Τα βιοαπόβλητα βρίσκουν "τον δάσκαλό τους"

Στην Αττική, που υστερεί αισθητά στη διαχείριση των βιοαποβλήτων σε σύγκριση με αντίστοιχες περιφέρειες μητροπολιτικών κέντρων της Ευρώπης, υπάρχουν προτάσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν τα δεδομένα. Είναι εύκολο; Όχι. Είναι εφικτό; Ναι. 

Τι είναι όμως τα βιοαπόβλητα; Τα οργανικά απόβλητα είναι τα βιοαποδομήσιμα απόβλητα κήπων και πάρκων, τα απορρίμματα τροφών από τα νοικοκυριά, τα εστιατόρια, τις εγκαταστάσεις μαζικής εστίασης και τους χώρους λιανικής πώλησης, καθώς και τα παρόμοια απόβλητα από τις εγκαταστάσεις μεταποίησης τροφίμων. Με απλά λόγια, είναι όλα τα φυσικά υλικά που μπορούν να αποσυντεθούν φυσικά και να επιστρέψουν στο περιβάλλον ως λίπασμα.

«Κεντρική επιδίωξη της πρότασης είναι η αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών των Δήμων, η ενεργός συμμετοχή των επιχειρήσεων που παράγουν βιοαπόβλητα και η επιστροφή μέρους του οικονομικού οφέλους στην τοπική κοινωνία», μας λέει ο κ. Δημήτρης Πολιτόπουλος, Αρχιτέκτων Μηχανικός και π. πρόεδρος του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ). 

Υπάρχων εξοπλισμός και άμεση εφαρμογή

«Το πρώτο βήμα αφορά την εντατικοποίηση της χωριστής συλλογής των βιοαποβλήτων από μεγάλους και μικρούς παραγωγούς, με αξιοποίηση του εξοπλισμού που ήδη διαθέτουν οι Δήμοι, όπως οι καφέ κάδοι και τα καφέ απορριμματοφόρα».

Όπως αναφέρει ο κ. Πολιτόπουλος, «οι δημοτικές υπηρεσίες καθαριότητας θα πρέπει να οργανώσουν συστηματικά τη συλλογή των βιοαποβλήτων από τις επιχειρήσεις και τους λοιπούς υπόχρεους παραγωγούς, παρέχοντάς τους τους κατάλληλους κάδους. Η διαδικασία θα βασίζεται στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο, με αναφορά στο άρθρο 50 του Ν. 4819/2021, την ΚΥΑ 16228/2017 και λοιπές σχετικές κανονιστικές διατάξεις».

Η συγκεκριμένη δράση μπορεί να ξεκινήσει άμεσα, θα πει ο κ. Πολιτόπουλος, χωρίς να απαιτείται εξαρχής σημαντική επένδυση σε νέο εξοπλισμό. Η συγκέντρωση μεγάλων ποσοτήτων βιοαποβλήτων σε συγκεκριμένα σημεία θα διευκολύνει τη συλλογή και τη μεταφορά τους, ενώ η καλύτερη διαλογή στην πηγή αναμένεται να εξασφαλίσει καθαρότερο τελικό προϊόν, κατάλληλο για περαιτέρω αξιοποίηση.
Ταυτόχρονα, η απομάκρυνση των βιοαποβλήτων από τα σύμμεικτα απορρίμματα θα περιορίσει τις ποσότητες που οδηγούνται σε ταφή, μειώνοντας αντίστοιχα το τέλος ταφής που επιβαρύνει τους Δήμους.

Κίνητρα για τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν

Καθοριστικό στοιχείο, μας λέει ο κ. Πολιτόπουλος, είναι η παροχή οικονομικών κινήτρων στις επιχειρήσεις που συμμετέχουν ενεργά στο πρόγραμμα χωριστής συλλογής βιοαποβλήτων ανά Δήμο.

«Ειδικότερα, προτείνεται να προβλεφθεί είτε η επιστροφή μέρους του οικονομικού οφέλους που αποκομίζει ο Δήμος από τη μείωση των σύμμεικτων απορριμμάτων και του κόστους ταφής είτε η μείωση των δημοτικών τελών για τις επιχειρήσεις που τηρούν τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις. Το ύψος και ο τρόπος κατανομής των κινήτρων θα καθορίζονται από κάθε Δήμο, ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες και το πραγματικό όφελος που προκύπτει από την εφαρμογή του προγράμματος».

Με τον τρόπο αυτό, η ανακύκλωση μετατρέπεται από μια υποχρέωση σε ένα σύστημα με αμοιβαία οφέλη για την αυτοδιοίκηση και τις επιχειρήσεις, ενισχύοντας τη συμμετοχή και την περιβαλλοντική υπευθυνότητα.

Έλεγχοι για την ποιότητα των βιοαποβλήτων

Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος, προβλέπεται η διενέργεια τακτικών δειγματοληπτικών ελέγχων από τις αρμόδιες διευθύνσεις καθαριότητας των Δήμων.

«Στόχος των ελέγχων θα είναι η επιβεβαίωση της καθαρότητας των συλλεγόμενων βιοαποβλήτων και ο εντοπισμός τυχόν ξένων υλικών που υποβαθμίζουν την ποιότητά τους. Σε περιπτώσεις διαπίστωσης προσμίξεων, θα μπορεί να προβλέπεται, σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος, η διακοπή ή η μείωση της οικονομικής επιβράβευσης ή της αντίστοιχης μείωσης των δημοτικών τελών. Παράλληλα, οι Δήμοι που χρειάζονται πρόσθετο εξοπλισμό για τη συλλογή των βιοαποβλήτων θα υποβάλλουν τις προτάσεις τους στον Ειδικό Διαβαθμικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ), προκειμένου να αξιολογηθούν και να προωθηθούν προς υλοποίηση».

Ενίσχυση των υπηρεσιών καθαριότητας

Ένα από τα βασικά ζητήματα για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι η επαρκής στελέχωση των υπηρεσιών καθαριότητας. Για τον λόγο αυτό, προτείνεται να εγκριθεί από την κυβέρνηση η πρόσληψη οδηγών και πληρωμάτων αποκομιδής, ανάλογα με τον αριθμό των οχημάτων που διαθέτει κάθε Δήμος, θα πει ο κ. Πολιτόπουλος, αναφέροντας ότι, «η κάλυψη των σχετικών δαπανών προτείνεται να γίνεται από το οικονομικό όφελος που θα προκύπτει μέσω της μείωσης των σύμμεικτων απορριμμάτων και του κόστους διαχείρισής τους. Έτσι, η καλύτερη οργάνωση της συλλογής θα μπορεί να υποστηριχθεί από τους πόρους που εξοικονομούνται, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα των δημοτικών υπηρεσιών».

Οι πόροι του τέλους ταφής προς όφελος των δημοτών

Αντί οι Δήμοι να επιβαρύνονται με το κόστος της ταφής και οι σχετικοί πόροι να συγκεντρώνονται στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), χωρίς να επιστρέφουν άμεσα και ορατά στις τοπικές κοινωνίες, επιδιώκεται η δημιουργία ενός συστήματος που θα ενισχύει την ανακύκλωση και θα μεταφέρει το οικονομικό όφελος στους δημότες, αναφέρει ο κ. Πολιτόπουλος. Η βασική φιλοσοφία είναι σαφής, «οι πόροι που εξοικονομούνται από τη μείωση των απορριμμάτων που οδηγούνται σε ταφή μπορούν να στηρίξουν αποτελεσματικότερες υπηρεσίες καθαριότητας, να χρηματοδοτήσουν κίνητρα για τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις και να συμβάλουν στη μείωση των δημοτικών επιβαρύνσεων, ανάλογα με τις δυνατότητες κάθε Δήμου».

Αυτό εκτιμάται ότι μπορεί να αποδώσει αποτελέσματα σε σύντομο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας τη χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, μειώνοντας τα σύμμεικτα απορρίμματα και βελτιώνοντας την ποιότητα των ανακυκλώσιμων υλικών.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην εκτιμώμενη αύξηση του ποσοστού συλλογής ανακυκλώσιμων υλικών από 17,4% σε 27,4%, καθώς και στη μεγαλύτερη καθαρότητα των υλικών συσκευασίας, η οποία θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη αξιοποίησή τους ως δευτερογενών πρώτων υλών.

Το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί ένα λειτουργικό και οικονομικά βιώσιμο μοντέλο διαχείρισης αποβλήτων, με πρωταγωνιστές τους Δήμους, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Ένα μοντέλο που θα αξιοποιεί τις υφιστάμενες υποδομές, θα ενισχύει τη διαλογή στην πηγή και θα μετατρέπει τη μείωση των απορριμμάτων σε απτό οικονομικό και περιβαλλοντικό όφελος.