, οι περισσότεροι αντιμετωπίζουν μία από αυτές ως την κύρια τράπεζά τους, ενώ μόνο το 8% των ερωτηθέντων δεν το πράττει. Οι περισσότεροι πελάτες που διαθέτουν προθεσμιακές καταθέσεις τις άνοιξαν σε τράπεζα που χρησιμοποιούσαν ήδη, γεγονός που υποδηλώνει ισχυρή εμπιστοσύνη στις υφιστάμενες τραπεζικές σχέσεις.
- Δυνατότητες διασταυρούμενων πωλήσεων (cross-selling). Η πλεονάζουσα ρευστότητα των τραπεζών παρέχει ευκαιρίες για αύξηση του cross selling επενδυτικών προϊόντων, στηρίζοντας τη δημιουργία εσόδων από προμήθειες. Ωστόσο, η Moody’s πιστεύει ότι μια παρατεταμένη στροφή των αποταμιεύσεων προς αμοιβαία κεφάλαια, έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου, ομόλογα και μετοχές θα μπορούσε σταδιακά να αποδυναμώσει την ισχυρή καταθετική βάση των τραπεζών.
Σχολιάστε