Βιώσιμες Καλλιέργειες και Νέες Τεχνολογίες: Το Mέλλον της Eλληνικής Γης

Ο αγροτικός τομέας στην Ελλάδα είναι βαθιά παραδοσιακός. Οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν διαχρονικά σπάνια βασίζονταν σε μακροπρόθεσμες προβλέψεις. Τα γεωργικά μηχανήματα λειτουργούν κυρίως ως πολυεργαλεία. Θα έλεγε κανείς ότι καλύπτουν πολλές χρήσεις, με βασικές διαφοροποιήσεις την ιπποδύναμη και τη φιλικότητα στον χειριστή, ανάλογα με τις καλλιέργειες.

Στο πλαίσιο έρευνας που πραγματοποιώ για την ένταξη περισσότερων εκτάσεων στην καλλιέργεια βιολογικών βοτάνων, προκύπτει όλο και πιο έντονα ένα συμπέρασμα: η πραγματικά βιώσιμη καλλιέργεια δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στα μεγάλα μηχανήματα. Σε οικονομικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, αλλά και ως προς τη διαχείριση του επενδυτικού ρίσκου, η χρήση τρακτέρ και άλλων βαρέων μέσων τείνει να καταστεί ασύμφορη. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό συμβαίνει ήδη.

Γιατί αλλάζει το μοντέλο;

Οι καλλιέργειες που στηρίζονται στη χρήση μεγάλων μηχανημάτων αντιμετωπίζουν τρία βασικά προβλήματα:

1. Υψηλό κόστος συντήρησης, καυσίμων και αντικατάστασης εξοπλισμού.
2. Περιβαλλοντικό αποτύπωμα, με σημαντικές εκπομπές CO₂ και αλλοίωση του εδάφους από τα μεγάλα βάρη των μηχανημάτων και την εντατική άρωση.
3. Μη προσβασιμότητα των μηχανημάτων αυτών σε ορισμένες περιοχές, ενώ σε άλλες η μετακίνησή τους είναι οικονομικά ασύμφορη.

Η τεχνολογία όμως δεν μένει στάσιμη. Νέες τάσεις, όπως η μικρομηχανική, η ρομποτική γεωργία και οι λύσεις ακριβείας, επιτρέπουν στους παραγωγούς να μειώνουν τα κόστη, να αυξάνουν την αποδοτικότητα και να προστατεύουν το περιβάλλον. Οι εξελίξεις είναι μεγάλες, με μια πλειάδα λύσεων να προστίθεται καθημερινά. Το νέο μοντέλο βασίζεται σε μικρότερες μονάδες, τις περισσότερες φορές ηλεκτροκίνητες. Οι μονάδες αυτές διαθέτουν ηλεκτρονικούς αισθητήρες και συστήματα πλοήγησης. Οι νέες διατάξεις έχουν βάρος μερικών δεκάδων ή και εκατοντάδων κιλών και τις περισσότερες φορές ο αγρότης πρέπει να μεριμνάει για την επιτήρηση τους. Η λειτουργία τους συχνά υπερβαίνει τις 8 ώρες μέσα στο 24ωρο. Πολλά από αυτά τα μηχανήματα μπορούν να καλύψουν από μία έως και αρκετές δεκάδες εκτάρια. Η πρόσβασή τους, λόγω μεγέθους και κίνησης ακριβείας, είναι εφικτή ακόμη και σε απόκρημνα σημεία με μεγάλες κλίσεις εδάφους. Το μοντέλο αυτό εξυπηρετεί το ανάγλυφο της Ελλάδας!

Πολλά σημεία στην Ελλάδα και κυρίως στις νησιωτικές περιοχές της, παραμένουν δύσκολα προσβάσιμα, χωρίς δρόμους που δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση μεγάλα αυτοκινούμενα οχήματα. Επίσης το ανάγλυφο του εδάφους μπορεί να καταστήσει κάτι τέτοιο ανέφικτό από άποψη ασφάλειας.

Το πλεονέκτημα της Κρήτης και νησιωτικών περιοχών

Η Κρήτη και άλλες νησιωτικές περιοχές, διαθέτουν μοναδικά μικροκλίματα που ευνοεί τα βότανα: ήπιοι χειμώνες, μεγάλη ηλιοφάνεια και εδάφη πλούσια σε μικροστοιχεία. Αυτά τα χαρακτηριστικά, σε συνδυασμό με την προσαρμογή σε νέες τεχνολογίες και πρακτικές, μας δίνουν τη δυνατότητα να διατηρούμε υψηλά τα ποιοτικά μας χαρακτηριστικά, αλλά και την παραγωγικότητα. 

Θα έλεγε κανείς ότι η ίδια η φύση της Κρήτης «συμμαχεί» με όσους αποφασίσουν να στραφούν σε μια πιο πράσινη και ήπια μορφή γεωργίας αλλά συνάμα αποτελεσματική και βιώσιμη.

Τι αφήνουμε πίσω μας

Η βιωσιμότητα δεν είναι μόνο οικονομική ή τεχνική επιλογή· είναι στάση ζωής. Η ευθύνη απέναντι στη γη, στις επόμενες γενιές και στην πολιτιστική μας κληρονομιά μας υπενθυμίζει ότι κάθε απόφαση που παίρνουμε στο χωράφι έχει αντίκτυπο πέρα από το σήμερα.

Η πρόκληση είναι μεγάλη, αλλά η κατεύθυνση ξεκάθαρη: λιγότερη εξάρτηση από τα μεγάλα μηχανήματα, περισσότερη αξιοποίηση της γνώσης, της τεχνολογίας και της ίδιας της φύσης.