Επιχειρηματικότητα χωρίς υπερβολές: Μια ισορροπημένη προσέγγιση από τον Ηρακλή Ι. Γωνιάδη

Από τις πρώτες κιόλας σελίδες, καθίσταται σαφές ότι ο συγγραφέας αντιμετωπίζει την επιχειρηματικότητα περισσότερο πολυδιάστατο φαινόμενο παρά ως ένα απλό σύνθημα. Η έννοια αποσυνδέεται από τη στενή της ταύτιση με την ίδρυση νέων επιχειρήσεων και προσεγγίζεται ως στάση, διαδικασία και οικοσύστημα. Ο Γωνιάδης δίνει έμφαση τόσο στα ατομικά χαρακτηριστικά του επιχειρηματία όσο και στις θεσμικές, οικονομικές και πολιτισμικές προϋποθέσεις που διαμορφώνουν το πεδίο δράσης του. Κατ' αυτόν τον τρόπο, στο βιβλίο αποφεύγεται η απλοποίηση και ο συγγραφέας επιχειρεί να ρίξει φως στη σύνθετη σχέση μεταξύ επιχειρηματικής πρωτοβουλίας και μακροοικονομικών αποτελεσμάτων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνδεση της επιχειρηματικότητας με την οικονομική ανάπτυξη. Ο Γωνιάδης ανατρέχει σε βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις, αναλύοντας πώς η καινοτομία, η δημιουργία νέων αγορών και η αύξηση της παραγωγικότητας μπορούν να λειτουργήσουν ως κινητήριες δυνάμεις της μεγέθυνσης. Εκτός αυτού, επισημαίνει ότι η ανάπτυξη δεν είναι αυτόματη συνέπεια κάθε επιχειρηματικής δραστηριότητας. Απεναντίας, εξαρτάται από την ποιότητα των θεσμών, το επίπεδο εκπαίδευσης, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τη συνολική στρατηγική μιας χώρας. Κατά συνέπεια, η επιχειρηματικότητα δείχνει να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο αναπτυξιακό πλαίσιο, κι έτσι δεν γίνεται απλά μια μονοδιάστατη ανάγνωσή της ως «πανάκεια».

Το δεύτερο σκέλος του τίτλου, η κοινωνική ευημερία, αποτελεί ίσως το πιο ουσιαστικό και την ίδια στιγμή το πιο απαιτητικό μέρος της ανάλυσης. Ο συγγραφέας του πονήματος έχει ως σκοπό, κατά πώς φαίνεται, να γεφυρώσει την οικονομική αποτελεσματικότητα με την κοινωνική συνοχή. Θέτει ερωτήματα για το πώς η επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στη μείωση των ανισοτήτων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Δεν παραγνωρίζει τις ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις, όπως η συγκέντρωση πλούτου ή οι περιβαλλοντικές πιέσεις, αλλά τις εντάσσει σε μια συζήτηση περί ρύθμισης και υπεύθυνης επιχειρηματικότητας. Με αυτόν τον τρόπο, το βιβλίο δεν καταφεύγει στην εξιδανίκευση, ούτε όμως και στη δαιμονοποίηση.

Σημαντικό στοιχείο του έργου, που δε γίνεται να μην τονιστεί, είναι η εκπαιδευτική του διάσταση. Η δομή του είναι σαφής, με διακριτές ενότητες που διευκολύνουν τον αναγνώστη να παρακολουθήσει τη συλλογιστική πορεία. Οι βασικές έννοιες ορίζονται με τρόπο κατανοητό, ενώ η παράθεση παραδειγμάτων και εφαρμογών αναμφισβήτητα βοηθά στη σύνδεση θεωρίας και πράξης. Το βιβλίο φαίνεται να απευθύνεται όχι μόνο σε φοιτητές οικονομικών ή διοίκησης επιχειρήσεων, αλλά και σε επαγγελματίες ή στελέχη που επιθυμούν να κατανοήσουν βαθύτερα το περιβάλλον μέσα στο οποίο δραστηριοποιούνται. Είναι, λοιπόν, αξιοσημείωτο το ότι μπορούν να διαβάσουν το έργο τόσο νεότερα άτομα όσο και καταξιωμένοι επαγγελματίες, που θέλουν να αποκομίσουν ακόμα περισσότερα οφέλη από την επιχειρηματικότητα και την κατανόηση αυτής,

Παράλληλα, ο συγγραφέας αναδεικνύει τη σημασία των δημόσιων πολιτικών. Η επιχειρηματικότητα δεν παρουσιάζεται ως αποκλειστικά ιδιωτική υπόθεση, αλλά ως αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης κράτους, αγοράς και κοινωνίας. Θέματα όπως η φορολογική πολιτική, η γραφειοκρατία, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση και η ενίσχυση της καινοτομίας εξετάζονται υπό το πρίσμα της αναπτυξιακής στρατηγικής. Εδώ, το βιβλίο αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα για την ελληνική πραγματικότητα, όπου η συζήτηση για το παραγωγικό μοντέλο παραμένει ανοιχτή.

Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει είναι η προσπάθεια σύνδεσης της επιχειρηματικότητας με την ηθική και την εταιρική υπευθυνότητα. Ο Γωνιάδης δεν περιορίζεται σε οικονομικούς δείκτες, αλλά θέτει το ζήτημα των αξιών που διέπουν την επιχειρηματική δράση. Η έννοια της βιωσιμότητας, η περιβαλλοντική διάσταση και η κοινωνική λογοδοσία εντάσσονται οργανικά στην ανάλυση. Έτσι, η επιχειρηματικότητα παρουσιάζεται ως δραστηριότητα που μπορεί –υπό προϋποθέσεις– να συνεισφέρει σε μια πιο ισορροπημένη και ανθεκτική κοινωνία.

Φυσικά, όπως κάθε έργο που επιχειρεί να καλύψει ένα τόσο ευρύ φάσμα θεμάτων, το βιβλίο δεν εξαντλεί όλες τις πτυχές. Ορισμένες ενότητες θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περαιτέρω, ιδίως ως προς τη διεθνή συγκριτική εμπειρία ή την ανάλυση συγκεκριμένων κλάδων. Ωστόσο, αυτή η επιλογή συνοχής και συγκρότησης γύρω από έναν κεντρικό άξονα επιτρέπει στο βιβλίο να διατηρεί σαφή προσανατολισμό και να μην διαχέεται σε υπερβολικές λεπτομέρειες. Συνεπώς, παραμένει τελικά μεστό και κατανοητό, ένας πολύτιμος οδηγός για την ανάπτυξη μιας επιχειρηματικής ιδέας.

Συνολικά, το «Επιχειρηματικότητα - Οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική ευημερία» συνιστά μια νηφάλια και τεκμηριωμένη συμβολή στον δημόσιο διάλογο. Δεν δίνει μεν εύκολες απαντήσεις, αλλά ούτως ή άλλως η επιχειρηματικότητα δεν είναι ένα εύκολο πεδίο και θα ήταν ενδεχομένως λάθος να το βλέπαμε έτσι, γιατί θα τρέφαμε φρούδες ελπίδες. Το βιβλίο επιχειρεί να αναδείξει τη δυναμική αλλά και τα όρια της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Σε μια περίοδο όπου η οικονομική ανασυγκρότηση και η κοινωνική συνοχή αποτελούν διαρκή ζητούμενα, προσφέρει ένα πλαίσιο σκέψης που αξίζει να ληφθεί υπόψη ως αφετηρία για περαιτέρω προβληματισμό και συζήτηση.