Ανθεκτικός ο κατασκευαστικός κλάδος της Ελλάδας απέναντι στην πανδημία

Με την οικονομική δραστηριότητα σε παύση, και τα πολύ χαμηλά επίπεδα χρηματοοικονομικής ρευστότητας, πλήττονται οι περισσότεροι κλάδοι της βιομηχανίας σε όλο τον κόσμο. Ο κατασκευαστικός και οικοδομικός κλάδος δεν αποτελούν, φυσικά, εξαίρεση.

Οι επιπτώσεις στον κατασκευαστικό κλάδο της Ευρώπης

Το κλείσιμο των συνόρων και η επιβολή κανόνων κοινωνικής απόστασης έχει μετριάσει ή διακόψει τον εφοδιασμό του κλάδου των κατασκευών. Οι περιορισμοί εργασίας και λειτουργίας επιχειρήσεων μαζί με την παρατεταμένη έλλειψη εργατικού δυναμικού δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που ανησυχεί τον κλάδο. Οι κατασκευαστικές εταιρίες δηλώνουν μειωμένα έσοδα και μειώνονται τα κεφάλαια κίνησης.

Τα παραπάνω μεταφράζονται σε πτώση της οικοδομικής δραστηριότητας και σε ορισμένες χώρες σημαίνει πλήρη αναστολή αντίστοιχων δραστηριοτήτων, έχοντας εξαντλήσει όλα τα περιθώρια επέκτασης χρόνου στα παραδοτέα έργα.

Έρευνα της IHS Markit δείχνει πως όλοι οι προαναφερθέντες παράγοντες οδήγησαν τον κατασκευαστικό κλάδο στην Ευρώπη να σημειώσει αυτήν την περίοδο τη μεγαλύτερη ύφεση των τελευταίων 11 ετών. Ο δείκτης PMI έπεσε από το 52,5 το Φεβρουάριο 2019, στο 33,5 τον Μάρτιο 2020, με την οικοδομική δραστηριότητα στη Νότια Ευρώπη να έχει μειωθεί κατά περίπου 60-70%.

Ανθεκτικός ο κατασκευαστικός κλάδος της Ελλάδας

Σε αντίθεση με άλλες χώρες της Ευρώπης, ο ελληνικός κατασκευαστικός κλάδος άντεξε την επέλαση της πανδημίας με σχετικά καλά αποτελέσματα στο 2020, καθώς τα εργοτάξια δεν ανέστειλαν πλήρως την λειτουργία τους.

Σύμφωνα με την έρευνα οικοδομικής δραστηριότητας που δημοσίευσε η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), η προστιθέμενη αξία του κατασκευαστικού κλάδου αυξήθηκε κατά 10,7% σε ετήσια βάση το τρίτο τρίμηνο του 2020, το οποίο ακολούθησε την αύξηση του πρώτου (17,3%) και δεύτερου (24,6%) τριμήνου αντίστοιχα σε σύγκριση με το 2019. Στο σύνολό της η χώρα μας παρουσίασε αύξηση της τάξεως του 8,8% στον αριθμό εκδόσεων οικοδομικών αδειών.

Τα δεδομένα αυτά μας επιτρέπουν να κάνουμε μια εκτίμηση ότι ο γενικός κατασκευαστικός κλάδος της χώρας θα αυξηθεί κατά 3,2% το 2021 και θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και στα χρόνια που ακολουθούν. Εκτιμώ πως η πορεία θα είναι κάτι παραπάνω από θετική, αναμένοντας επενδύσεις και έργα κατοικιών, εμπορικών υποδομών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Είναι επίσης θετικό δείγμα, πως η κυβέρνηση στηρίζει το σχέδιο για αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στο συνολικό ενεργειακό μείγμα, κατά 35% μέσα στα επόμενα 10 χρόνια. Μάλιστα, για να ενισχύσει το αποτέλεσμα, πραγματοποίησε τον Ιούλιο του 2020 δημοπρασίες για έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας.

Πού οφείλεται η μεγάλη ανθεκτικότητα απέναντι στην πανδημία;

Κρίνω πως ο κλάδος ωφελήθηκε, όσο και αν ζούμε σε πρωτοφανείς συνθήκες κρίσης, από την αναστολή της εφαρμογής του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας στις οικοδομικές άδειες που έχουν εκδοθεί από το 2006 και μετά (με εξαίρεση την απόκτηση πρώτης κατοικίας, η οποία εξαιρείται).

Το οικονομικό όφελος από τη μη εφαρμογή του ΦΠΑ μαζί με το πρόγραμμα «Εξοικονομώ» βοήθησε, κυρίως στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα, να γίνονται έργα κατασκευής ή ανακαίνισης κατοικιών.

Παράλληλα, τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης και το νέο ΕΣΠΑ (2021-2027) θα βοηθήσουν στην επανεκκίνηση του κλάδου, ο οποίος εδώ και χρόνια στηρίζει την ελληνική οικονομία, προσφέροντας περισσότερες από 500.000 θέσεις εργασίας.

Σταθερή στροφή προς ένα πράσινο μέλλον

Ζούμε δύσκολες στιγμές εξαιτίας της πανδημίας, αλλά είμαι σίγουρος πως ο κατασκευαστικός κλάδος της Ελλάδας, μέσα σε ένα Ευρωπαϊκό περιβάλλον επανεκκίνησης και με την ευκαιρία νέων πράσινων επενδύσεων, θα επανέλθει σε ανάπτυξη – αειφόρο ανάπτυξη.

Τη στιγμή που ο τουρισμός, το «δυνατό» χαρτί της οικονομίας, βρίσκεται σε συνθήκες αβεβαιότητας, ο κατασκευαστικός κλάδος αποδεικνύεται όχι μόνο προσωρινά ανθεκτικός, αλλά δημιουργεί ελπίδα και όραμα νέων προοπτικών με επενδύσεις σε έργα ιδιωτών ή εθνικών υποδομών, πάνω σε σταθερές βάσεις μιας βιώσιμης οικονομίας.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, το γεγονός ότι η ίδια η πανδημία προσέφερε τα κίνητρα για να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο που κατασκευάζουμε κτίρια.

Το τελευταίο διάστημα, έχουμε περάσει το μεγαλύτερο μέρος των ημερών μας μέσα στα σπίτια μας. Σαν αποτέλεσμα, εκτιμήσαμε την προστασία που αυτά μας προσφέρουν και αναγνωρίσαμε ότι όσο πιο πράσινα είναι τόσο πιο καθαρό αέρα, καλύτερη μόνωση, εξαερισμό και φωτισμό παρέχουν. Μετατρέπονται, έτσι, όχι μόνο σε ένα ευχάριστο, υγιεινό χώρο διαβίωσης αλλά και σε ένα πιο παραγωγικό περιβάλλον εργασίας, με μειωμένα λειτουργικά κόστη.