Περιβαλλοντικοί Ισχυρισμοί στη Συσκευασία: Τι Αλλάζει μέσα στον Σεπτέμβριο του 2026

Η Οδηγία ΕΕ 2024/825, γνωστή και ως EmpCo Directive (Empowering Consumers for the Green Transition), αλλάζει ριζικά τους κανόνες για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς που απευθύνονται σε καταναλωτές, ενώ η Ελλάδα την έχει ήδη ενσωματώσει στο εθνικό της δίκαιο.

Τι είναι η Οδηγία EmpCo και Γιατί Θεσπίστηκε

Η EmpCo εντάσσεται στο πλαίσιο του European Green Deal και τροποποιεί δύο υφιστάμενες ευρωπαϊκές οδηγίες: την Οδηγία για τις Αθέμιτες Εμπορικές Πρακτικές - Unfair Commercial Practices Directive (2005/29/ΕΚ) - και την Οδηγία για τα Δικαιώματα των Καταναλωτών - Consumer Rights Directive (2011/83/ΕΕ). Δεν πρέπει να συγχέεται με την πρόταση Green Claims Directive, η οποία ανεστάλη τον Ιούνιο του 2025 και παραμένει σε εκκρεμότητα. Στόχος της EmpCo δεν είναι να απαγορεύσει τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, αλλά να εξασφαλίσει ότι είναι αληθινοί, συγκεκριμένοι και επαληθεύσιμοι.

Η υιοθέτησή της δεν ήταν τυχαία. Έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2020 έδειξε ότι πάνω από το 50 % των περιβαλλοντικών ισχυρισμών σε προϊόντα στην ΕΕ ήταν αόριστοι, παραπλανητικοί ή αβάσιμοι, ενώ το 40 % δεν συνοδευόταν από κανένα αποδεικτικό στοιχείο. Η Οδηγία εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2024, με προθεσμία ενσωμάτωσης στο εθνικό δίκαιο κάθε κράτους μέλους έως τις 27 Μαρτίου 2026 και εφαρμογή από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026.

Η Ελλάδα ενσωμάτωσε την Οδηγία με τον Ν. 5317/2026, ο οποίος δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 10 Ιουλίου 2026. Οι σχετικές διατάξεις περιλαμβάνονται στα άρθρα 79 έως 90 του νόμου και τροποποιούν τον Ν. 2251/1994 για την προστασία των καταναλωτών. Αξίζει να σημειωθεί ότι 20 κράτη μέλη, μεταξύ αυτών η Γαλλία, η Ισπανία και η Ολλανδία, δεν είχαν κοινοποιήσει εγκαίρως τη μεταφορά τους και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει (infringement processes) εναντίον τους τον Μάιο του 2026.

Τι Aπαγορεύεται

Η Οδηγία ορίζει ως «περιβαλλοντικό ισχυρισμό» κάθε μήνυμα ή αναπαράσταση σε κείμενο, εικόνα, σύμβολο, ετικέτα ή ακόμα και εμπορική ονομασία, που υποδηλώνει ότι ένα προϊόν έχει θετική, μηδενική ή μειωμένη περιβαλλοντική επίπτωση. Αν αυτός ο ισχυρισμός δεν συνοδεύεται από σαφή και εμφανή τεκμηρίωση, θεωρείται «γενικός» και απαγορεύεται. Αυτό ισχύει σε κάθε είδους επικοινωνία προς τους καταναλωτές: στη συσκευασία, σε ιστοσελίδες, σε διαφημιστικά υλικά, στα social media, ακόμα και στις εμπορικές ονομασίες. Συγκεκριμένα:

• Γενικοί περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί χωρίς τεκμηρίωση απαγορεύονται. Φράσεις όπως “eco-friendly”, “green”, «φιλικό προς το περιβάλλον», «οικολογικό», «κλιματικά ουδέτερο» ή «βιοδιασπώμενο» δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιούνται, εκτός αν συνοδεύονται από συγκεκριμένα, επαληθεύσιμα στοιχεία που τις τεκμηριώνουν.
• Ισχυρισμοί κλιματικής ουδετερότητας που βασίζονται αποκλειστικά σε αντισταθμίσεις εκπομπών (carbon offsets) απαγορεύονται. Με άλλα λόγια, μια εταιρία δεν μπορεί πλέον να χαρακτηρίζει ένα προϊόν ως “climate neutral” ή “carbon neutral” αν δεν έχει μειώσει η ίδια τις εκπομπές της και απλώς χρηματοδοτεί περιβαλλοντικά προγράμματα τρίτων. 
• Σήματα βιωσιμότητας (sustainability labels) που δεν βασίζονται σε αναγνωρισμένο σύστημα πιστοποίησης ή δεν έχουν εγκριθεί από δημόσια αρχή δεν επιτρέπονται. Η πιστοποίηση πρέπει να γίνεται από ανεξάρτητο τρίτο φορέα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Οδηγία δεν αφορά μόνο διατυπώσεις σε μορφή κειμένου. Σύμφωνα με το επίσημο Q&A της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οπτικά στοιχεία στη συσκευασία όπως πράσινα φύλλα, σταγόνες νερού ή χρωματικές επιλογές που παραπέμπουν σε περιβαλλοντική βιωσιμότητα, σε συνδυασμό με κάποιο κείμενο ή λογότυπο, μπορούν επίσης να θεωρηθούν περιβαλλοντικός ισχυρισμός και να υπόκεινται στους ίδιους κανόνες.

Για τα προϊόντα που βρίσκονται ήδη στα ράφια, δεν προβλέπεται μεταβατική περίοδος. Ωστόσο, σύμφωνα με κοινή κατευθυντήρια γραμμή του δικτύου αρχών προστασίας καταναλωτών, οι εθνικές αρχές αναμένεται να ακολουθήσουν σταδιακή προσέγγιση στην επιβολή, δίνοντας προτεραιότητα στη συμμόρφωση και όχι στις κυρώσεις. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι εταιρίες μπορούν να καλύψουν ή να διορθώσουν μη συμμορφούμενους ισχυρισμούς με αυτοκόλλητα, αφαίρεση σημάτων ή συμπληρωματική πληροφόρηση στο σημείο πώλησης, αρκεί να αποδείξουν ότι ενήργησαν έγκαιρα και με πρόθεση συμμόρφωσης.

Τι Επιτρέπεται

Η EmpCo δεν σημαίνει ότι οι εταιρίες δεν μπορούν πλέον να επικοινωνούν τα περιβαλλοντικά τους χαρακτηριστικά. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος.

Συγκεκριμένοι, τεκμηριωμένοι ισχυρισμοί για μία σαφώς ορισμένη πτυχή του προϊόντος εξακολουθούν να επιτρέπονται. Για παράδειγμα, η φράση «η συσκευασία αυτή περιέχει 70 % ανακυκλωμένο PET» είναι αποδεκτή, εφόσον τεκμηριώνεται.

Βασική προϋπόθεση: η τεκμηρίωση πρέπει να παρέχεται στο ίδιο μέσο με τον ισχυρισμό, σε σαφή και εμφανή μορφή. Αν ο ισχυρισμός βρίσκεται στην ίδια τη συσκευασία, η τεκμηρίωση πρέπει να βρίσκεται επίσης εκεί, δεν αρκεί για παράδειγμα να φαίνεται στην ιστοσελίδα ή σε κάποιο άλλο μέσο. Αναφέρεται επίσης, ότι αν δεν υπάρχει ο απαραίτητος χώρος για την τεκμηρίωση, τότε ο ισχυρισμός δεν πρέπει να γίνεται εξ αρχής. 

Μελλοντικοί στόχοι (π.χ. «στοχεύουμε σε μηδενικό αποτύπωμα έως το 2030») επιτρέπονται μόνο αν συνοδεύονται από σχέδιο υλοποίησης με μετρήσιμους στόχους και ανεξάρτητη επαλήθευση.

Ποιους Aφορά

Η Οδηγία αφορά αποκλειστικά επικοινωνία προς καταναλωτές (B2C). Ισχυρισμοί σε επίπεδο B2B δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής. Αφορά τη συσκευασία ως φυσικό αντικείμενο, καθώς ό,τι αναγράφεται πάνω της εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής. Οι κυρώσεις για μη συμμόρφωση μπορούν να φτάσουν έως και το 4% του ετήσιου κύκλου εργασιών στο κράτος μέλος.

Πρακτικά, κάθε εταιρία οφείλει να ελέγξει τους ισχυρισμούς που χρησιμοποιεί σε κάθε σημείο επαφής με τον καταναλωτή: συσκευασία, ιστοσελίδα, διαφημιστικά υλικά, σήματα βιωσιμότητας.

Οι Αλλαγές στη Σήμανση δεν Σταματούν Εδώ

Η EmpCo δεν είναι η μόνη νομοθεσία που αλλάζει τους κανόνες σήμανσης. Ο Κανονισμός PPWR (ΕΕ 2025/40), που τέθηκε σε ισχύ στις 12 Αυγούστου του 2026, φέρνει τις δικές του απαιτήσεις: από τον Φεβρουάριο του 2027 το σύμβολο Green Dot θα επιτρέπεται μόνο εντός QR code, ενώ από τον Αύγουστο του 2028 καθίστανται υποχρεωτικά τα εναρμονισμένα σύμβολα σύνθεσης υλικού και ανακύκλωσης σε όλες τις συσκευασίες.

Η ΕΕ δεν ρυθμίζει πλέον μόνο τι μπαίνει μέσα στη συσκευασία. Ρυθμίζει και τι αναγράφεται πάνω της.