Ελλάδα 2.0: Το χρηματοδοτικό εργαλείο με κοινοτικούς πόρους ως πολλαπλασιαστής οικονομικής ανάπτυξης & κοινωνικής συνοχής

Το σχέδιο της Ελλάδας στη συνέχεια ενημερώθηκε περαιτέρω στις 16 Ιουλίου 2024 και στις 21 Ιανουαρίου 2025. Το σχέδιο της Ελλάδας περιλαμβάνει πλέον επτά μεταρρυθμίσεις και τέσσερις επενδύσεις για τη μείωση της εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα , σύμφωνα με έναν από τους στόχους του σχεδίου REPowerEU .

Για τη χρηματοδότηση αυτής της αυξημένης φιλοδοξίας, η Ελλάδα ζήτησε να μεταφερθεί στο σχέδιο ένα μέρος του Αποθεματικού Προσαρμογής του Brexit, ύψους 25,6 εκατομμυρίων ευρώ. Αυτά τα κεφάλαια προστίθενται στην επιχορήγηση REPowerEU της Ελλάδας ύψους 768 εκατομμυρίων ευρώ.

Οι μεταρρυθμίσεις στοχεύουν στη διευκόλυνση της παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου και βιομεθανίου, στη βελτιστοποίηση της χρήσης του χερσαίου και θαλάσσιου χώρου για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στην προώθηση της κοινής χρήσης ενέργειας, των ενεργειακών κοινοτήτων και της αυτοκατανάλωσης, καθώς και στην εισαγωγή νέων χρηματοδοτικών μέσων που δεν βασίζονται σε επιχορηγήσεις για την περαιτέρω υποστήριξη των επενδύσεων στην ενεργειακή απόδοση. 

Οι επενδύσεις στοχεύουν στην υποστήριξη μέτρων ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης ηλιακών θερμοσιφώνων και ανακαινίσεων, και στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ιδιοκατανάλωση. Άλλες επενδύσεις περιλαμβάνουν την κλιμάκωση ενός υφιστάμενου μέτρου για την αύξηση της χωρητικότητας αποθήκευσης ενέργειας και ένα πιλοτικό έργο για την παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου. Επιπλέον, όσον αφορά τα πρόσθετα δάνεια που ζήτησε η Ελλάδα, υπάρχει δέσμευση για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να επενδύσουν τουλάχιστον το 38,5% των κεφαλαίων για την υποστήριξη της κλιματικής μετάβασης. 

Στον τομέα των πολιτικών για το κλίμα και το περιβάλλον, η Ελλάδα αντιμετωπίζει την πρόκληση της αύξησης του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα, για παράδειγμα μέσω της επιτάχυνσης της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων, μειώνοντας παράλληλα τη μακροχρόνια εξάρτησή της από στερεά ορυκτά καύσιμα. Απαιτούνται επίσης περισσότερες επενδύσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση των ιδιωτικών κτιρίων, την προώθηση των βιώσιμων μεταφορών και την υποστήριξη της διαχείρισης της ύδρευσης. 

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης επενδύσεις σε δίκτυα, συμπεριλαμβανομένης της ολοκλήρωσης της διασύνδεσης των νησιών των Κυκλάδων με την ηπειρωτική χώρα, η οποία θα οδηγήσει στη σταδιακή κατάργηση των εξαιρετικά ρυπογόνων σταθμών παραγωγής ενέργειας που λειτουργούν σήμερα στα νησιά.

• Το αναθεωρημένο σχέδιο υποστηρίζει την πράσινη μετάβαση μέσω επενδύσεων για την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης για περισσότερες από 110.000 κατοικίες, συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών με ενεργειακή φτώχεια. Περιλαμβάνει επίσης μια μεταρρύθμιση για την προετοιμασία πολεοδομικών σχεδίων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα κενά στη χωροταξία και τη χρήση γης, προωθώντας έτσι μια πιο βιώσιμη οικονομική δραστηριότητα και προστατεύοντας το περιβάλλον.
• Για την προώθηση βιώσιμων και πολυτροπικών μεταφορών, το σχέδιο περιλαμβάνει την αντικατάσταση 220 παλαιών λεωφορείων με ηλεκτρικά αστικά λεωφορεία δημόσιων συγκοινωνιών στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, καθώς και μια ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση του σιδηροδρομικού τομέα σε συνδυασμό με μια σημαντική επένδυση για την αποκατάσταση των ζημιών στο σιδηροδρομικό δίκτυο που προκλήθηκαν από τις καταστροφικές πλημμύρες στην περιοχή της Θεσσαλίας.
• Οι επενδύσεις στην αναδάσωση καλύπτουν 5.700 εκτάρια και οι δράσεις πρόληψης πυρκαγιών καλύπτουν περισσότερα από 80.000 εκτάρια δασών. Ειδικές επενδύσεις που καλύπτουν τη βιοποικιλότητα, τον μετριασμό και την αποκατάσταση των πλημμυρών, καθώς και τις αναβαθμίσεις των δικτύων άρδευσης, στοχεύουν στην υποστήριξη της προστασίας του περιβάλλοντος και της φύσης . Μια μεταρρύθμιση στη διαχείριση των αποβλήτων στοχεύει στην προώθηση της βιώσιμης υγειονομικής ταφής και της πρόληψης των αποβλήτων, της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης, ενώ μια μεταρρύθμιση στον τομέα των υδάτων στοχεύει στην ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου και στην ενίσχυση της βιώσιμης και ορθολογικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων.
• Σημαντική υποστήριξη διατίθεται για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού μέσω της βελτίωσης των πράσινων δεξιοτήτων, η οποία αναμένεται να οδηγήσει σε νέες θέσεις εργασίας στην πράσινη οικονομία. 

Οι ψηφιακές προκλήσεις  για την Ελλάδα περιλαμβάνουν  έλλειμμα συνδεσιμότητας,  έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων,  αργή υιοθέτηση των ψηφιακών τεχνολογιών, ιδίως από τις ΜΜΕ, και χαμηλό επίπεδο ψηφιακών υπηρεσιών του δημόσιου τομέα.

• Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας υποστηρίζει την ψηφιακή μετάβαση με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις στην  ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης, στη συνδεσιμότητα και στις ψηφιακές δεξιότητες.
• Ειδικές επενδύσεις για την υποστήριξη της ανάπτυξης υποδομών οπτικών ινών σε κτίρια και την προώθηση της ενσωμάτωσης των ψηφιακών τεχνολογιών στις ΜΜΕ .
• Προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού του συστήματος εκπαίδευσης και υγείας, καθώς και της ψηφιακής αναβάθμισης δεξιοτήτων. Τέτοια μέτρα αναμένεται να συμβάλουν στη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος και στην ενίσχυση του βασικού ψηφιακού γραμματισμού σε ολόκληρο τον πληθυσμό.

Οι βασικές μακροοικονομικές προκλήσεις για την ελληνική οικονομία περιλαμβάνουν το υψηλό δημόσιο χρέος, την ατελή εξωτερική αναδιάρθρωση και τα υψηλά μη εξυπηρετούμενα δάνει , σε ένα πλαίσιο υψηλής ανεργίας και χαμηλής αύξησης της παραγωγικότητας. Το υψηλό κανονιστικό βάρος, η γραφειοκρατία  και ένα αργό και  αναποτελεσματικό σύστημα δικαιοσύνης  παρεμποδίζουν τις ιδιωτικές επενδύσεις, επηρεάζοντας αρνητικά τις δυνατότητες ανάπτυξης και απασχόλησης. Τα βασικά μέτρα για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας είναι τα εξής:

• Το σχέδιο ενισχύει την οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα με μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις  που προωθούν την ενεργοποίηση και την αναβάθμιση της αγοράς εργασίας ,  τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και την απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου .
• 17,7 δισεκατομμύρια ευρώ είναι διαθέσιμα με τη μορφή ευνοϊκών δανείων για την υποστήριξη ιδιωτικών επενδύσεων, με σημαντικό μέρος αυτών των κεφαλαίων να υποστηρίζει την κλιματική μετάβαση και την ψηφιακή μετάβαση. Αυτό συμπληρώνεται από μια δέσμη μεταρρυθμίσεων στον χρηματοπιστωτικό τομέα για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους και την ενίσχυση των κεφαλαιαγορών.
• Περίπου 770 εκατομμύρια ευρώ θα επενδυθούν στον επανασχεδιασμό και την ενίσχυση των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας με στόχο την αύξηση της πλήρους απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένων των μακροχρόνια ανέργων και των μειονεκτούντων ατόμων.
• Σημαντικοί πόροι θα διατεθούν επίσης για την υποστήριξη της δημιουργίας περισσότερων από 23.000 νέων θέσεων φροντίδας παιδιών για την πρώιμη παιδική μέριμνα.

Το σχέδιο ενισχύεται περαιτέρω με μια σειρά από μεταρρυθμίσεις σε βασικούς τομείς: 

• Η μεταρρύθμιση για την αύξηση του αριθμού των προσωπικών ιατρών και η πλήρης εφαρμογή της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης αναμένεται να βελτιώσουν την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, ιδίως για τα άτομα που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές.
• Η ολοκλήρωση της κτηματολογικής χαρτογράφησης αναμένεται να αποσαφηνίσει τα δικαιώματα και τους τίτλους ιδιοκτησίας και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος κτηματολογίου.
• Μεταρρύθμιση για τη βελτίωση της είσπραξης φόρων και την προώθηση των ηλεκτρονικών πληρωμών, καθώς και για την ενίσχυση των υποχρεώσεων υποβολής δηλώσεων από τους αυτοαπασχολούμενους.
• Η ενισχυμένη μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα στοχεύει στην αντιμετώπιση της διαδικασίας είσπραξης οφειλών και της δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων