Φωτοβολταϊκά πάνελ, οι «φύλακες άγγελοι» των επιτραπέζιων σταφυλιών

Γίνεται αυτό ταυτόχρονα; Στους «Μακεδονικούς Αμπελώνες» γίνεται.

Η ιδέα

«Όλα τα επιτραπέζια σταφύλια που θέλουμε να οψιμίσουν πρέπει να είναι σκεπασμένα» μας λέει ο διαχειριστής της ομάδας παραγωγών ‘Μακεδονικοί Αμπελώνες’ κ. Γιώργος Παπαδόπουλος. «Σε διαφορετική περίπτωση, η καλλιέργεια θα υποστεί σημαντικές ζημιές ή ακόμα και καταστροφή λόγω βροχοπτώσεων και έντονων καιρικών φαινομένων. Μέχρι πρότινος καλύπταμε τα αμπέλια με γεωργικά πλαστικά. Η διαδικασία αυτή όμως έχει γίνει πλέον ιδιαίτερα δύσκολη και κοστοβόρα.  Για παράδειγμα, σε μία έκταση 800 στρεμμάτων η τοποθέτηση νάιλον θα έφτανε περίπου τα 300 χιλιάδες ευρώ, λόγω των εργατικών και των υλικών. Το θέμα, πέραν του τεράστιου ποσού και της σύντομης φθοράς των γεωργικών πλαστικών, είναι η εύρεση των εργατών γης. Επίσης, ένα από τα πιο παραδοσιακά και αναγνωρίσιμα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας, το επιτραπέζιο σταφύλι, το σκεπάζουμε με ‘αρχαίους’ τρόπους προστασίας -νάιλον και δίχτυα; Η τοποθέτηση των φωτοβολταϊκών μάς έδωσε λύση και ήρθε ως ‘δώρο Θεού’, αφού θα ξανασχοληθούμε με το θέμα της συντήρησης της τεχνικής εγκατάστασης μετά από πολλά χρόνια». 

Ο έξυπνος συνδυασμός

«Η ενέργεια για εμάς δεν ήταν αυτοσκοπός, αναφέρει ο κ. Παπαδόπουλος, επιλέγοντας όμως αυτόν τον σύγχρονο τρόπο κάλυψης της καλλιέργειας αμπέλου ωφεληθήκαμε και στο θέμα της παραγωγής και κατανάλωσης ρεύματος».

Με την τοποθέτηση των φωτοβολταϊκών όλα άλλαξαν. «Η απόσβεση της δαπάνης ξεκίνησε άμεσα, προσφέροντας ταυτόχρονα ενεργειακή ανεξαρτησία στις υπόλοιπες δραστηριότητες των ‘Μακεδονικών Αμπελώνων’». Όπως λέει ο κ. Παπαδόπουλος, «διαθέτουμε ψυγείο και συσκευαστήριο, τα οποία πλέον λειτουργούν με τη χρήση του ρεύματος που παράγουμε, ωφελώντας μας οικονομικά. Αυτό μας δίνει ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι στον ανταγωνισμό.

»Εάν η ελληνική πολιτεία επιθυμεί να γίνει ανταγωνιστική θα πρέπει να επιβάλει το συνδυασμό καλλιέργειας με την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών, σε όσες καλλιέργειες  μπορεί να εφαρμοστεί ένα τέτοιο σύστημα. Κι αυτό γιατί μειώνεται η παραγωγή απορριμμάτων από τα γεωργικά πλαστικά και ταυτόχρονα μέσα από τα φωτοβολταϊκά πάνελ  προστατεύεται η ίδια η εκμετάλλευση αφού μειώνονται οι επιπτώσεις από την UV ακτινοβολία στην καλλιέργεια. Τέτοιου τύπου παρεμβάσεις μπορούν να κάνουν την αγροτική παραγωγή πιο ελκυστική, ανταγωνιστικότερη και λιγότερο γραφειοκρατική». 

Η κατασκευή

Η εγκατάσταση περιλαμβάνει συνολικά 185 πάνελ δύο διαφορετικών τύπων, με εγκατεστημένη ισχύ 48,1 kWp και υλοποιήθηκε από την ελληνική εταιρεία Brite Solar. 

Τα ημιδιαφανή πάνελ επιτρέπουν τη διέλευση της ακτινοβολίας που χρειάζονται τα φυτά για τη φωτοσύνθεση, ενώ παράλληλα παράγουν ηλεκτρική ενέργεια. Τα πάνελ διαθέτουν ειδικές νανοεπιστρώσεις, οι οποίες μετατρέπουν μέρος της υπεριώδους ακτινοβολίας σε κόκκινο φως, αξιοποιήσιμο από τα φυτά.

Τα φωτοβολταϊκά πάνελ έχουν έναν κεντρικό ρόλο ως στέγαστρο της καλλιέργειας. Προσφέρουν προστασία από χαλάζι και έντονες βροχοπτώσεις, ενώ η μερική σκίαση μπορεί να περιορίσει τη θερμική καταπόνηση και την εξάτμιση του νερού από το έδαφος. Η διαπερατότητα των πάνελ προσαρμόζεται στις απαιτήσεις φωτισμού της καλλιέργειας και στις τοπικές κλιματικές συνθήκες.

Ωστόσο η εγκατάστασή τους δεν ήταν μία απλή υπόθεση. Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν το σύστημα στήριξης που θα έπρεπε να είναι ανθεκτικό για τα πάνελ και λειτουργικό για την καλλιέργεια. Με την επίλυση αυτού του ζητήματος το μόνο που έμενε ήταν η σύνδεση με το δίκτυο του Διαχειριστή Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ). «Αυτό έγινε μέσω του καθεστώτος των «Αγρο-φωτοβολταϊκών», όπου το ρεύμα που παράγεται καταναλώνεται από τους ίδιους τους «Μακεδονικούς Αμπελώνες», ενώ για όσο ρεύμα περισσεύει γίνεται συμψηφισμός», αναφέρει ο κ. Παπαδόπουλος. 

Το παράδειγμα του Κιλκίς δείχνει πώς η παραγωγή τροφίμων και ενέργειας μπορούν να συνυπάρχουν στην ίδια έκταση. Ζητούμενο είναι η ισορροπία -αρκετό φως για την καλλιέργεια και παράλληλη αξιοποίηση της ηλιακής ακτινοβολίας για ηλεκτροπαραγωγή, με τη γεωργική δραστηριότητα να παραμένει βασική χρήση της γης.